Thêm SOHA trên Google
Ngày 3/10, Công an TP Hà Nội cho biết Cơ quan An ninh điều tra đã khởi tố ba bị can liên quan những sai phạm xảy ra tại Phòng khám đa khoa Thái Hà, số 11 Thái Hà, phường Đống Đa. Các bị can đang bị điều tra về các tội danh liên quan đến vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và tổ chức cho người nước ngoài nhập cảnh trái phép vào Việt Nam.
Điều đáng chú ý, theo thông tin được cơ quan công an công bố, quá trình kiểm tra đột xuất có sự phối hợp giữa lực lượng Công an TP Hà Nội và bộ phận kiểm tra lĩnh vực y tế thuộc Sở Y tế Hà Nội. Cơ quan chức năng cho biết đã phát hiện việc chỉ định một số dịch vụ không cần thiết, trong đó có những dịch vụ không nằm trong danh mục kỹ thuật; một số kết quả xét nghiệm bị tự ý điều chỉnh theo hướng làm tăng tình trạng bệnh nhằm thu thêm tiền của khách.
Cơ quan điều tra cũng cho biết có dấu hiệu nhân viên mở tài khoản ngân hàng cá nhân để nhận tiền của bệnh nhân, để ngoài sổ sách nhiều tỷ đồng. Những nội dung này hiện thuộc quá trình điều tra và cần được cơ quan tố tụng tiếp tục làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức.
Nhưng từ những thông tin ban đầu đó, câu chuyện không chỉ dừng lại ở một phòng khám.
Khi kết quả xét nghiệm trở thành công cụ để bán dịch vụ
Trong y tế, kết quả xét nghiệm có một đặc điểm đặc biệt: người bệnh gần như không có khả năng tự kiểm chứng ngay tại thời điểm nhận kết quả.
Một người bình thường có thể biết mình đã mua một món hàng với giá cao hơn thị trường. Nhưng họ rất khó biết một chỉ số xét nghiệm có bị sửa hay không, một kỹ thuật có thực sự cần thiết hay không, hoặc một chẩn đoán có được đưa ra trên cơ sở chuyên môn đầy đủ hay không.
Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 xác định những nguyên tắc nền tảng gồm tôn trọng, bảo vệ người bệnh; thực hiện kịp thời và tuân thủ quy định chuyên môn kỹ thuật; đồng thời tuân thủ quy tắc đạo đức nghề nghiệp.
Thông tư 32/2023/TT-BYT cũng quy định phạm vi hành nghề bao gồm việc chỉ định phương pháp cận lâm sàng, đánh giá kết quả khám chữa bệnh và tư vấn cho người bệnh; phạm vi này phải phù hợp với văn bằng, năng lực và chuyên môn của người hành nghề.
Vì vậy, nếu một người hành nghề cố tình làm sai lệch thông tin y khoa để phục vụ mục đích thu lợi, thì về bản chất, đây là vấn đề nghiêm trọng hơn một sai sót chuyên môn thông thường.
Trong y khoa, việc hai bác sĩ đưa ra hai đánh giá khác nhau cũng chưa đủ để kết luận một người “vẽ bệnh”. Việc xác định có gian dối hay không phải dựa vào hồ sơ, kết quả xét nghiệm, chỉ định chuyên môn, quy trình thực hiện và đặc biệt là ý chí của người thực hiện.
Ngay cả những khác biệt trong chẩn đoán cũng có thể xuất phát từ thời điểm xét nghiệm, phương pháp xét nghiệm, tình trạng bệnh hoặc đánh giá chuyên môn khác nhau.
Nhưng cố ý sửa kết quả xét nghiệm lại là một vấn đề hoàn toàn khác.
Đó là ranh giới giữa sai số chuyên môn và hành vi cố ý làm sai lệch thông tin y tế.
Bởi vậy, thay vì đặt câu hỏi chung chung “bác sĩ có vì tiền hay không”, điều cần được đặt ra là: cơ chế nào ngăn một người có động cơ vụ lợi biến quyền lực chuyên môn thành công cụ ép người bệnh mua dịch vụ?
Không để “vẽ bệnh” trở thành một mô hình kinh doanh
Vụ Phòng khám đa khoa Thái Hà cần được nhìn nhận trước hết là một vụ việc đang được cơ quan điều tra làm rõ. Chưa thể từ những cáo buộc ban đầu để kết luận tất cả hành vi, trách nhiệm và hậu quả pháp lý của từng cá nhân.
Nhưng về mặt chính sách, vụ việc đặt ra một cảnh báo rất rõ.
Nếu một phòng khám có thể kiếm nhiều tiền hơn bằng cách làm cho bệnh nhân tin rằng mình bệnh nặng hơn, thì hệ thống quản lý phải đủ khả năng phát hiện mô hình bất thường đó trước khi nó gây hậu quả lớn.
