Thêm SOHA trên Google
Bắp cải tím đang trở thành một trong những loại rau được nhiều người quan tâm khi xây dựng thực đơn lành mạnh. Từ salad bắp cải tím trong bữa ăn đến các loại nước ép rau củ buổi sáng, loại rau có màu tím bắt mắt này xuất hiện ngày càng thường xuyên trên bàn ăn của nhiều gia đình.
Lý do rất dễ hiểu. Bắp cải tím chứa chất xơ, vitamin C, vitamin K, kali cùng các hợp chất thực vật, trong đó nổi bật là anthocyanin, nhóm sắc tố tạo nên màu tím đặc trưng. Nhiều người vì thế bắt đầu gán cho bắp cải tím hàng loạt công dụng như “làm sạch mạch máu”, giảm cholesterol, hạ huyết áp, kiểm soát đường huyết, thậm chí có người còn nghĩ ăn rau này thường xuyên có thể thay thuốc. Đây mới là điều cần cảnh giác.
Bắp cải tím tốt, nhưng không phải “rau thần dược”
Bắp cải tím chắc chắn là một loại rau giàu dinh dưỡng. Tuy nhiên, việc một thực phẩm chứa chất chống oxy hóa không đồng nghĩa với việc nó có tác dụng điều trị bệnh.
Anthocyanin là nhóm hợp chất thực vật được quan tâm nhiều nhờ đặc tính chống oxy hóa. Các loại rau quả màu tím, đỏ và xanh đậm thường chứa nhiều hợp chất này. Nói cách khác, ăn bắp cải tím có thể giúp thực đơn đa dạng hơn và bổ sung thêm chất xơ, vitamin cùng các hợp chất thực vật.
Nhưng không có chuyện ăn bắp cải tím rồi tự ý ngừng thuốc huyết áp, thuốc mỡ máu hoặc thuốc tiểu đường. Đây là sai lầm nguy hiểm nhất khi một loại thực phẩm được gắn mác “siêu thực phẩm”. Người đang điều trị bệnh mạn tính vẫn cần tuân thủ phác đồ của bác sĩ. Rau củ chỉ đóng vai trò hỗ trợ trong một chế độ ăn tổng thể.
Anthocyanin không phải “thuốc” nằm trong bắp cải tím
Một trong những lý do khiến bắp cải tím được săn lùng là hàm lượng anthocyanin. Nhưng cần hiểu rằng anthocyanin trong thực phẩm không phải một viên thuốc được đóng gói sẵn.
Cơ thể hấp thu các hợp chất này theo nhiều yếu tố khác nhau. Lượng anthocyanin nhận được từ một khẩu phần bắp cải tím cũng không thể đồng nhất với liều lượng được sử dụng trong các nghiên cứu chuyên biệt.
Vì vậy, việc ăn một đĩa salad bắp cải tím mỗi ngày rồi kỳ vọng cholesterol giảm rõ rệt hoặc huyết áp trở về bình thường là kỳ vọng quá mức. Thay vào đó, hãy nhìn loại rau này theo cách đơn giản hơn: một nguồn rau giàu chất xơ và hợp chất thực vật có lợi, nên xuất hiện trong một chế độ ăn đa dạng.
Người lớn tuổi có nên ăn sống?
Đây lại là một hiểu lầm khác. Không ít người cho rằng rau càng sống càng tốt, bởi nấu chín sẽ làm mất hết vitamin và chất chống oxy hóa. Thực tế không đơn giản như vậy.
Một số chất dinh dưỡng nhạy cảm với nhiệt có thể giảm khi chế biến, nhưng phương pháp nấu và thời gian nấu cũng quyết định mức độ hao hụt. BS. Trần Thị Bích Nga, chuyên khoa Dinh dưỡng, cho biết nhiều chất chống oxy hóa trong thực phẩm như vitamin C, vitamin E, polyphenol hay anthocyanin có thể bị ảnh hưởng bởi nhiệt và cách chế biến. Do đó, không cần cực đoan theo hướng “sống hoàn toàn” hoặc “nấu thật kỹ”.
Người có hệ tiêu hóa khỏe mạnh hoàn toàn có thể ăn bắp cải tím sống sau khi rửa sạch. Nhưng với người lớn tuổi thường xuyên đầy bụng, khó tiêu hoặc nhai nuốt kém, bắp cải tím được chần nhanh, xào hoặc nấu mềm có thể dễ ăn hơn. Đặc biệt, nếu ăn sống khiến bụng khó chịu thì không có lý do gì phải cố ép bản thân ăn sống chỉ vì tin rằng cách này “nhiều dinh dưỡng nhất”.
Ăn bắp cải tím có thể giúp gì?
1. Bổ sung chất xơ
Đây có lẽ là lợi ích thực tế và dễ nhận thấy nhất. Chất xơ giúp tăng khối lượng phân, hỗ trợ nhu động ruột và có thể góp phần hạn chế táo bón. Đây là điểm đáng chú ý với người lớn tuổi, nhóm thường dễ bị táo bón do ít vận động, uống ít nước hoặc chế độ ăn thiếu rau.
Tuy nhiên, tăng chất xơ quá nhanh cũng có thể gây đầy hơi. Vì vậy, nếu trước đây ăn rất ít rau, không nên đột ngột ăn một lượng lớn bắp cải tím mỗi ngày.
