Thêm SOHA trên Google
Gan được ví như nhà máy giải độc tinh vi, gánh vác hàng trăm nhiệm vụ sinh hóa để duy trì sự sống. Tuy nhiên, thay vì chỉ dè chừng các chất kích thích như cồn, nhiều người lại vô tình rước họa vào gan từ chính những thói quen ăn uống hằng ngày. Báo cáo từ GLOBOCAN 20222 ghi nhận thế giới có hơn 860.000 ca mắc mới và hơn 700.000 ca tử vong mỗi năm do ung thư gan, riêng Việt Nam vượt mốc 24.000 ca.
Đa số chúng ta vẫn đinh ninh rằng chỉ cần hạn chế hơi men là lá gan sẽ được bình an. Tuy nhiên, dữ liệu dịch tễ học chỉ ra rằng những sai lầm âm thầm trong thực đơn hằng ngày mới là "thuốc độc" tàn phá tế bào gan với tốc độ đáng sợ. Dưới đây là 4 nhóm thực phẩm độc hại được phân tích trực tiếp từ góc độ lâm sàng của các chuyên gia đầu ngành.
1. Thực phẩm nấm mốc dù rất ít
Thói quen tiếc rẻ, chỉ cắt bỏ phần bị hỏng của củ quả, hạt gạo hay bánh mì khi chúng chớm xuất hiện những đốm nấm mốc là con đường ngắn nhất đưa mầm bệnh vào cơ thể. Quá trình ẩm mốc này sản sinh ra độc tố aflatoxin cực kỳ nguy hiểm. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp chất kịch độc này vào danh sách chất gây ung thư nhóm 1, có độc tính vượt xa thạch tín và chỉ bị tiêu diệt ở nhiệt độ cực cao trên 260 độ C.
Ảnh minh họa
Theo bác sĩ Vương Đông (Wang Dong), Khoa Phẫu thuật Gan mật, Bệnh viện Nhân dân Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc): "Khi dung nạp vào cơ thể, aflatoxin tấn công trực tiếp vào cấu trúc DNA của tế bào gan, gây thoái hóa mô, xuất huyết và dẫn đến hoại tử tế bào. Đáng sợ nhất là sợi nấm đã lan tỏa toàn bộ thực phẩm, việc cắt bỏ bề mặt hoàn toàn vô tác dụng".
2. Món ăn nhiều dầu mỡ
Đồ chiên rán ngập dầu, đồ ăn nhanh hay các loại dầu ép thủ công không rõ nguồn gốc, dầu để quá hạn là gánh nặng khổng lồ cho hệ bài tiết. Lượng chất béo bão hòa quá tải khiến gan hoàn toàn bất lực trong việc xử lý, dẫn đến việc chất béo dư thừa tích tụ thành các giọt mỡ bao phủ tế bào và hình thành bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Đồng thời, dầu mỡ tái sử dụng liên tục sinh ra vô số gốc tự do. Tiến sĩ, bác sĩ Hồ Xuân Hiểu (Hu Chunxiao), Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Gan mật, Bệnh viện Qilu thuộc Đại học Sơn Đông (Trung Quốc) cho rằng các gốc tự do này kích thích tế bào Kupffer tiết ra hàng loạt cytokine gây viêm, làm suy yếu nghiêm trọng chức năng giải độc tổng thể của gan và thúc đẩy nhanh quá trình xơ hóa. Gan lúc này phải oằn mình chống chịu áp lực chuyển hóa lớn hơn rất nhiều so với việc xử lý cồn thông thường.
3. Đồ uống nhiều đường
Trà sữa, nước ngọt có ga hay thậm chí là nước ép trái cây (nhất là loại đóng chai) tưởng chừng là lựa chọn thanh mát vô hại nhưng lại là sát thủ giấu mặt đối với chuyển hóa gan. Khác với glucose được tiêu thụ ở toàn bộ cơ thể, phần lớn fructose khi vào cơ thể bắt buộc phải qua gan để chuyển hóa thành chất béo.
Ảnh minh họa
Bác sĩ Phan Đôn (Pan Dun) từ Bệnh viện trực thuộc đầu tiên của Đại học Y khoa Phúc Kiến (Trung Quốc) chỉ ra rằng: "Việc nạp liên tục các loại đồ uống ngọt tạo ra áp lực quá tải cho tế bào gan, làm gia tăng nhanh chóng tình trạng kháng insulin và đẩy nhanh tiến độ chuyển hóa từ gan nhiễm mỡ sang xơ gan, ung thư gan. Đặc biệt là ở nhóm người trẻ tuổi có lối sống lười vận động, hay thức khuya".
4. Gừng nấm mốc hoặc để quá lâu
Nhiều người quan niệm gừng bị héo, dập nát hay mọc mầm chỉ mất đi mùi thơm chứ không ảnh hưởng gì. Tuy nhiên, gừng biến chất sẽ sản sinh ra hợp chất safrole cực kỳ độc hại. Các nghiên cứu độc chất học được WHO và FDA công nhận khẳng định safrole có khả năng gây tổn thương hoại tử tế bào gan mạnh và kích thích biến dị ác tính.
Ảnh minh họa
Tiến sĩ, bác sĩ Hồ Xuân Hiểu cảnh báo, dùng gừng đã hư hỏng dù chỉ một lượng nhỏ trong thời gian dài cũng đủ làm suy kiệt hệ thống enzyme giải độc của gan, âm thầm tạo tiền đề cho sự hình thành các khối u ác tính mà người bệnh hoàn toàn không hay biết cho đến khi bước sang giai đoạn muộn.
Lời khuyên từ chuyên gia
Giữ gìn lá gan khỏe mạnh đòi hỏi sự cẩn trọng từ những chi tiết nhỏ nhất trong sinh hoạt. Hãy ưu tiên thực phẩm tươi sạch, kiên quyết loại bỏ hoàn toàn đồ mốc, cắt giảm tối đa đồ uống chứa đường và các món chiên rán nhiều dầu mỡ. Khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu mệt mỏi kéo dài, đau tức hạ sườn phải hoặc chảy máu nướu răng bất thường, hãy đến cơ sở y tế kiểm tra ngay các chỉ số men gan. Riêng người mắc viêm gan B hoặc C cần tầm soát định kỳ mỗi 3 đến 6 tháng để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.
Tổng hợp
