Thêm SOHA trên Google
Trong các buổi tư vấn về vệ sinh an toàn thực phẩm gia đình, tôi nhận thấy một thói quen rất phổ biến: Nhiều người dùng chảo gang vì cho rằng tốt cho sức khỏe và có thể bổ sung sắt, nhưng lại thường xuyên rửa chảo khi còn nóng bằng nước lạnh để "dễ làm sạch và tiết kiệm thời gian".
Ít ai biết rằng chính thói quen tưởng như tiện lợi này lại là nguyên nhân khiến chảo nhanh hỏng, dễ gỉ và tiềm ẩn một số nguy cơ sức khỏe.
Vì sao nhiều người thích tráng chảo gang bằng nước ngay sau khi nấu, rửa chảo gang khi còn nóng?
Sau khi nấu ăn, dầu mỡ còn lỏng nên việc rửa chảo thường dễ hơn. Nhiều người cho rằng làm như vậy sẽ:
Không cần ngâm chảo lâu.
Ít tốn nước rửa chén.
Dễ cọ sạch thức ăn bám dính.
Nghe có vẻ hợp lý, nhưng với chảo gang, đây lại là cách làm không nên duy trì vì:
Nước lạnh có thể làm hỏng lớp bảo vệ của chảo gang
Bề mặt chảo gang không phải là lớp kim loại trần hoàn toàn. Qua quá trình sử dụng, chảo hình thành một lớp bảo vệ gồm:
Lớp màng dầu được "tôi" dần theo thời gian.
Lớp oxit sắt ổn định giúp hạn chế tiếp xúc với không khí và độ ẩm.
Lớp này có vai trò như "lớp da" của chảo, giúp chống gỉ và giảm dính thức ăn.
Khi chảo đang ở nhiệt độ rất cao (có thể 100–200°C) mà gặp nước lạnh, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột khiến bề mặt co lại nhanh, làm lớp bảo vệ dễ nứt và bong tróc. Sau nhiều lần như vậy, kim loại bên dưới sẽ tiếp xúc trực tiếp với nước và không khí, tạo điều kiện cho gỉ sét xuất hiện.
Nhiều trường hợp chảo gang nhanh gỉ không phải do chất lượng kém, mà do lớp bảo vệ bị phá hủy lặp đi lặp lại sau mỗi lần rửa.
Chảo gỉ không phải là cách bổ sung sắt tốt
Một quan niệm khá phổ biến là "chảo gang gỉ thì càng bổ sung được nhiều sắt". Thực tế, điều này chỉ đúng một phần.
Chảo gang còn tốt có thể giải phóng một lượng rất nhỏ sắt hóa trị hai (Fe²⁺) vào thức ăn, loại sắt mà cơ thể có thể hấp thu ở một mức độ nhất định.
Trong khi đó, gỉ sắt chủ yếu là sắt(III) oxit (Fe₂O₃/Fe₃O₄), có cấu trúc bền vững và hầu như không được cơ thể hấp thu hiệu quả. Ăn phải gỉ sắt không đồng nghĩa với việc bổ sung sắt cho cơ thể.
Gỉ sét còn có thể gây mất vệ sinh thực phẩm
Khi bề mặt chảo bị gỉ và trở nên sần sùi:
Dầu mỡ và thức ăn dễ mắc lại trong các kẽ nhỏ.
Việc cọ rửa thông thường khó làm sạch hoàn toàn.
Vi khuẩn và nấm mốc có thể phát triển theo thời gian.
Thức ăn nấu trong chảo gỉ nặng có thể làm tăng nguy cơ kích ứng đường tiêu hóa, gây đầy bụng, khó tiêu hoặc tiêu chảy nhẹ ở một số người nhạy cảm.
Người cao tuổi, người có bệnh gan hoặc bệnh tiêu hóa mạn tính nên đặc biệt tránh sử dụng chảo gang đã gỉ sâu và bong tróc nhiều.
Hơi nước bốc lên từ chảo nóng cũng không vô hại
Khi đổ nước lạnh vào chảo đang rất nóng, một lượng lớn hơi nước sẽ bốc lên ngay lập tức. Hơi này có thể mang theo:
Các hạt dầu mỡ li ti.
Cặn thức ăn cháy.
Một số sản phẩm phân hủy của dầu ở nhiệt độ cao.
Nếu bếp thông gió kém, người đứng rửa chảo sẽ hít trực tiếp hỗn hợp này. Tiếp xúc kéo dài mỗi ngày có thể gây kích ứng cổ họng và đường hô hấp, đặc biệt ở người bị viêm họng mạn, viêm phế quản hoặc hen suyễn.
Nứt vi thể: Hư hỏng khó nhìn thấy bằng mắt thường
Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột không chỉ làm bong lớp chống dính tự nhiên mà còn có thể tạo ra những vết nứt rất nhỏ trên thân chảo.
Thức ăn và dầu mỡ có thể tích tụ trong các vết nứt này, lâu ngày hình thành cặn bẩn khó làm sạch hoàn toàn, ngay cả khi dùng miếng cọ kim loại.
Đây là lý do một số chảo gang nhìn bên ngoài vẫn còn dùng được nhưng lại có mùi khó chịu hoặc bề mặt ngày càng đen, dính và kém vệ sinh.
Cách rửa chảo gang đúng để dùng được nhiều năm
Để chảo nguội bớt trước khi rửa
Tắt bếp và lấy thức ăn ra.
Để chảo nguội tự nhiên khoảng 2–3 phút.
Khi chảo còn ấm nhưng không còn quá nóng (khoảng 50–60°C), hãy rửa bằng nước ấm.
Ở nhiệt độ này, dầu mỡ vẫn chưa đông cứng hoàn toàn nên chảo vẫn dễ làm sạch mà ít làm hại lớp bảo vệ.
Dùng dụng cụ mềm
Nên dùng:
Miếng bọt biển mềm.
Xơ mướp hoặc khăn mềm.
Nếu thức ăn bám chặt, hãy cho nước ấm vào chảo và ngâm khoảng 1 phút rồi lau sạch. Hạn chế dùng búi sắt hoặc len thép vì chúng dễ làm bong lớp tôi dầu của chảo.
Làm khô ngay sau khi rửa
Sau khi rửa:
Lau khô bằng khăn sạch.
Hoặc đặt chảo lên bếp đun nhỏ lửa vài chục giây cho khô hoàn toàn.
Không nên để chảo gang ướt tự khô trong không khí.
Thoa một lớp dầu mỏng
Khi chảo đã khô, thoa một lớp dầu ăn rất mỏng lên bề mặt. Lớp dầu này giúp duy trì màng bảo vệ và hạn chế gỉ sét.
Nếu cất chảo lâu ngày, hãy bôi dầu kỹ hơn và bảo quản nơi khô ráo, thoáng khí.
Chảo đã bị gỉ thì xử lý thế nào?
Gỉ nhẹ: Ngâm với nước ấm pha chút giấm trắng khoảng 10 phút, lau sạch, làm khô rồi tôi dầu lại 1–2 lần.
Gỉ sâu, bong tróc hoặc rỗ bề mặt: Nên thay chảo mới thay vì cố tiếp tục sử dụng.
(Ảnh minh hoạ: Internet)
(Nguồn: Toutiao)
