Thêm SOHA trên Google
Theo truyền thông Trung Quốc, mới đây, Bệnh viện tại thành phố Thái Châu (tỉnh Chiết Giang) đã tiếp nhận một nam sinh họ Vương (đã đổi tên) trong tình trạng chân phải sưng đau dữ dội, đi lại khó khăn.
Điều đáng chú ý là trước đó, nam sinh hoàn toàn khỏe mạnh và đang nghỉ hè sau kỳ thi đại học. Người nhà cho biết, từ khi kết thúc kỳ thi, Vương gần như "ở ẩn" trong nhà. Mỗi ngày, cậu nằm trên giường hoặc ghế sofa hơn 5 giờ để lướt điện thoại, chơi game, rất ít khi đứng dậy vận động.
Khoảng nửa tháng trước khi nhập viện, bắp chân phải của nam sinh bắt đầu sưng to bất thường, căng tức, đau nhức âm ỉ. Gia đình cho rằng đây chỉ là đau cơ do ngồi lâu nên không quá lo lắng.
Đến khi chân sưng ngày càng nhiều, việc đi lại trở nên khó khăn, Vương mới được đưa đến bệnh viện. Kết quả kiểm tra khiến cả gia đình bất ngờ: Nam sinh bị huyết khối tĩnh mạch sâu (Deep Vein Thrombosis - DVT) ở chi dưới và phải nhập viện điều trị khẩn cấp.
Bác sĩ chỉ ra "thủ phạm" thật sự: Không phải chiếc điện thoại
Theo bác sĩ điều trị, bệnh nhân có thể mang yếu tố nguy cơ tăng đông máu bẩm sinh (thrombophilia), tuy nhiên nguyên nhân trực tiếp khiến bệnh bùng phát là việc không vận động trong thời gian dài.
Các chuyên gia cho biết, khi ngồi hoặc nằm liên tục nhiều giờ, đặc biệt trong tư thế co chân hoặc ít thay đổi tư thế, máu ở tĩnh mạch chân lưu thông chậm hơn bình thường. Đây là một trong ba yếu tố quan trọng trong "tam chứng Virchow" - cơ chế hình thành huyết khối được y học công nhận, gồm:
- Dòng máu lưu thông chậm (ứ trệ tuần hoàn).
- Thành mạch máu bị tổn thương.
- Máu tăng khả năng đông.
Theo Hiệp hội Huyết học Hoa Kỳ (American Society of Hematology - ASH), tình trạng bất động kéo dài trong nhiều giờ, dù là nằm nghỉ, ngồi làm việc hay di chuyển đường dài bằng máy bay, đều có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện cục máu đông ở tĩnh mạch chân.
Huyết khối không còn là bệnh của người già
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), huyết khối tĩnh mạch và thuyên tắc phổi (Venous Thromboembolism - VTE) ảnh hưởng đến khoảng 900.000 người Mỹ mỗi năm, khiến từ 60.000-100.000 trường hợp tử vong.
Đáng chú ý, khoảng 25% người bị thuyên tắc phổi có thể tử vong đột ngột ngay từ triệu chứng đầu tiên, nếu không được cấp cứu kịp thời.
Các bác sĩ cho biết, trước đây bệnh chủ yếu gặp ở người cao tuổi, bệnh nhân ung thư hoặc sau phẫu thuật. Tuy nhiên vài năm gần đây, số ca mắc ở người trẻ tăng lên đáng kể do: Ngồi văn phòng quá lâu; làm việc liên tục trước máy tính; nằm xem phim, lướt mạng xã hội hoặc chơi game nhiều giờ; béo phì; hút thuốc lá; mất nước kéo dài.
Một nghiên cứu đăng trên European Heart Journal cũng chỉ ra, thời gian ngồi càng kéo dài thì nguy cơ hình thành huyết khối càng tăng, đặc biệt nếu người đó hầu như không vận động trong ngày.
Vì sao ngồi lâu lại dễ sinh cục máu đông?
