Nhiều người vẫn nghĩ bệnh gan như suy gan, viêm gan, ung thư gan... chỉ xảy ra ở người uống nhiều rượu bia. Tuy nhiên, các số liệu y học cho thấy thực tế khác xa và đáng lo hơn nhiều.
Theo GLOBOCAN 2022 , ung thư gan là một trong những loại ung thư gây tử vong hàng đầu thế giới, với hơn 860.000 ca mắc mới và hơn 700.000 ca tử vong mỗi năm. Các nghiên cứu dịch tễ tại châu Á, gồm báo cáo của Asia-Pacific Working Party on NAFLD chỉ ra tỷ lệ bệnh gan không do rượu và ung thư gan ở người dưới 50 tuổi đã tăng rõ rệt trong hai thập kỷ qua.
Điều này phản ánh xu hướng trẻ hóa bệnh gan, đặc biệt ở những người có lối sống thiếu lành mạnh. Nhiều trường hợp không uống nhiều rượu nhưng gan vẫn bị tổn thương nặng, thậm chí tiến triển thành xơ gan, suy gan hoặc ung thư gan vì 5 thói quen "phá gan" còn nhanh hơn uống bia rượu sau đây:
1. Thức khuya kéo dài
Ảnh minh họa
Gan có nhịp sinh học riêng để phục hồi và giải độc, đặc biệt vào ban đêm. Khi thường xuyên thức khuya, quá trình tái tạo tế bào gan bị gián đoạn, khiến độc tố tích tụ và tế bào gan dễ bị tổn thương. Nhiều nghiên cứu cho thấy rối loạn nhịp sinh học còn làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ và rối loạn chuyển hóa, từ đó dẫn tới viêm gan và xơ gan nếu kéo dài.
2. Lạm dụng thuốc và thực phẩm chức năng
Gan là cơ quan chuyển hóa phần lớn thuốc đi vào cơ thể. Việc uống thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh hoặc các loại “thuốc bổ gan”, thực phẩm chức năng không có chỉ định có thể khiến gan phải hoạt động quá tải. Trong y học, tổn thương gan do thuốc là một nguyên nhân khá phổ biến dẫn tới viêm gan cấp và thậm chí suy gan.
3. Ăn uống quá mức, đặc biệt nhiều đồ ngọt và chất béo
Khi cơ thể nạp quá nhiều năng lượng, đặc biệt là đường và chất béo, gan sẽ chuyển phần dư thừa thành mỡ tích tụ trong tế bào gan. Nếu lượng mỡ này vượt khoảng 10% trọng lượng gan, tình trạng gan nhiễm mỡ có thể xuất hiện. Bệnh kéo dài có thể tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ, xơ gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan.
4. Thích tận dụng đồ ăn mốc, thực phẩm bảo quản kém
Ảnh minh họa
Nhiều thực phẩm mốc có thể chứa aflatoxin, độc tố do nấm Aspergillus flavus tạo ra. Đây là chất gây ung thư gan mạnh được nhiều cơ quan y tế cảnh báo. Aflatoxin thường tồn tại trong gạo, ngô, các loại hạt hoặc thực phẩm bảo quản ẩm mốc. Nếu tích tụ lâu dài trong cơ thể, độc tố này có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng và làm tăng nguy cơ ung thư gan.
5. Thích ngồi lâu, lười vận động
Lối sống ít vận động làm tăng tích tụ mỡ trong gan và rối loạn chuyển hóa. Đây là một trong những nguyên nhân chính khiến gan nhiễm mỡ không do rượu tăng nhanh ở người trẻ. Khi tình trạng viêm và tích mỡ kéo dài, gan có thể dần xơ hóa, suy giảm chức năng và tiến triển thành bệnh gan mạn tính.
7 dấu hiệu cho thấy lá gan đang “kêu cứu”
Bệnh gan giai đoạn đầu thường âm thầm, nhưng cơ thể vẫn có thể phát ra những tín hiệu cảnh báo. Quan trọng là chúng ta không được chủ quan. Nhất là với những thay đổi bất thường như:
- Mệt mỏi kéo dài, chán ăn, buồn nôn
- Đau tức vùng hạ sườn phải hoặc vùng bụng trên
- Vàng da, vàng mắt
- Ngứa da hoặc nổi mẩn không rõ nguyên nhân
- Nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu
- Móng tay nhợt màu, dễ gãy hoặc biến dạng
- Mắt khô, đỏ hoặc nhìn mờ
Ảnh minh họa
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng suy gan thường không xuất hiện đột ngột mà là kết quả của quá trình tổn thương kéo dài. Vì vậy, thay đổi lối sống, ăn uống hợp lý, ngủ đủ giấc và kiểm tra sức khỏe định kỳ là những cách quan trọng để bảo vệ lá gan trước khi quá muộn. Đương nhiên, hạn chế rượu bia cũng cần chú trọng.
Nguồn và ảnh: CCTV, Aboluowang