Điều gì xảy ra bên trong cơ thể khi bạn đột ngột ngừng uống cà phê?

Điều gì xảy ra bên trong cơ thể khi bạn đột ngột ngừng uống cà phê? Để tìm hiểu điều này, các nhà nghiên cứu tại Đại học Cork, Ireland, đã tiến hành một nghiên cứu với 62 người. Một nửa trong số đó thường xuyên uống khoảng 3-5 tách cà phê mỗi ngày, nửa còn lại vốn không có thói quen uống cà phê. Các nhà khoa học kiểm tra hệ vi sinh đường ruột, các chất chuyển hóa, tâm trạng, mức độ căng thẳng, sự tỉnh táo, khả năng học tập và trí nhớ của những người tham gia.

Những người thường xuyên uống cà phê được yêu cầu ngừng uống trong hai tuần. Trong thời gian này, các nhà nghiên cứu theo dõi những thay đổi về thể chất và hành vi của họ. Sau đó, cà phê được đưa trở lại chế độ sinh hoạt của người tham gia, nhưng họ không biết mình được cung cấp cà phê có chứa caffeine hay cà phê đã loại bỏ caffeine.

Thay đổi đáng chú ý nhất sau khi ngừng uống cà phê được ghi nhận ở đường ruột. Các chất chuyển hóa trong đường ruột của những người thường xuyên uống cà phê — những hợp chất hóa học nhỏ được tạo ra hoặc biến đổi trong quá trình chuyển hóa — đã thay đổi đáng kể so với nhóm vốn không uống cà phê.

Khi được uống cà phê trở lại, cả nhóm sử dụng cà phê có caffeine và nhóm sử dụng cà phê đã loại bỏ caffeine đều cho biết mức độ căng thẳng mà họ tự cảm nhận giảm xuống, điểm số đánh giá triệu chứng trầm cảm thấp hơn và mức độ bốc đồng cũng giảm. Vì những thay đổi này xuất hiện ở cả hai nhóm, tác động của cà phê không nhất thiết phụ thuộc vào caffeine.

Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện sự khác biệt trong hệ vi sinh đường ruột của những người uống cà phê. Một số vi khuẩn, chẳng hạn như Eggerthella sp. — được cho là có thể góp phần thúc đẩy quá trình tiết axit trong dạ dày và ruột — hoặc Cryptobacterium curtum, có khả năng tham gia vào quá trình sản xuất axit mật, xuất hiện với số lượng nhiều hơn ở những người uống cà phê so với nhóm không uống.

Cả hai quá trình này đều có khả năng tạo ra môi trường đường ruột không thuận lợi cho một số vi khuẩn có hại và tác nhân gây nhiễm trùng.

Những người uống cà phê cũng có lượng vi khuẩn thuộc nhóm Firmicutes cao hơn. Đây là một nhóm vi sinh vật từng được ghi nhận có mối liên hệ với cảm xúc tích cực ở phụ nữ.

Vì sao cà phê có tác động tích cực?

Tiến sĩ Kelly Brown, Giám đốc y khoa tại Geviti, bác sĩ chuyên khoa y học gia đình được chứng nhận và không tham gia nghiên cứu, nói với Newsweek rằng có một số cơ chế sinh học có thể giúp giải thích mối liên hệ giữa cà phê, sức khỏe đường ruột và trạng thái tinh thần.

Bà cho biết: “Đường ruột và não bộ giao tiếp với nhau thông qua nhiều con đường, bao gồm hệ thần kinh, tín hiệu miễn dịch, tình trạng viêm và các chất chuyển hóa do vi khuẩn đường ruột tạo ra. Cà phê chứa những hợp chất có thể được vi sinh vật đường ruột chuyển hóa và có khả năng ảnh hưởng đến môi trường này”.

Theo bà Brown, những thay đổi đó có thể tác động đến tình trạng viêm, hoạt động truyền tín hiệu của các chất dẫn truyền thần kinh và những con đường sinh học khác liên quan đến tâm trạng, căng thẳng cũng như khả năng nhận thức.

“Tuy nhiên, chúng ta vẫn đang tìm hiểu chính xác mức độ quan trọng của từng cơ chế”, bà nói thêm.