2. Bổ sung chất chống oxy hóa
Màu tím của bắp cải đến từ các sắc tố thực vật, trong đó có anthocyanin.Nhóm chất này có đặc tính chống oxy hóa và được nghiên cứu về nhiều khía cạnh sức khỏe. Tuy nhiên, không nên biến điều đó thành lời hứa rằng ăn bắp cải tím sẽ “ngăn ung thư”, “làm sạch mạch máu” hoặc “trẻ hóa cơ thể”.
Một chế độ ăn nhiều loại rau quả với màu sắc khác nhau sẽ hợp lý hơn việc chỉ tập trung vào một loại rau.
3. Hỗ trợ một chế độ ăn cân bằng
Đây mới là giá trị lớn nhất. Nếu bữa ăn thường xuyên chỉ có rau xanh nhạt, khoai tây hoặc một vài loại rau quen thuộc, việc thêm bắp cải tím giúp thực đơn đa dạng hơn.
Người cao tuổi cũng cần được cung cấp đủ protein, chất xơ, vitamin và khoáng chất. Chế độ ăn đa dạng giúp giảm nguy cơ thiếu hụt một số dưỡng chất.
Vì sao có người ăn bắp cải tím lại đầy hơi, trào ngược?
Không phải cứ ăn rau là bụng sẽ dễ chịu. Bắp cải thuộc nhóm rau họ cải, chứa nhiều chất xơ và một số carbohydrate có thể lên men trong đường ruột. Với người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, ăn một lượng lớn, đặc biệt dưới dạng sống, có thể gây đầy hơi hoặc khó chịu.
Một số người còn ăn bắp cải tím kèm rất nhiều sốt mayonnaise, dầu mè, nước tương hoặc các loại gia vị. Khi đó, thủ phạm gây khó chịu chưa chắc nằm ở bắp cải. Một đĩa salad tưởng là “healthy” nhưng chứa nhiều sốt béo, đường hoặc muối hoàn toàn có thể trở thành món ăn không còn lành mạnh như mọi người nghĩ.
Nếu thường xuyên bị trào ngược, đầy bụng sau khi ăn bắp cải tím, hãy giảm khẩu phần, thử chế biến chín và theo dõi phản ứng của cơ thể. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc xuất hiện thường xuyên, nên đi khám thay vì tự loại bỏ hàng loạt thực phẩm.
Không cần chọn bắp cải tím càng đậm càng tốt
Một quan niệm khá phổ biến là bắp cải tím càng đậm màu thì càng bổ. Thực tế, màu sắc chịu ảnh hưởng bởi giống cây, độ chín, điều kiện trồng trọt và bảo quản. Không cần phải săn tìm những cây có màu tím đậm nhất hoặc mua loại đắt tiền chỉ vì tin rằng chúng “nhiều chất chống oxy hóa hơn hẳn”.
Khi mua, điều đáng quan tâm hơn là bắp cải còn tươi, lá chắc, không dập nát, không có dấu hiệu thối hỏng. Rửa sạch trước khi chế biến và bảo quản đúng cách cũng quan trọng không kém việc chọn màu.
Ăn thế nào để bắp cải tím không phản tác dụng?
Một cách đơn giản là dùng bắp cải tím như một phần trong khẩu phần rau, thay vì biến nó thành món ăn duy nhất mỗi ngày. Có thể thái nhỏ, trộn cùng cà rốt, dưa chuột và một số loại rau khác. Nếu hệ tiêu hóa nhạy cảm, nên chần hoặc xào nhanh để rau mềm hơn.
Khi làm salad, hạn chế nước sốt nhiều đường, nhiều muối hoặc nhiều chất béo. Đặc biệt, đừng ép bắp cải tím thành nước rồi uống với suy nghĩ “uống một cốc sẽ hấp thụ được nhiều dưỡng chất hơn”. Ăn nguyên rau giúp giữ lại chất xơ và tạo cảm giác no tốt hơn.
Người mắc bệnh tiểu đường cũng không nên kỳ vọng bắp cải tím có thể trực tiếp “hạ đường huyết”. Đây chỉ là loại rau có lượng carbohydrate thấp, phù hợp để đưa vào bữa ăn cân bằng. Tương tự, người bị tăng huyết áp hoặc mỡ máu cao không được tự ý bỏ thuốc chỉ vì đã bắt đầu ăn salad bắp cải tím.
Đừng biến một loại rau thành “cứu tinh” sức khỏe
Bắp cải tím xứng đáng có mặt trong thực đơn. Nó đẹp mắt, giàu chất xơ, cung cấp vitamin và các hợp chất thực vật, đồng thời giúp bữa ăn trở nên đa dạng hơn. Nhưng từ một loại rau bổ dưỡng đến một “thần dược” là khoảng cách rất xa.
Đặc biệt với người lớn tuổi, việc chạy theo một loại thực phẩm duy nhất có thể khiến họ bỏ quên những nguyên tắc quan trọng hơn: ăn đa dạng, đủ protein, đủ chất xơ, hạn chế muối và đường, uống đủ nước và duy trì vận động phù hợp.
Nếu ăn bắp cải tím mà thấy bụng dễ chịu, hãy tiếp tục sử dụng với khẩu phần vừa phải. Nếu ăn sống khiến đầy hơi, hãy chuyển sang chần hoặc nấu chín. Nếu có bệnh mạn tính, hãy coi bắp cải tím là một phần của chế độ ăn, không phải thuốc.
Bởi suy cho cùng, điều cơ thể cần không phải một “loại rau thần kỳ”, mà là một thực đơn đủ chất, đa dạng và phù hợp với chính tình trạng sức khỏe của mình.
