Ung thư tuyến tụy là một trong những căn bệnh tàn khốc nhất với tỷ lệ sống sót sau 5 năm chỉ vỏn vẹn 17%, thấp hơn rất nhiều so với ung thư vú hay ung thư phổi. Đáng sợ hơn, căn bệnh này thường diễn biến âm thầm và bộc phát khi đã quá muộn. Nhà độc chất học Chiêu Danh Uy (Trung Quốc) từng đau đớn chia sẻ về sự ra đi của mẹ mình cũng vì "sát thủ" này.
Mẹ ông ở tuổi 66 thường xuyên sốt cao và sụt cân đột ngột, có bất thường khi đi vệ sinh nhưng chủ quan. Khi thăm khám, bác sĩ phát hiện khối u ác tính 1cm ở tuyến tụy, buộc bà phải cắt bỏ cả tuyến tụy, túi mật và một phần ruột non. Dù đã nỗ lực chiến đấu bằng mọi liệu pháp từ xạ trị đến miễn dịch, bà vẫn không qua khỏi khi khối u tái phát và cuối cùng tử vong.
Câu chuyện này nhắc nhở chúng ta rằng, thời điểm phát hiện thật sự rất quan trọng trong điều trị ung thư - nhất là ung thư tuyến tuỵ. Ngoài các dấu hiệu rõ ràng như cơn đau thượng vị lan ra sau lưng, sụt cân nhanh, chán ăn, vàng da và vàng mắt... thì 3 bất thường khi đi vệ sinh dưới đây cũng cần được chú trọng:
1. Nước tiểu chuyển màu nâu sẫm như trà đặc hoặc màu nâu, đen
Ảnh minh họa
Đây không phải là tình trạng thiếu nước thông thường mà là hệ quả của việc tắc nghẽn đường mật do khối u ở đầu tuyến tụy gây ra. Khi dịch mật không thể chảy xuống ruột, sắc tố bilirubin (một sản phẩm của quá trình phân hủy hồng cầu) sẽ bị ứ lại và ngấm ngược vào máu. Thận sau đó phải làm việc quá tải để lọc bỏ lượng bilirubin dư thừa này qua nước tiểu. Kết quả là nước tiểu chuyển từ màu vàng rơm sang màu nâu sẫm, thậm chí là màu đỏ sẫm.
Dấu hiệu này thường xuất hiện sớm và là bằng chứng cho thấy khối u đang âm thầm chèn ép hệ thống dẫn lưu mật của cơ thể.
2. Phân nhạt màu, trắng bệch hoặc có màu xám đất sét
Thông thường, màu nâu vàng của phân được tạo ra nhờ sự hiện diện của mật và các dẫn xuất của bilirubin. Tuy nhiên, khi ung thư tuyến tụy làm tắc ống dẫn chung, lượng sắc tố này hoàn toàn không thể xuống tới ruột. Hệ quả là phân bị "mất màu", trở nên nhạt đi đáng kể hoặc có màu trắng xám đặc trưng như đất sét.
Nếu bạn nhận thấy sự đối lập cực đoan: nước tiểu sẫm màu đi kèm với phân nhạt màu, đó là dấu hiệu cảnh báo tình trạng tắc mật cơ học do khối u tuyến tụy cực kỳ chuẩn xác mà không được phép chủ quan.
3. Phân nhờn váng mỡ, nổi trên mặt nước và hôi nồng nặc
Ảnh minh họa
Tuyến tụy là "nhà máy" sản xuất các enzym tiêu hóa, đặc biệt là lipase để phân giải chất béo. Khi tế bào ung thư xâm lấn, tuyến tụy bị suy kiệt chức năng, mỡ trong thức ăn sẽ không được tiêu hóa hay hấp thụ mà đi thẳng ra ngoài theo phân. Hiện tượng này gọi là chứng tiêu chảy mỡ: phân có váng mỡ nhờn bám vào thành bồn cầu, nổi bồng bềnh và rất khó xả sạch.
Đặc biệt, phân sẽ có mùi hôi thối nồng nặc khó chịu hơn bình thường do quá trình lên men của thực phẩm không được tiêu hóa hết, phản ánh sự tàn phá của tế bào ác tính đối với bộ máy chuyển hóa.
Những việc nên làm để phòng ngừa ung thư tuyến tụy
Để bảo vệ tuyến tụy trước "lưỡi hái tử thần", bạn nên thực hiện ngay các biện pháp sau:
- Tuyệt đối không hút thuốc lá: Hút thuốc làm tăng nguy cơ mắc bệnh từ 2 đến 5 lần. Phải mất ít nhất 10 năm sau khi bỏ thuốc, nguy cơ này mới giảm xuống mức của người bình thường.
- Kiểm soát cân nặng và đường huyết: Béo phì và tiểu đường tuýp 2 là những yếu tố nguy cơ hàng đầu. Chế độ ăn ít đường và chất béo bão hòa giúp giảm tải áp lực cho tuyến tụy.
- Hạn chế rượu bia: L ạm dụng đồ uống có cồn là nguyên nhân chính gây viêm tụy mãn tính, tiền đề của ung thư tuyến tụy.
Ảnh minh họa
- Chế độ ăn uống lành mạnh: Tuyệt đối không ăn đồ thừa để lâu, thực phẩm nấm mốc, đồng thời cắt giảm thịt đỏ, đồ chiên rán và đường tinh luyện để ngăn chặn độc tố gây đột biến tế bào dẫn đến ung thư.
- Tầm soát định kỳ: Khám sức khỏe định kỳ và ngay khi co các bất thường. Đặc biệt, những người có tiền sử viêm tụy mãn tính hoặc có người thân mắc bệnh cần thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu và theo dõi các chỉ số bilirubin thường xuyên.
Nguồn và ảnh: Chosun Health, Daily Mail