Nghiên cứu cũng ghi nhận một khác biệt đáng chú ý giữa cà phê có caffeine và cà phê đã loại bỏ caffeine.

Những người uống cà phê đã loại bỏ caffeine có sự cải thiện về khả năng học tập và trí nhớ, trong khi thay đổi này không được ghi nhận ở nhóm sử dụng cà phê có caffeine. Điều đó cho thấy caffeine có thể không phải yếu tố duy nhất quyết định những tác động tiềm năng của cà phê đối với khả năng nhận thức.

Các nhà nghiên cứu cho rằng những hợp chất khác trong cà phê, bao gồm polyphenol, có thể góp phần tạo ra các tác động này.

Bà Brown lưu ý rằng polyphenol, đặc biệt là axit chlorogenic, nằm trong số những hợp chất không chứa caffeine quan trọng nhất của cà phê.

Bà giải thích: “Các hợp chất này có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm, đồng thời được hệ vi sinh đường ruột chuyển hóa thành những hợp chất hoạt tính sinh học khác. Cà phê cũng chứa chất xơ hòa tan và các hợp chất có nguồn gốc thực vật khác có thể tương tác với vi khuẩn đường ruột. Vì vậy, tác động của cà phê phức tạp hơn nhiều so với chỉ riêng caffeine”.

Trong khi đó, cà phê có chứa caffeine có mối liên hệ với mức độ lo âu thấp hơn, sự tỉnh táo và khả năng tập trung tốt hơn, đồng thời nguy cơ viêm cũng giảm.

Giáo sư John Cryan, nhà nghiên cứu chính tại APC Microbiome Ireland thuộc Đại học Cork và là tác giả liên hệ của nghiên cứu, cho biết trong thông cáo báo chí: “Sự quan tâm của công chúng đối với sức khỏe đường ruột đã tăng lên đáng kể. Mối quan hệ giữa sức khỏe tiêu hóa và sức khỏe tinh thần cũng ngày càng được hiểu rõ hơn, nhưng những cơ chế đứng sau tác động của cà phê lên trục kết nối đường ruột - não bộ vẫn chưa được làm sáng tỏ.”

“Những phát hiện của chúng tôi cho thấy các phản ứng của hệ vi sinh vật và hệ thần kinh đối với cà phê, cũng như những lợi ích tiềm năng lâu dài của cà phê đối với việc duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh. Cà phê có thể làm thay đổi cách các vi sinh vật phối hợp hoạt động và những chất chuyển hóa mà chúng sử dụng.”

“Khi công chúng tiếp tục cân nhắc những thay đổi trong chế độ ăn uống nhằm duy trì sự cân bằng phù hợp cho hệ tiêu hóa, cà phê có tiềm năng trở thành một biện pháp bổ sung trong chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng”.

Giáo sư Cryan nhấn mạnh rằng cà phê không chỉ đơn thuần là caffeine. Ông nói: “Đây là một thành phần phức hợp trong chế độ ăn uống, có khả năng tương tác với vi sinh vật đường ruột, quá trình chuyển hóa của cơ thể và thậm chí cả trạng thái cảm xúc của chúng ta”.

Tuy nhiên, bà Brown khuyến cáo cần thận trọng khi diễn giải các kết quả nghiên cứu.

“Mối liên hệ không nhất thiết đồng nghĩa với quan hệ nhân quả”, bà nói. Bà lưu ý rằng những người uống cà phê có thể khác nhau về lượng tiêu thụ, loại cà phê sử dụng và cách cơ thể chuyển hóa caffeine.

Bên cạnh đó, hệ vi sinh đường ruột ở mỗi người cũng có thể khác biệt đáng kể. Vì vậy, các nhà nghiên cứu không nên mặc nhiên coi sự thay đổi về số lượng của một loài vi khuẩn riêng lẻ là có lợi hoặc có hại.

Bà Brown kết luận: “Nghiên cứu này mang lại nhiều triển vọng, nhưng cà phê không phải là phương pháp điều trị các vấn đề về sức khỏe đường ruột, trầm cảm hay suy giảm nhận thức”.