Vũ khí vi sóng chống vệ tinh đặc biệt của Trung Quốc

Nguồn phát vi sóng công suất cực lớn

Một nhóm nhà nghiên cứu thuộc Đại học Công nghệ Quốc phòng Quốc gia Trung Quốc (NUDT), vừa công bố kết quả nghiên cứu về hệ thống phát xung điện từ vi sóng công suất cao (High-Power Microwave - HPM), có khả năng tạo ra công suất đỉnh lên tới khoảng 100 GW. Thông tin này nhanh chóng thu hút sự quan tâm của giới quan sát, do thiết bị được cho là có thể mở ra hướng phát triển mới đối với các hệ thống tác chiến chống vệ tinh.

Theo bài báo đăng trên tạp chí High Power Laser and Particle Beams, nhóm nghiên cứu đã kết hợp nhiều mô-đun phát xung đồng bộ thay vì sử dụng một nguồn phát đơn lẻ. Cách tiếp cận này được cho là giúp vượt qua giới hạn công suất của từng thiết bị riêng lẻ, đồng thời vẫn duy trì kích thước đủ nhỏ để có thể tích hợp trên các nền tảng cơ động hoặc tàu chiến.

Trước đó, đầu năm 2026, Viện Công nghệ Hạt nhân Tây Bắc (NINT) cũng công bố một nguồn phát vi sóng công suất cao mang tên TPG1000Cs. Thiết bị dài khoảng 4 m, nặng gần 5 tấn và được cho là có thể phát các xung điện đạt công suất khoảng 20 GW liên tục trong một phút với khoảng 200.000 xung có đặc tính ổn định.

Các nhà nghiên cứu Trung Quốc cho biết việc sử dụng vật liệu điện môi lỏng Midel 7131 cùng thiết kế biến áp Tesla thu nhỏ là yếu tố quan trọng giúp giảm đáng kể kích thước của hệ thống.

Vô hiệu hóa vệ tinh

Khác với tên lửa chống vệ tinh truyền thống sử dụng va chạm động năng để phá hủy mục tiêu, vũ khí vi sóng công suất cao được thiết kế nhằm tạo ra các xung điện từ đủ mạnh để làm gián đoạn hoặc gây hư hỏng các hệ thống điện tử trên vệ tinh.

Về lý thuyết, phương pháp này có thể hạn chế việc tạo ra các mảnh vỡ không gian - yếu tố luôn được xem là rủi ro lớn đối với mọi quốc gia có hoạt động trong quỹ đạo Trái Đất. Một số nghiên cứu của Trung Quốc trong những năm gần đây cũng nhiều lần đề cập đến khả năng vô hiệu hóa các chòm vệ tinh quy mô lớn, trong đó có mạng Starlink.

Theo một số đánh giá được công bố trong giới nghiên cứu, nguồn phát cỡ 1 GW về mặt lý thuyết đã có thể tạo ra tác động đáng kể đối với các vệ tinh quỹ đạo thấp nếu đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện về tần số, định hướng chùm sóng và mật độ năng lượng tại mục tiêu. Vì vậy, công suất 100 GW được nhóm nghiên cứu công bố đã thu hút nhiều sự chú ý.

Nhiều rào cản kỹ thuật

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng việc tạo ra nguồn phát công suất lớn mới chỉ là một phần của bài toán. Thách thức lớn hơn nằm ở khả năng truyền năng lượng qua bầu khí quyển tới mục tiêu trên quỹ đạo.

Vi sóng chịu ảnh hưởng đáng kể của hơi nước, mưa, sương mù, bụi khí quyển cũng như hiện tượng tán xạ trong tầng đối lưu. Mức suy hao tín hiệu tăng theo tần số, khiến việc duy trì mật độ năng lượng đủ lớn ở khoảng cách hàng trăm km trở thành bài toán rất phức tạp.

Ngoài ra, để tập trung chùm sóng vào một vệ tinh chỉ rộng vài mét đang di chuyển với tốc độ gần 28.000 km/h trên quỹ đạo thấp, hệ thống còn phải sở hữu năng lực theo dõi mục tiêu, điều khiển chùm sóng và hiệu chỉnh cực kỳ chính xác.

Đáng chú ý, Mỹ và Nga từng nghiên cứu các hệ thống vũ khí vi sóng chống vệ tinh từ nhiều thập niên trước. Tuy nhiên, nhiều chương trình đã bị thu hẹp hoặc dừng lại do gặp khó khăn về hiệu quả tác chiến, yêu cầu năng lượng quá lớn và các giới hạn về mặt vật lý.

Vì vậy, dù các công bố mới cho thấy Trung Quốc tiếp tục đầu tư mạnh cho lĩnh vực vũ khí năng lượng định hướng, giới phân tích cho rằng hiện chưa có bằng chứng công khai cho thấy hệ thống này đã đạt khả năng vô hiệu hóa vệ tinh trong điều kiện tác chiến thực tế. Nếu các kết quả nghiên cứu được xác nhận trong tương lai, đây có thể là bước tiến đáng chú ý trong cuộc cạnh tranh phát triển công nghệ tác chiến không gian giữa các cường quốc, nhưng hiệu quả thực tế của loại vũ khí này vẫn cần được kiểm chứng thêm.