Tháng 1 thường là giai đoạn ảm đạm nhất của mùa đông, khi vô số cây trồng trơ trụi cành lá. Tuy nhiên, đây lại là cơ hội hoàn hảo để quan sát kỹ các nhánh cây và đánh giá cấu trúc tổng thể của cây.
Chuyên gia làm vườn Simon Eade cho rằng có rất nhiều loại cây thực sự hưởng lợi từ việc được cắt tỉa cẩn thận trong thời gian này.
Ông chỉ ra rằng việc cắt tỉa vẫn là một chủ đề gây tranh cãi đáng ngạc nhiên, với những bất đồng rõ rệt giữa một số chuyên gia, chẳng hạn như đối với cây óc chó. Một số người làm vườn khẳng định rằng chúng không nên bị cắt tỉa dưới bất kỳ hình thức nào.
Simon phân tích vấn đề này trên kênh YouTube Walking Talking Gardeners của mình, đồng thời nhấn mạnh một số loại cây quen thuộc trong vườn mà mọi người đều đồng ý rằng nên tuyệt đối để yên vào thời điểm hiện tại:
“Các loại cây ăn quả hạch, bao gồm mận, xuân đào, mơ, cherry — tất cả các loại cây thuộc nhóm quả hạch.”
Ngoài ra, các loại cây dưới đây đều có thể hưởng lợi từ việc cắt tỉa trong tháng 1:
Tháng 1 thường là giai đoạn ảm đạm nhất của mùa đông, khi vô số cây trồng trơ trụi cành lá. Tuy nhiên, đây lại là cơ hội hoàn hảo để quan sát kỹ các nhánh cây và đánh giá cấu trúc tổng thể của cây.
Táo và lê
“Hai loại cây đầu tiên trong danh sách là táo và lê,” Simon nói. “Đây là những cây ăn quả duy nhất mà chúng ta sẽ xem xét việc cắt tỉa.”
“Lý do bạn nên làm việc này vào tháng Một thay vì sớm hơn trong mùa đông là vì tại Vương quốc Anh, chúng có nguy cơ mắc một loại bệnh khá nguy hiểm gọi là cháy lá (fire blight).”
Cháy lá là một bệnh vi khuẩn lây lan có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho cây táo và cây lê. Bệnh khiến hoa bị héo rũ, các chồi non bị thâm đen và cong quặp.
Vào những ngày thời tiết ôn hòa, bạn thậm chí có thể thấy dịch vi khuẩn rỉ ra từ các cành cây. Không có cách chữa trị, và giải pháp duy nhất là cắt bỏ triệt để phần gỗ bị nhiễm bệnh.
“Bạn thấy bệnh này xuất hiện khá nhiều,” Simon nói. “Trước đây nó từng là bệnh bắt buộc phải khai báo, nhưng giờ thì hầu như ở khắp mọi nơi rồi. Thực sự chẳng còn lý do gì để thông báo cho ai cả.”
“Vì vậy, để tránh mắc phải thứ bệnh khá kinh khủng đó,” ông kết luận, “hãy cắt tỉa táo và lê vào tháng Một.”
Cây trăn (Hornbeam)
Theo Simon, Carpinus betulus, hay còn gọi là cây trăn châu Âu hoặc cây trăn thường, thường cần được cắt tỉa vào tháng Tám hoặc tháng Chín.
Tuy nhiên, vẫn có một cơ hội thứ hai — chính là thời điểm hiện tại — để cải thiện độ dày và rậm rạp của cây khi bước vào mùa xuân.
Simon nói: “Vì vậy, mặc dù thời điểm phổ biến nhất là tháng Tám, tháng Chín, bạn vẫn có cơ hội thứ hai ngay bây giờ để cải thiện diện mạo của cây.”
Nếu cây trăn của bạn đã phát triển quá lớn, bạn có thể cắt tỉa khá mạnh tay trong mùa đông và cây vẫn sẽ phục hồi tốt. Hãy chắc chắn rằng thang của bạn được cố định an toàn khi bạn xử lý phần ngọn của cây.
Cây óc chó
Tháng 1 là thời điểm bạn có thể cắt tỉa cây óc chó nếu cần.
Cây óc chó là cây gây tranh cãi khi nói đến việc cắt tỉa. Simon cho biết: “Nhìn chung, không khuyến nghị việc cắt tỉa, chặt ngọn hay loại bỏ cành của cây óc chó. Đó là khuyến cáo trong hầu hết các sách.”
“Nhưng nếu bạn thực sự buộc phải làm vậy, thì Hiệp hội Làm vườn Hoàng gia Anh (RHS) khuyến nghị cắt tỉa cây óc chó vào giữa mùa hè đến đầu mùa thu.”
“Nhưng chưa dừng lại ở đó, bởi vì nhiều nơi trồng óc chó, chẳng hạn như công ty Walnut Tree Company, lại ủng hộ việc cắt tỉa vào giữa mùa đông. Đừng đợi đến cuối tháng sau. Đây hoàn toàn là công việc của tháng Một.”
Simon nói cá nhân ông sẽ tránh cắt tỉa cây óc chó hoàn toàn. Nhưng nếu bạn quyết tâm cắt tỉa cây óc chó, ông lưu ý: “Bạn có hai lựa chọn. Bạn có thể theo Hiệp hội Làm vườn Hoàng gia Anh, hoặc bạn có thể theo những người trồng cây óc chó.”
Hoa hồng leo
Đây cũng là dịp hoàn hảo để chính dáng hồng leo.
Gợi ý cuối cùng của Simon cũng là một chủ đề gây tranh cãi khác, ông nhận xét: “Tôi sẽ đưa hoa hồng vào danh sách này vì Hiệp hội Làm vườn Hoàng gia khuyến nghị rằng đây là cơ hội cuối cùng để bạn cắt tỉa hoa hồng leo.”
Ông tiếp tục: “Chắc chắn bạn sẽ không cắt tỉa hoa hồng bụi. Chắc chắn bạn cũng sẽ không cắt tỉa hoa hồng leo chùm (rambling rose).”
Nhiều chuyên gia cho rằng tháng Một là thời điểm lý tưởng để chỉnh dáng hoa hồng leo. Nếu bạn không muốn cắt thời điểm này, Simon gợi ý bạn có thể chờ đến tháng Ba.
“Nhưng tháng Một là những gì nghiên cứu đã chỉ ra. Đây là những gì RHS khuyến nghị. Tháng Một là thời điểm cuối cùng cho hoa hồng leo.” Simon nói thêm.