Cậu bé 14 tuổi suy thận rồi qua đời vì loại đồ uống "vạn người mê"

Nước ngọt có ga uống mát lạnh sảng khoái, được nhiều người lớn và trẻ em yêu thích. Tuy nhiên, dù thích đến mấy cũng không quan trọng bằng sức khỏe. Uống quá nhiều nước ngọt có ga không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà thậm chí có thể phải trả giá bằng tính mạng!

Bi kịch từ thói quen lạm dụng nước ngọt có ga kéo dài 4 năm

Sự việc đau lòng xảy ra với một gia đình tại tỉnh Prey Veng, Campuchia. Cậu con trai 14 tuổi trong gia đình bắt đầu hình thành thói quen tiêu thụ các loại nước giải khát có ga đóng chai từ năm 10 tuổi. Càng về sau, mức độ nghiện đồ ngọt của cậu bé càng trở nên nghiêm trọng. Dù cha mẹ nhiều lần nhắc nhở và khuyên ngăn, cậu vẫn lén lút tìm mọi cách mua nước ngọt uống mỗi ngày.

Đáng lo ngại hơn, cậu bé coi nước ngọt có ga như nguồn cấp nước chính trong sinh hoạt. Ngay cả trong các bữa ăn hằng ngày, thay vì uống nước lọc hay ăn canh, cậu bé lại duy trì thói quen vừa ăn vừa uống nước ngọt có ga lạnh để giải khát. Thậm chí có những lúc chán ăn chỉ uống nước ngọt cho qua bữa.

Về phía gia đình, thấy con trai từ nhỏ chưa từng mắc bệnh lý nguy hiểm hay có biểu hiện ốm đau bất thường, cha mẹ em chủ quan cho rằng thể trạng của con vẫn phát triển khỏe mạnh. Chính tâm lý chủ quan này đã khiến phụ huynh lơ là, không áp đặt các biện pháp cấm đoán triệt để.

Sự chủ quan ấy phải trả giá đắt khi bệnh bộc phát dồn dập. Cơ thể cậu bé bất ngờ xuất hiện các triệu chứng nguy cấp của tình trạng suy thận giai đoạn muộn: sắc mặt chuyển tím tái do thiếu máu và suy tuần hoàn nặng, toàn thân sưng phù nề do hiện tượng tích nước cấp tính vì thận đã mất hoàn toàn khả năng bài tiết.

Gia đình hoảng hốt đưa em rời quê nhà lên thủ đô Phnom Penh (Campuchia) để cấp cứu. Tuy nhiên, qua thăm khám và làm xét nghiệm tại 4 bệnh viện khác nhau, các bác sĩ đều đưa ra chung một kết luận nghiệt quã: hai bên thận của bệnh nhi đã bị tổn thương nghiêm trọng, xơ hóa và mất hoàn toàn chức năng lọc mạn tính do hậu quả từ việc nạp lượng lớn nước ngọt có ga kéo dài suốt 4 năm. Bệnh nhi được chỉ định phải tiến hành chạy thận nhân tạo ngay lập tức để duy trì sự sống.

Đối mặt với chi phí điều trị lọc máu dài hạn và tiền thuốc men quá lớn vượt xa khả năng tài chính của một gia đình nông dân nghèo, cha mẹ đành xót xa bất lực làm thủ tục đưa con về nhà tự chăm sóc. Cậu bé trút hơi thở cuối cùng không lâu sau đó.

Tại sao thói quen lạm dụng nước ngọt lại tàn phá thận tàn khốc đến vậy?

Bác sĩ điều trị của cậu bé cho biết, thận đảm nhận vai trò sinh học quan trọng là lọc máu, bài tiết độc tố, điều hòa áp suất thẩm thấu và cân bằng điện giải. Việc liên tục nạp nước ngọt có ga thay thế hoàn toàn nước lọc trong đời sống hằng ngày sẽ gây ra áp lực tàn phá lên hệ thống màng lọc cầu thận theo 3 cơ chế:

1. Lắng đọng axit phosphoric làm xơ hóa cầu thận

Đồ uống có ga chứa hàm lượng lớn axit phosphoric để tạo độ chua nhẹ. Khi đi vào máu, chất này làm hạ độ pH, buộc thận phải tăng cường điều tiết khoáng chất (đặc biệt là canxi) từ xương ra để trung hòa. Quá trình này tạo ra lượng lớn muối canxi phosphat lắng đọng tại ống thận, hình thành sỏi thận và đẩy nhanh quá trình xơ hóa tế bào lọc.