Nếu một bác sĩ có thể sửa thông tin y khoa để thúc đẩy người bệnh chi tiền, thì vấn đề không chỉ nằm ở đạo đức của cá nhân bác sĩ mà còn nằm ở cơ chế kiểm soát dữ liệu, kiểm soát chuyên môn và trách nhiệm của cơ sở.
Nếu một người bệnh phải trả tiền vào tài khoản cá nhân của nhân viên y tế thay vì hệ thống tài chính minh bạch của cơ sở, đó phải là một tín hiệu quản trị cần được đặc biệt lưu ý.
Và nếu những hành vi như vậy chỉ được phát hiện sau khi đã có rất nhiều người bệnh đi qua hệ thống, câu hỏi cần đặt ra không chỉ là “ai sai?”, mà còn là: “Hệ thống kiểm soát đã bỏ sót điều gì, và phải thay đổi thế nào để người bệnh không tiếp tục trở thành đối tượng dễ bị tổn thương nhất?”.
Y đức, xét cho cùng, không chỉ được đo bằng lời thề của người bác sĩ. Nó được đo bằng việc người bệnh có được khám đúng bệnh, nhận đúng thông tin, sử dụng đúng dịch vụ và trả đúng số tiền cho những gì thực sự cần thiết hay không.
Còn trách nhiệm quản lý nhà nước không chỉ được đo bằng số cuộc kiểm tra. Nó phải được đo bằng khả năng phát hiện sớm rủi ro, ngăn chặn sai phạm và bảo vệ người bệnh trước khi một sai phạm biến thành một vụ án.
Nhắc đến những vụ việc làm chấn động niềm tin của người dân đối với ngành y tế, khó bỏ qua vụ “nhân bản” kết quả xét nghiệm tại Bệnh viện đa khoa Hoài Đức năm 2013-2014.
Từ vụ "nhân bản" xét nghiệm tại Bệnh viện đa khoa Hoài Đức (Hà Nội) đến vụ việc tại Phòng khám đa khoa Thái Hà là khoảng cách hơn 10 năm nhưng vấn đề về y đức và kiểm soát quyền lực chuyên môn vẫn còn đó.
Điều đáng chú ý là vụ việc ấy được đưa ra ánh sáng không phải từ một cuộc thanh tra định kỳ, mà bắt đầu từ sự tố cáo của chính một người trong ngành y: bác sĩ Hoàng Thị Nguyệt, cán bộ Khoa Xét nghiệm của bệnh viện.
Theo thông tin được cơ quan chức năng công bố thời điểm đó, từ tháng 7/2012 đến tháng 5/2013, Khoa Xét nghiệm Bệnh viện đa khoa Hoài Đức đã xảy ra tình trạng lấy kết quả xét nghiệm từ những mẫu bệnh phẩm cũ để in và trả cho nhiều bệnh nhân khác nhau. Sở Y tế Hà Nội khi kiểm tra ban đầu xác định nội dung tố cáo của bác sĩ Hoàng Thị Nguyệt có căn cứ và nhận định đây là hành vi sai quy chế chuyên môn, không thể chấp nhận về mặt y đức.
Sau đó, cơ quan điều tra xác định có hơn 1.500 kết quả xét nghiệm trùng nhau; trong số này có gần 800 kết quả được đưa vào hồ sơ thanh toán bảo hiểm y tế hoặc thu trực tiếp từ người bệnh, với tổng số tiền được xác định hơn 16,5 triệu đồng.
Những con số về tiền có thể không phải là điều gây ám ảnh nhất trong vụ "nhân bản" kết quả xét nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Hoài Đức. Điều khiến xã hội đặc biệt phẫn nộ là một kết quả xét nghiệm y khoa vốn phải phản ánh tình trạng của một con người lại có thể được sử dụng lặp lại cho những người khác.
Một xét nghiệm máu không phải là một tờ giấy thông thường. Đằng sau mỗi con số trên đó là một bệnh nhân, một chẩn đoán, một quyết định điều trị và đôi khi là cả sự sống còn.
Trong vụ Phòng khám đa khoa Thái Hà, theo thông tin cơ quan điều tra công bố, vấn đề được cáo buộc lại là tự ý điều chỉnh kết quả xét nghiệm theo hướng làm tăng tình trạng bệnh và chỉ định những dịch vụ không cần thiết.
Hai phương thức khác nhau, nhưng đều chạm vào một nguyên tắc giống nhau: kết quả xét nghiệm chỉ có ý nghĩa khi nó trung thực và phản ánh đúng tình trạng bệnh tật.
Nếu thông tin ấy bị bóp méo vì mục tiêu tài chính, người bệnh không còn đứng trước một quyết định y khoa thuần túy nữa. Họ đang đứng trước một quyết định liên quan đến tính mạng bản thân được xây dựng trên thông tin có nguy cơ không trung thực.
