Xu hướng trẻ hóa
Thông tin tại hội nghị khoa học thường niên năm 2026 của Bệnh viện Chợ Rẫy cho thấy một thực tế đáng lưu ý, ung thư thực quản không còn “độc quyền” ở người cao tuổi.
PGS.TS.BS Lâm Việt Trung, Phó giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết, độ tuổi mắc bệnh trước đây chủ yếu từ 50 trở lên nhưng hiện nay đã ghi nhận nhiều trường hợp trẻ hơn.
“Bệnh nhân khoảng 30–40 tuổi đã mắc ung thư thực quản dù chưa nhiều nhưng đang có xu hướng tăng” - ông Trung nói.
Theo PGS Việt Trung, ung thư thực quản chưa xác định rõ nguyên nhân, song có nhiều yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận, phổ biến nhất là hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia và tình trạng trào ngược dạ dày – thực quản kéo dài. Đây đều là những yếu tố ngày càng xuất hiện phổ biến ở người trẻ, đặc biệt trong bối cảnh lối sống đô thị hóa.
Ung thư thực quản là bệnh lý nguy hiểm đang có xu hướng trẻ hóa trong cộng đồng (ảnh minh họa)
Một trong những thách thức lớn là triệu chứng giai đoạn sớm thường mờ nhạt, dễ bị bỏ qua. Trước đây, phần lớn bệnh nhân đến viện khi khối u đã phát triển lớn, gây hẹp lòng thực quản. Khi đó, triệu chứng điển hình là nuốt nghẹn, nuốt khó hoặc thậm chí không nuốt được mới buộc người bệnh đi khám.
Tuy nhiên, các dấu hiệu cảnh báo sớm đã được ghi nhận rõ hơn. “Những biểu hiện thường gặp nhất là nuốt vướng, nuốt nghẹn, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc gầy sút nhanh” – PGS Việt Trung nhấn mạnh.
Ngoài ra, số trường hợp có thể xuất hiện triệu chứng khàn tiếng do khối u chèn ép thần kinh quặt ngược thanh quản. Đây là dấu hiệu thường bị nhầm với bệnh lý về tai mũi họng.
Việc gia tăng khám sức khỏe định kỳ thời gian gần đây giúp phát hiện nhiều ca bệnh ở giai đoạn sớm hơn. Tuy vậy, theo các chuyên gia, tầm soát ung thư thực quản vẫn chưa được triển khai rộng rãi như ở các quốc gia đang phát triển. Nội soi tiêu hóa hiện là phương pháp hiệu quả nhất để phát hiện tổn thương sớm do ung thư thực quản xuất phát từ lớp niêm mạc.
“Ở Nhật Bản, Hàn Quốc, chương trình tầm soát được triển khai định kỳ cho nhóm nguy cơ. Việt Nam cũng đã có khuyến cáo nhưng chưa có chương trình quốc gia. Nếu làm được, tỷ lệ phát hiện sớm sẽ tăng lên rõ rệt” - PGS Việt Trung nhận định.
Robot mở lối
Bên cạnh câu chuyện phát hiện sớm, những tiến bộ trong điều trị đang mở ra cơ hội cải thiện tiên lượng cho người bệnh. Tại hội nghị, PGS Việt Trung đã trình bày tham luận về phẫu thuật robot trong điều trị ung thư thực quản – một trong những hướng đi được đánh giá nhiều tiềm năng.
So với phẫu thuật nội soi truyền thống, công nghệ robot mang lại nhiều lợi thế đáng kể. Hệ thống camera 3D độ phân giải cao có thể phóng đại hình ảnh gấp 10–15 lần, giúp phẫu thuật viên quan sát rõ các cấu trúc nhỏ trong lồng ngực. Dụng cụ phẫu thuật có khả năng xoay linh hoạt tới hơn 500 độ, vượt xa giới hạn bàn tay người, đồng thời hệ thống còn có cơ chế lọc rung giúp thao tác chính xác hơn.
Một ca phẫu thuật robot được thực hiện tại Bệnh viện Chợ Rẫy
Theo PGS Việt Trung, những ưu điểm này đặc biệt quan trọng trong phẫu thuật thực quản – vốn là phẫu thuật khó, đòi hỏi xử lý ở vùng hẹp, gần nhiều cấu trúc quan trọng như thần kinh quặt ngược thanh quản.
“Robot giúp phẫu thuật viên thao tác tinh tế hơn, nạo hạch triệt để nhưng vẫn bảo tồn thần kinh, từ đó cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân” - ông Trung chia sẻ.
Bệnh viện Chợ Rẫy bắt đầu triển khai phẫu thuật robot từ năm 2017 và thực hiện ca cắt thực quản đầu tiên vào năm 2018. Đến nay, bệnh viện đã thực hiện khoảng 50 trường hợp. Kết quả nghiên cứu so sánh cho thấy robot giúp tăng tỷ lệ nạo vét hạch lên 100%, đồng thời giảm rõ rệt biến chứng khàn tiếng kéo dài – chỉ còn 6,9% so với 24% ở phẫu thuật nội soi.
Dù thời gian phẫu thuật robot kéo dài hơn khoảng 10% nhưng hiệu quả tổng thể được đánh giá tích cực, đặc biệt trong các ca khó. Về lâu dài, phương pháp này được kỳ vọng sẽ trở thành tiêu chuẩn tại các trung tâm lớn, khi chi phí dần được tối ưu nhờ sự cạnh tranh công nghệ.
Song song với phẫu thuật, điều trị ung thư thực quản hiện nay đã chuyển sang mô hình đa mô thức, kết hợp hóa trị, xạ trị, liệu pháp miễn dịch và điều trị nhắm trúng đích. Nhờ đó, tiên lượng bệnh đã cải thiện đáng kể.
“Ung thư thực quản giai đoạn sớm có thể đạt tỷ lệ sống 5 năm tới 95%, còn giai đoạn tiến triển cũng đạt khoảng 60–70%” - PGS Việt Trung cho hay.
Các chuyên gia nhấn mạnh, phòng bệnh vẫn là yếu tố then chốt để tránh nguy cơ mắc và phát hiện sớm ung thư. Việc hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh và khám sức khỏe định kỳ là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để giảm nguy cơ mắc bệnh.
