Thêm SOHA trên Google
Vú sữa có tên khoa học là Chrysophyllum cainito L., thuộc họ Hồng xiêm (Sapotaceae). Đây là loài cây nhiệt đới được trồng phổ biến ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Không chỉ là cây ăn quả, vú sữa còn được sử dụng trong y học dân gian ở một số nơi. Một tổng quan khoa học đăng trên Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine cho thấy các bộ phận như lá, vỏ thân, quả, vỏ quả và hạt đều chứa những hợp chất sinh học đáng chú ý.
Lá vú sữa chứa nhiều hợp chất thực vật
Lá vú sữa là bộ phận được nghiên cứu khá nhiều. Các phân tích hóa học ghi nhận trong lá có flavonoid, hợp chất phenolic, terpenoid và một số chất khác như acid gallic, quercetin, myricetin, lupeol… Đây là những nhóm hợp chất thường được quan tâm bởi hoạt tính chống oxy hóa và chống viêm.
Một nghiên cứu đăng trên Journal of Ethnopharmacology đã khảo sát dịch chiết lá vú sữa và ghi nhận tác động chống viêm, giảm phản ứng quá mẫn trên mô hình chuột. Kết quả này giúp giải thích vì sao lá vú sữa từng được sử dụng trong một số bài thuốc dân gian, nhưng chưa thể đồng nghĩa với việc lá vú sữa có thể thay thế thuốc điều trị ở người.
Cây vú sữa (Ảnh minh họa)
Một nghiên cứu khác cũng cho thấy dịch chiết lá vú sữa có hoạt tính chống oxy hóa trong các thử nghiệm thực nghiệm.
Không chỉ lá, vỏ thân vú sữa cũng là bộ phận được nghiên cứu về tác động lên chuyển hóa đường huyết.
Quả vú sữa không chỉ ngon mà còn giàu dinh dưỡng
Phần được sử dụng phổ biến nhất của cây vú sữa vẫn là quả. Theo một tổng quan khoa học, 100 g phần ăn được của quả vú sữa có khoảng 67,2 kcal; 14,65 g carbohydrate; 0,55–3,30 g chất xơ và 3–15,2 mg vitamin C. Hàm lượng thực tế có thể thay đổi tùy giống, độ chín và điều kiện trồng trọt.
Quả cũng chứa nhiều hợp chất phenolic và flavonoid. Một nghiên cứu công bố năm 2025 trên ACS Food Science & Technology cho thấy phần thịt quả vú sữa có hàm lượng hợp chất phenolic đáng chú ý; các nhà nghiên cứu xác định một số hợp chất thuộc nhóm flavonoid có liên quan đến hoạt tính chống oxy hóa.
Đáng chú ý, một số nghiên cứu thực nghiệm còn khảo sát khả năng bảo vệ niêm mạc dạ dày của các dịch chiết từ thịt quả, vỏ và hạt vú sữa. Tuy nhiên đây vẫn là bằng chứng tiền lâm sàng, không phải cơ sở để tự sử dụng quả hay hạt như thuốc chữa bệnh.
Trồng vú sữa trong sân vì thế có nhiều hơn một lý do
Vú sữa vừa là cây ăn quả, vừa có giá trị làm cảnh và tạo bóng mát. Trong y học dân gian, nhiều bộ phận của cây từng được tận dụng; còn trong nghiên cứu hiện đại, các nhà khoa học đang tiếp tục tìm hiểu những hợp chất có hoạt tính sinh học trong lá, vỏ, quả và hạt.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ "có hoạt tính sinh học trong nghiên cứu" với "có tác dụng chữa bệnh ở người". Đặc biệt, không nên tự ý sắc lá hoặc vỏ vú sữa với mục đích điều trị tiểu đường, tăng huyết áp hay các bệnh mạn tính thay cho thuốc bác sĩ kê.