Bình thường, mỗi bước đi giúp cơ bắp chân hoạt động như một "máy bơm tự nhiên", đẩy máu từ chân trở về tim. Khi một người ngồi hoặc nằm hàng giờ liền, cơ bắp gần như không co bóp, khiến máu bị ứ lại ở tĩnh mạch chân.
Theo Mayo Clinic, tình trạng máu lưu thông chậm sẽ tạo điều kiện để các tế bào máu kết dính với nhau và hình thành cục máu đông. Nếu cục máu đông vẫn nằm ở chân, người bệnh có thể chỉ đau và sưng.
Tuy nhiên, nếu cục máu đông bong ra, theo dòng máu di chuyển lên phổi sẽ gây thuyên tắc phổi - biến chứng có thể khiến người bệnh tử vong chỉ trong thời gian ngắn.
Ba dấu hiệu cảnh báo huyết khối dễ bị bỏ qua
Các chuyên gia khuyến cáo không nên chủ quan nếu xuất hiện các biểu hiện sau:
1. Chỉ một bên chân sưng to
Đây là dấu hiệu điển hình nhất. Nếu hai chân đều phù giống nhau, nguyên nhân có thể liên quan đến tim, thận hoặc gan. Ngược lại, chỉ một chân sưng to bất thường cần nghĩ ngay đến nguy cơ huyết khối.
2. Chân đau, căng tức và nóng hơn bình thường
Người bệnh thường có cảm giác: đau âm ỉ; nặng chân; căng tức bắp chân; ấn vào thấy đau; da đỏ hoặc ấm hơn bên còn lại.
3. Khó thở, đau ngực, ho ra máu
Đây là dấu hiệu cực kỳ nguy hiểm, có thể cục máu đông đã di chuyển lên phổi. Khi xuất hiện các triệu chứng này, người bệnh cần đến cơ sở y tế cấp cứu ngay lập tức.
Làm gì để phòng tránh huyết khối?
Theo khuyến cáo của CDC, Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phần lớn trường hợp huyết khối liên quan đến lối sống có thể giảm nguy cơ nếu duy trì những thói quen sau:
- Không ngồi quá 1 giờ liên tục
Dù làm việc, học tập hay giải trí, cứ khoảng 45-60 phút nên đứng dậy đi lại từ 5-10 phút, kết hợp vươn vai, co duỗi chân.
- Thực hiện bài tập bơm cổ chân
Đây là bài tập đơn giản nhưng được nhiều bác sĩ khuyến nghị. Người tập chỉ cần: kéo mũi chân hướng về phía người; giữ vài giây; hạ xuống; lặp lại 20-30 lần. Động tác này giúp kích hoạt cơ bắp chân, thúc đẩy máu trở về tim.
- Uống đủ nước
Theo Mayo Clinic, mất nước có thể khiến máu cô đặc hơn, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông ở những người có sẵn yếu tố nguy cơ.
- Duy trì cân nặng hợp lý
Béo phì là yếu tố nguy cơ quan trọng đối với huyết khối tĩnh mạch. Việc kiểm soát cân nặng, ăn nhiều rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và hạn chế thực phẩm chế biến sẵn giúp bảo vệ hệ tim mạch tốt hơn.
- Không hút thuốc lá
Nicotine và nhiều chất độc trong khói thuốc có thể làm tổn thương thành mạch máu, thúc đẩy quá trình hình thành cục máu đông.
Các bác sĩ lưu ý, chiếc điện thoại không phải nguyên nhân trực tiếp gây huyết khối. Vấn đề nằm ở việc nhiều người dành hàng giờ liền nằm hoặc ngồi bất động để sử dụng thiết bị điện tử.
Đặc biệt, chỉ cần vận động ngắn vài phút sau mỗi giờ ngồi cũng giúp cải thiện tuần hoàn máu và giảm đáng kể nguy cơ hình thành cục máu đông. Vì vậy, dù đang học tập, làm việc hay giải trí, hãy tạo thói quen đứng dậy, đi lại và thay đổi tư thế thường xuyên. Một hành động nhỏ nhưng có thể giúp phòng tránh biến chứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng.
