Thêm SOHA trên Google
Cuộc đời luôn chứa đựng những trớ trêu khiến người ta không khỏi bàng hoàng. Khi phần lớn người trẻ tuổi mải mê với nhịp sống hối hả, tin rằng cơ thể còn trẻ trung là tấm khiên vững chắc nhất, thì những biến cố y khoa âm thầm lại đổ bộ không báo trước. Câu chuyện của anh Mohd Samy Azman (Kuala Lumpur, Malaysia) là một nốt trầm đau xót như thế, gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về một trong những căn bệnh mãn tính nguy hiểm bậc nhất thời hiện đại: Suy thận.
Ở độ tuổi sung sức nhất cuộc đời, Samy không hề ỷ mình còn trẻ mà sống buông thả. Sau khi trẻ thành bố của một cặp sinh đôi, dù bận rộn mấy anh vẫn luôn giữ thói quen tập thể dục hàng ngày, ăn uống lành mạnh, ngủ sớm, tránh xa thuốc lá và đồ uống có cồn. Thế nhưng, ở tuổi 24, người đàn ông này đột nhiên nhận tin dữ mắc suy thận giai đoạn cuối sau 1 buổi chạy bộ. Điều đáng sợ là, trước đó anh hoàn toàn khỏe mạnh, không cảm nhận được bất cứ thay đổi bất thường nào.
Ảnh minh họa
Samy kể lại, sau buổi chạy bộ quen thuộc, anh bỗng thấy lồng ngực thắt lại, những nhịp thở dồn dập trở nên khó khăn đến lạ thường. Cảm giác bất thường ấy đẩy anh thẳng tới phòng khám cấp cứu. Để rồi, kết quả xét nghiệm máu và siêu âm vào ngày hôm sau như sét đánh ngang tai: cả hai quả thận của ông bố trẻ đã teo nhỏ, chính thức bước vào giai đoạn cuối và đối mặt với việc lọc máu suốt đời.
Nhớ lại khoảng thời gian chới với ấy, Samy tâm sự rằng: "Tôi đã mất đến 6 tháng để vực dậy tinh thần và chấp nhận sự thật tàn nhẫn này". Nhìn người vợ trẻ không hề phiền lòng mà dũng cảm đứng ra trở thành chỗ dựa vững chắc cho cả gia đình, Samy chỉ biết nuốt ngược nước mắt vào trong: "Tôi từng trách chính mình khi trở thành gánh nặng, nhưng bác sĩ nói trường hợp của tôi sống lành mạnh mấy cũng không tránh được".
Vì sao sống lành mạnh vẫn rơi vào bẫy suy thận mạn?
Sự ngỡ ngàng của Samy cũng là nỗi trăn trở của hàng triệu người. Xã hội vẫn mặc định suy thận là hệ quả tất yếu của việc ăn mặn, lạm dụng bia rượu, thuốc lá hay thức khuya. Tuy nhiên, dưới lăng kính y học, có những sự thật phũ phàng hơn thế.
Theo bác sĩ điều trị của Sany tại Bệnh viện Ren'an, thận là cơ quan đảm nhận nhiệm vụ lọc thải độc tố, điều hòa dịch và điện giải, đồng thời sản sinh hormone kích thích tạo hồng cầu. Cơ chế sinh học của cơ quan này có "tài nguyên dự trữ" cực kỳ khổng lồ. Điều đó đồng nghĩa với việc các tế bào thận có thể âm thầm gồng mình gánh vác tổn thương trong một thời gian dài mà không phát ra bất kỳ tín hiệu đau đớn nào.
"Chỉ khi chức năng thận suy giảm vượt ngưỡng 70%, các triệu chứng lâm sàng mới bắt đầu bộc lộ rõ rệt. Lúc đó bệnh nhân thường đã chạm ngưỡng giai đoạn muộn hoặc buộc phải chạy thận nhân tạo", vị bác sĩ này nói.
Ảnh minh họa
Phân tích sâu về căn nguyên khiến một người trẻ tuổi có lối sống lành mạnh như Samy vẫn mắc bệnh, vị bác sĩ trực tiếp điều trị tiếc nuối cho biết anh thực chất đang phải gánh chịu những tổn thương sâu sắc từ tình trạng giảm sản thận bẩm sinh (Congenital Renal Hypoplasia) khiến cấu trúc thận bị khiếm khuyết nặng nề từ gốc.
Cụ thể, từ khi còn nằm trong bụng mẹ, số lượng nephron là các đơn vị lọc máu vi thể đóng vai trò như trái tim của quả thận đã không phát triển đầy đủ hoặc bị thiếu hụt trầm trọng. Khi bộ lọc của cơ thể đã có sẵn khiếm khuyết cấu trúc từ gốc, cơ quan này giống như một tòa nhà xây trên nền móng yếu, khả năng chịu đựng và chống chọi với các áp lực sinh lý bình thường sẽ kém hơn người khỏe mạnh rất nhiều.
Dù người bệnh có ăn uống thanh đạm, không thuốc lá hay chăm chỉ tập thể thao đến đâu, thì số lượng nephron ít ỏi ấy vẫn phải oằn mình gánh vác khối lượng công việc khổng lồ để lọc máu cho cả cơ thể. Sự quá tải mạn tính kéo dài từ năm tháng này qua năm tháng khác khiến các đơn vị lọc lần lượt chết đi, đẩy hai quả thận âm thầm teo nhỏ lại và suy giảm chức năng. Với trường hợp của Samy, may nhờ có lối sống lành mạnh, bệnh suy thận bùng phát muộn hơn. Tuy nhiên, anh vẫn phải chấp nhận bi kịch chạy thận suốt đời.
Làm gì để phòng ngừa suy thận?
Để nhận biết sớm tổn thương thận, các chuyên gia nhắc nhở chúng ta cần chú ý 4 dấu hiệu: thay đổi lượng nước tiểu, phù nề, mệt mỏi kéo dài do thiếu máu và ngứa ngáy do tích tụ độc tố.
Chuyên gia dinh dưỡng Manman (Đài Loan, Trung Quốc) hướng dẫn cách kiểm tra tại nhà đơn giản nhất nhưng rất hiệu quả: "Hãy quan sát kỹ lớp bọt khí từ 3 đến 5 phút sau khi đi vệ sinh. Nếu bọt trắng không tan mà tồn tại dày đặc, đó là cảnh báo sớm của hiện tượng rò rỉ protein niệu".
Để bảo vệ thận, dưới góc độ dinh dưỡng bà cũng đưa ra 5 nguyên tắc quan trọng:
- Uống đủ nước để duy trì lưu lượng máu ổn định, giúp thận lọc thải độc tố hiệu quả và hạn chế nguy cơ sỏi thận.
- Hạn chế hết mức rượu bia, nước ngọt.
Ảnh minh họa
- Ăn nhiều rau xanh và trái cây tươi để bổ sung kali tự nhiên, giúp cơ thể đào thải natri dư thừa, ổn định huyết áp.
- Cắt giảm muối và các loại gia vị đậm đặc, vì chế độ ăn nhạt giúp giảm đến 41% lượng protein trong nước tiểu.
- Ưu tiên protein thực vật từ đậu nành thay cho thịt đỏ nhằm giảm áp lực lọc thải cho thận.
Đồng thời, duy trì lối sống vận động đều đặn, ngủ sớm và ngủ đủ giấc, đi khám sức khỏe định kỳ là cách phòng ngừa cũng như phát hiện sớm để điều trị kịp thời các tổn thương từ thận.
Nguồn và ảnh: Stheadline, China News
