Khắc phục tình trạng "một mâm cơm, 3 Bộ quản lý", Bộ Y tế đưa đề xuất mới

Sáng 1/10, tại họp báo về xây dựng, ban hành chính sách y tế quý IV, Bộ Y tế thông tin về dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Trao đổi về luật ATTP sửa đổi, bà Đinh Thị Thu Thủy, phó cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế cho hay vấn đề nhiều người quan tâm là luật sửa đổi có khắc phục tình trạng quản lý phân tán, tình trạng "Một mâm cơm, ba Bộ quản lý" hay không.

Theo bà Thủy, dự thảo đề xuất thống nhất một đầu mối quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương, theo kết luận của Bộ Chính trị.

Theo đó, Bộ Y tế là đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm ở Trung ương, UBND các cấp chịu trách nhiệm quản lý tại địa phương. Các bộ, ngành tiếp tục thực hiện quản lý chuyên ngành theo lĩnh vực được phân công.

"Bộ Y tế chịu trách nhiệm chính trong quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên phạm vi cả nước. Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý đối với sản xuất ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi. Bộ Công Thương chịu trách nhiệm về hàng giả, gian lận thương mại, hàng kém chất lượng...", bà Thủy nói.

Cách phân công này được đề xuất trong bối cảnh việc quản lý an toàn thực phẩm hiện liên quan nhiều bộ, ngành, từ sản xuất, chế biến đến lưu thông và tiêu dùng. Việc phân tán trách nhiệm có thể dẫn đến chồng chéo trong quản lý, kiểm tra và xử lý.

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết Luật An toàn thực phẩm năm 2010 sau hơn 15 năm thi hành đã tạo khung pháp lý quan trọng cho công tác quản lý. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất, thương mại điện tử và chuỗi cung ứng thực phẩm đã thay đổi nhanh, đặt ra yêu cầu điều chỉnh phương thức quản lý.

Theo ông Hà, tư duy xuyên suốt của dự thảo là chuyển từ kiểm soát từng khâu riêng lẻ sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm dựa trên mức độ nguy cơ, từ sản xuất ban đầu đến bàn ăn.

Dự thảo thể chế hóa 4 chính sách đã được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết 184/NQ-CP, gồm quản lý theo nguy cơ trên toàn chuỗi cung ứng; cải cách cơ chế kiểm tra trên thị trường; số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và bếp ăn tập thể.

Một thay đổi đáng chú ý là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Chỉ nhóm thực phẩm có nguy cơ cao phải đăng ký bản công bố sản phẩm, trong đó có thực phẩm có khuyến cáo về sức khỏe, thực phẩm dành cho trẻ dưới 36 tháng tuổi, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người bệnh.

Phần lớn sản phẩm còn lại sẽ thực hiện công bố tiêu chuẩn và được lưu thông. Cơ quan quản lý tăng cường hậu kiểm dựa trên mức độ nguy cơ thay vì kiểm soát đồng loạt trước khi sản phẩm ra thị trường.

Quản lý theo toàn bộ chuỗi thực phẩm

Theo Bộ Y tế, việc quản lý dựa trên nguy cơ nhằm tập trung nguồn lực vào những nhóm sản phẩm, cơ sở và công đoạn có khả năng gây mất an toàn cao, thay vì áp dụng cùng một mức độ kiểm soát đối với toàn bộ thị trường.

Dự thảo cũng hướng tới xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia, kết nối thông tin giữa các cơ quan quản lý. Đây được xem là cơ sở để theo dõi sản phẩm, cơ sở sản xuất, kinh doanh và hỗ trợ hoạt động kiểm tra, hậu kiểm.

Bà Thủy cho biết dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) có nhiều nội dung phức tạp, tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp. Việc phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan đầu mối và các bộ quản lý chuyên ngành nhằm hạn chế chồng chéo, đồng thời nâng cao trách nhiệm của từng cơ quan trong chuỗi quản lý.

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được xây dựng, hoàn thiện trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.