Thông tin được ông Phan Công Hiếu, đại diện Vụ Pháp chế (Bộ Y tế), cho biết tại hội nghị phổ biến các nghị định của Chính phủ về biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá. Ông Hiếu cho hay, nghị định mới đã bổ sung chế tài cụ thể đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, nhằm siết chặt thực thi lệnh cấm đã được Quốc hội thông qua.
Không chỉ người trực tiếp sử dụng, hành vi “chứa chấp” thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng cũng được đưa vào diện xử phạt với mức tiền đáng kể.
Theo quy định mới trong nghị định xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực y tế, người cho phép hoặc dung túng người khác sử dụng các sản phẩm này tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình có thể bị phạt từ 5 đến 10 triệu đồng.
Các chuyên gia cho rằng, trường hợp học sinh hút thuốc lá điện tử trong khuôn viên trường học, trách nhiệm không chỉ dừng ở cá nhân người vi phạm. Nếu tại thời điểm đoàn kiểm tra phát hiện học sinh đang sử dụng thuốc lá điện tử, người đứng đầu cơ sở giáo dục – cụ thể là hiệu trưởng – có thể bị xử phạt theo quy định mới.
Việc xử phạt được áp dụng khi cơ quan chức năng xác định nhà trường chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý, để xảy ra tình trạng dung túng hoặc không ngăn chặn hành vi hút thuốc lá điện tử trong trường học.
Thiết bị thuốc lá điện tử các bệnh nhân bị ngộ độc mang đến Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai. (Ảnh: Như Loan)
Bên cạnh đó, nghị định mới cũng quy định sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng bị phạt tiền từ 3 đến 5 triệu đồng. Ngoài ra, toàn bộ tang vật vi phạm buộc phải tiêu hủy để ngăn chặn việc tái sử dụng hoặc quay trở lại thị trường.
Để bảo đảm tính răn đe, thẩm quyền xử phạt được mở rộng cho nhiều lực lượng chức năng như UBND các cấp, quản lý thị trường, công an, hải quan, bộ đội biên phòng và cảnh sát biển. Bộ Y tế đánh giá việc phân quyền này giúp tăng khả năng phát hiện, xử lý vi phạm ngay tại cơ sở, nhất là ở các điểm nóng.
Không dừng ở xử phạt hành chính, các hành vi sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển trái phép thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng với số lượng lớn còn có thể bị xử lý hình sự theo quy định về buôn bán hàng cấm. Mức phạt tiền có thể từ 50 triệu đồng đến 1 tỷ đồng, hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm, tùy tính chất và mức độ vi phạm.
Theo bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế), sau khi nghị quyết của Quốc hội có hiệu lực và quy định cấm sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025, tình trạng sử dụng các sản phẩm này có dấu hiệu giảm rõ rệt.
Báo cáo của Bộ Công an cho thấy, trước đây mỗi năm ghi nhận hơn 100 vụ việc liên quan đến thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, trong đó nhiều vụ chứa chất ma túy, buôn lậu hoặc hàng giả, không rõ nguồn gốc. Tuy nhiên, trong năm 2025, sau khi lệnh cấm được triển khai, chỉ còn 5 vụ việc liên quan đến các sản phẩm này có yếu tố ma túy bị xử lý.
Tại Bệnh viện Bạch Mai, số ca ngộ độc do thuốc lá điện tử cũng giảm mạnh. “Trước đây mỗi tháng trung tâm tiếp nhận 5–6 ca, nay chỉ còn khoảng 1–2 ca. Đây là tín hiệu rất đáng mừng”, bà Thủy nói.
Trước đó, tại kỳ họp tháng 11/2024, Quốc hội thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025 nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Chính phủ được giao tổ chức thực hiện đồng bộ, đồng thời đẩy mạnh truyền thông, đặc biệt với thanh thiếu niên – nhóm có nguy cơ cao.
Theo Bộ Y tế, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng là các sản phẩm thế hệ mới, hoạt động bằng cách làm nóng dung dịch chứa nicotine và hương liệu. Ít nhất 60 hợp chất hóa học đã được phát hiện trong dung dịch thuốc lá điện tử, cùng nhiều chất độc hại khác trong khí và khói phát sinh khi sử dụng. Nicotine hàm lượng cao khiến các sản phẩm này gây nghiện mạnh, làm tăng nguy cơ ung thư, bệnh tim mạch, hô hấp, tổn thương phổi cấp và rối loạn sức khỏe tâm thần.
Việt Nam hiện là quốc gia thứ 6 trong ASEAN và nằm trong nhóm 43 quốc gia trên thế giới cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Bộ Y tế cảnh báo, nếu không kiểm soát chặt, các sản phẩm này có thể để lại hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ. Năm 2023, cả nước ghi nhận 1.224 trường hợp nhập viện do ngộ độc và bệnh lý liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.