Ngày 9/3, BS Nguyễn Thị Mỹ Hạnh – khoa Nội tiết, Bệnh viện Nhân Dân 115 (TPHCM) cho biết, tại đây vừa tiếp nhận một bệnh nhân nam 87 tuổi được người nhà đưa đến khám trong tình trạng mệt mỏi kéo dài, ăn uống kém và suy giảm thể trạng.
Theo người nhà, thời gian gần đây cụ thường xuyên than đau nhức xương khớp nên tự mua thuốc giảm đau về uống. Do thấy “uống vào là đỡ”, người bệnh duy trì loại thuốc này trong thời gian dài mà không đến bệnh viện thăm khám.
Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh bị suy tuyến thượng thận (vùng màu vàng trong hình) có thể đối mặt với nguy cơ tử vong (ảnh minh họa)
Thời điểm đến bệnh viện, cụ ông đã rơi vào tình trạng suy kiệt. Các bác sĩ ghi nhận nhiều dấu hiệu bất thường ở người bệnh như khuôn mặt tròn đỏ, mỡ dồn ở vùng cổ, da mỏng và dễ bầm. Đây là những biểu hiện gợi ý hội chứng Cushing – tình trạng rối loạn nội tiết xảy ra khi cơ thể tiếp xúc với lượng corticoid cao trong thời gian dài.
Khai thác kỹ tiền sử dùng thuốc, bác sĩ nghi ngờ loại thuốc giảm đau người bệnh sử dụng có chứa corticoid nhưng không được ghi rõ thành phần. Qua đánh giá chuyên môn, người bệnh được xác định có biểu hiện suy tuyến thượng thận mạn tính liên quan đến việc sử dụng corticoid kéo dài.
Sau khi được điều trị theo phác đồ và điều chỉnh thuốc phù hợp, sức khỏe người bệnh dần cải thiện. Các bác sĩ cũng tư vấn người bệnh cần theo dõi lâu dài để phòng ngừa các biến chứng nội tiết có thể xảy ra.
Theo BS Mỹ Hạnh, corticoid là nhóm thuốc có tác dụng kháng viêm và ức chế miễn dịch mạnh. Nhờ đặc tính này, thuốc được sử dụng rộng rãi trong điều trị nhiều bệnh lý như hen phế quản, dị ứng, bệnh khớp và một số bệnh tự miễn.
Tuy nhiên, corticoid chỉ an toàn khi được sử dụng đúng chỉ định và dưới sự theo dõi của bác sĩ. Nếu tự ý dùng hoặc sử dụng kéo dài, đặc biệt là các chế phẩm không rõ thành phần có chứa corticoid, cơ thể có thể bị rối loạn hoạt động của tuyến thượng thận.
Trong điều kiện bình thường, tuyến thượng thận sản xuất hormone cortisol để điều hòa nhiều chức năng quan trọng như chuyển hóa, miễn dịch và đáp ứng với stress. Khi corticoid được đưa vào cơ thể từ bên ngoài trong thời gian dài, tuyến thượng thận sẽ giảm hoặc ngừng sản xuất hormone tự nhiên. Điều này khiến người bệnh có nguy cơ rơi vào tình trạng suy tuyến thượng thận khi ngừng thuốc hoặc khi cơ thể gặp các yếu tố stress như bệnh tật hoặc phẫu thuật.
Một số dấu hiệu thường gặp ở người lạm dụng corticoid kéo dài gồm thay đổi ngoại hình với khuôn mặt tròn đỏ, tích mỡ vùng cổ và bụng, teo cơ tay chân. Ngoài ra, da có thể trở nên mỏng, dễ bầm tím hoặc xuất hiện các vết rạn da màu đỏ tím. Người bệnh cũng có thể gặp các rối loạn chuyển hóa như tăng huyết áp, tăng đường huyết hoặc loãng xương.
Bên cạnh đó, nhiều người còn xuất hiện tình trạng mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, buồn nôn hoặc suy giảm thể trạng mà không rõ nguyên nhân. Tuy nhiên, các dấu hiệu này không hoàn toàn đặc hiệu, do đó người dân cần đi khám để được đánh giá chính xác.
Từ trường hợp này, các bác sĩ khuyến cáo người dân không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau, đặc biệt là các loại thuốc không rõ nguồn gốc hoặc không ghi đầy đủ thành phần, vì có thể tiềm ẩn corticoid.
Người dân chỉ nên sử dụng corticoid khi có chỉ định của bác sĩ và cần tái khám theo lịch hẹn để theo dõi tác dụng cũng như các tác dụng phụ của thuốc.
Bác sĩ cảnh báo người dân tuyệt đối không nên sử dụng các loại thuốc không nhãn mác, không rõ nguồn gốc hoặc các sản phẩm quảng cáo có tác dụng “giảm đau nhanh”, “hiệu quả tức thì” nhưng không công bố thành phần. Nếu nghi ngờ đã sử dụng thuốc chứa corticoid kéo dài, người bệnh nên đến khám chuyên khoa nội tiết để được tư vấn, tránh biến chứng nguy hiểm.