Mãi đến khi bước vào tuổi trưởng thành, chứng kiến những người xung quanh mình sống, làm việc và vật lộn với cơm áo gạo tiền, tôi mới hiểu ý nghĩa thật sự của câu nói ấy. Cuộc sống không hứa sẽ thưởng ngay cho bạn sau mỗi lần nỗ lực. Nhưng nó cũng rất hiếm khi phụ người luôn âm thầm tích lũy.
Tôi có một người đồng nghiệp tên Liên. Hai năm liên tiếp sinh hai em bé, sức khỏe giảm sút, thời gian dành cho công việc cũng không còn được như trước. Có giai đoạn nhìn Liên lúc nào cũng trong trạng thái thiếu ngủ, chạy giữa cơ quan, nhà trẻ và bệnh viện. Thế nhưng cô ấy chưa từng cho phép mình dừng lại.
Có lần, một người nọ ở văn phòng hỏi cô ấy rằng:
"Nhà em đâu thiếu tiền, sao cứ làm như chạy đua với ai thế? Có khi sếp còn chẳng để ý đâu".
Liên chỉ cười.
Sau này ngồi nói chuyện với nhau, tôi mới hiểu. Hóa ra không phải ai cố gắng cũng vì nghèo. Có người cố gắng vì sợ một ngày mình không còn đủ khả năng bảo vệ gia đình.
Điều đó cũng giống tôi.
Tôi luôn có một nỗi lo rất kỳ lạ. Nếu ngày mai mất công việc hiện tại thì sao? Mình còn kiếm tiền bằng cách nào? Mình còn kỹ năng gì đủ để nuôi bản thân? Nghe có vẻ bi quan, nhưng càng lớn tôi càng thấy đó là một câu hỏi rất thực tế.
Tuổi đôi mươi còn có thể nghỉ việc rồi bắt đầu lại. Nhưng đến tuổi ba mươi, bốn mươi, phía sau mỗi quyết định là tiền nhà, tiền học của con, cha mẹ già, những khoản chi chưa bao giờ biết nghỉ.
Chính nỗi lo ấy khiến tôi không dám đứng yên.
Tôi từng dành một buổi tối để viết tất cả những gì mình biết lên một tờ giấy. Mình làm tốt điều gì? Điều gì có thể biến thành thu nhập? Nếu công việc hiện tại biến mất thì kỹ năng nào còn giúp mình kiếm sống? Và ngược lại, mình đang thiếu gì? Nhìn tờ giấy ấy, tôi nhận ra những khoảng trống còn nhiều hơn những gì mình có.
Thế là tôi học thêm.
Không phải để lấy bằng. Không phải để khoe thành tích. Mà vì muốn bản thân có thêm vài "đường lui" trong một thế giới thay đổi quá nhanh.
Có một thời gian tôi nghỉ việc gần một năm rưỡi. Khoảng thời gian ấy khiến tôi già đi thấy rõ. Tóc bạc nhiều hơn, áp lực nhiều hơn, thất bại cũng nhiều hơn. Nhưng nhìn lại, chính quãng thời gian đó lại dạy tôi nhiều điều nhất.
Tôi không còn sợ thử cái mới. Không còn quá ngại bắt đầu từ con số 0. Không còn nghĩ mình phải giỏi ngay từ đầu. Tôi bắt đầu quan sát những người giỏi hơn mình.
Ngày trước, tôi chỉ nhìn thấy họ chăm chỉ. Sau này tôi mới để ý điều đáng học không nằm ở việc họ thức khuya hay làm nhiều, mà là cách họ suy nghĩ, cách họ giải quyết vấn đề, cách họ liên tục nâng cấp bản thân.
Càng quan sát, tôi càng thấy mình còn thiếu. Càng học, tôi càng nhận ra mình biết quá ít. Đó là một cảm giác rất lạ. Thay vì tự ti, nó khiến tôi có động lực hơn.
Một lần Liên tâm sự với tôi:
"Hồi chưa có con, em từng nghĩ sống thế này mệt quá, suốt ngày chỉ biết làm việc. Nhưng bây giờ em có hai đứa nhỏ rồi. Em không muốn đến lúc cần tiền lại bất lực".
Câu nói ấy khiến tôi nhớ rất lâu. Thực ra, rất nhiều người xung quanh chúng ta đang sống như vậy.
Ban ngày đi làm. Buổi tối học thêm ngoại ngữ, học AI, bán hàng online, nhận dự án freelance, đầu tư vào một kỹ năng mới hay xây dựng một nguồn thu nhập khác.
Họ không hẳn là tham vọng. Họ chỉ muốn cuộc sống của mình có thêm một phương án dự phòng.
Trong thời đại này, một công việc ổn định không còn là tấm vé bảo đảm cho cả cuộc đời.
Doanh nghiệp có thể cắt giảm nhân sự. Ngành nghề có thể biến mất. Công nghệ có thể thay thế rất nhiều vị trí. Điều duy nhất khó bị thay thế chính là năng lực của mỗi người.
Tôi cũng nhận ra một điều khác.
Nhiều người luôn cố bảo vệ cảm xúc của mình. Chỉ cần bị góp ý một chút đã chạnh lòng. Chỉ cần gặp thất bại đã muốn bỏ cuộc. Chỉ cần thấy người khác giỏi hơn là tự ti. Trong khi đó, những người tiến rất nhanh lại có điểm chung là họ chấp nhận nhìn thẳng vào điểm yếu của mình.
Họ không mất thời gian chứng minh mình giỏi. Họ dành thời gian để trở nên giỏi hơn. Một năm trở lại đây, tôi thấy mình thay đổi khá nhiều. Không phải vì kiếm được nhiều tiền hơn mà vì tôi hiểu mình muốn gì.
Tôi không còn chạy theo việc người khác nghĩ gì về mình. Tôi chỉ tập trung vào việc hôm nay mình học được thêm điều gì, tiến thêm một chút hay chưa. Tôi cũng tự đặt ra vài nguyên tắc rất đơn giản.
Đừng mãi nhắc mình đã giúp ai, nhưng hãy luôn nhớ những người từng giúp mình. Đừng dành quá nhiều thời gian soi khuyết điểm của người khác, hãy học lấy điểm mạnh của họ. Đừng ngại thử điều mới, vì kỹ năng hôm nay có thể là "phao cứu sinh" của vài năm sau. Đừng giả vờ mình biết tất cả, vì người biết học mới là người đi được đường dài.
Và quan trọng nhất, hãy cố gắng để mỗi ngày đều tạo ra một chút giá trị. Có thể là một khoản thu nhập nhỏ, một kỹ năng mới, một mối quan hệ tốt hơn hay đơn giản là phiên bản của mình hôm nay tốt hơn hôm qua.
Có lẽ đó mới là ý nghĩa thật sự của việc cố gắng.
Không phải để chứng minh với ai. Không phải để hơn người khác. Mà để khi cuộc sống bất ngờ rẽ sang một hướng khác, mình vẫn đủ bình tĩnh, đủ năng lực và đủ tự tin để tiếp tục bước tiếp.
Cuộc sống không phải lúc nào cũng công bằng, nhưng nó rất công bằng ở một điểm: Những gì bạn âm thầm tích lũy hôm nay, sẽ trở thành thứ bảo vệ bạn vào một ngày không ngờ tới.
Thêm SOHA trên Google