2. Hàm lượng đường fructose cao gây rối loạn chuyển hóa

Lượng đường đơn khổng lồ trong nước ngọt làm chỉ số đường huyết tăng vọt. Fructose khi chuyển hóa tại gan sẽ sản sinh ra axit uric, gây xơ vữa mao mạch. Tình trạng này âm thầm phá hủy hệ thống mạch máu nhỏ nuôi dưỡng thận, làm suy giảm tốc độ lọc cầu thận (eGFR) một cách không thể phục hồi.

3. Mất nước mạn tính và cô đặc độc tố

Lượng đường và phụ gia đậm đặc trong nước ngọt làm tăng độ thẩm thấu của dịch cơ thể. Khi không bổ sung đủ nước lọc, cơ thể rơi vào trạng thái thiếu nước mạn tính, khiến nồng độ độc tố tích tụ tại thận tăng cao, thúc đẩy phản ứng viêm và hoại tử mô thận.

Dấu hiệu cảnh báo tổn thương thận ở trẻ em cha mẹ cần biết

Suy thận ở giai đoạn đầu thường diễn biến rất âm thầm và dễ bị lơ là, nhất là với trẻ em và thanh thiếu niên. Phụ huynh cần đặc biệt chú ý quan sát những dấu hiệu bất thường sau ở trẻ:

- Mí mắt và chân tay bị sưng phù: Hiện tượng phù nề nhẹ xuất hiện vào buổi sáng ở vùng mí mắt, cổ chân hoặc bàn chân do thận giảm khả năng đào thải muối và nước.

- Bất thường về nước tiểu: Nước tiểu có nhiều bọt lâu tan (dấu hiệu rò rỉ đạm/protein), màu nước tiểu đậm như nước trà đặc hoặc có màu hồng/đỏ bất thường.

- Trẻ mệt mỏi mạn tính, da xanh xao: Thận bị suy giảm chức năng sẽ giảm sản xuất hormone erythropoietin (kích thích tạo hồng cầu), dẫn đến tình trạng thiếu máu dai dẳng làm trẻ mệt mỏi, kém tập trung và sắc mặt tái nhợt.

- Thay đổi tần suất đi tiểu: Trẻ thường xuyên đi tiểu đêm, tiểu dắt hoặc lượng nước tiểu trong ngày giảm đột ngột dù vẫn uống nước.

Khuyến cáo phòng ngừa từ Quỹ Thận Quốc gia Hoa Kỳ (NKF)

- Duy trì thói quen uống đủ nước lọc: Uống từ 1,5 - 2 lít nước lọc mỗi ngày để hỗ trợ thận đào thải độc tố và làm loãng nước tiểu.

- Kiểm soát chặt chẽ lượng đường nạp vào: Giới hạn đường bổ sung dưới 25g/ngày nhằm tránh nguy cơ rối loạn chuyển hóa và xơ vữa mạch máu thận.

- Cắt giảm muối và thực phẩm chế biến sẵn: Ăn nhạt để kiểm soát huyết áp, giảm áp lực co mạch và giảm tải quá trình lọc tại cầu thận.

- Không thức khuya và ngủ đủ giấc: Ngủ trước 23h để thận có thời gian tự phục hồi mô liên kết và cân bằng hormone huyết áp.

- Tăng cường tập thể dục đều đặn: Rèn luyện thể thao giúp tăng tuần hoàn máu, cải thiện độ nhạy insulin và giảm nguy cơ xơ hóa thận.

- Tầm soát chức năng thận định kỳ: Thực hiện xét nghiệm nước tiểu 6 tháng/lần nhằm phát hiện sớm dấu hiệu đạm niệu hoặc tổn thương thận âm thầm.

Nguồn và ảnh: HK01, Sanlih E-News