Thêm SOHA trên Google
Tháng 7 âm lịch, ở nhiều gia đình Việt, bên cạnh việc thắp hương hay dọn dẹp nhà cửa, còn có một thói quen khá đặc biệt: Đốt vỏ tỏi cùng vài lát gừng khô rồi để khói lan nhẹ trong không gian sống.
Người lớn tuổi thường gọi đây là cách "làm ấm nhà", "giữ dương khí" hay "xua khí lạnh". Với người trẻ, mùi thơm cay nồng của tỏi và gừng lại gợi cảm giác sạch sẽ, dễ chịu và rất đậm chất gia đình Việt.
Vậy thói quen này có ý nghĩa gì dưới góc nhìn dân gian và khoa học? Và vì sao củ tỏi, thứ gia vị quen thuộc trong căn bếp, lại được xem là một trong những thực phẩm tốt cho sức khỏe nhất?
Vì sao nhiều người đốt vỏ tỏi và gừng khô trong tháng 7 âm lịch?
Theo quan niệm dân gian: Giữ hơi ấm và tăng dương khí cho ngôi nhà
Trong văn hóa Á Đông, tháng 7 âm lịch thường gắn với thời điểm giao mùa, mưa nhiều, không khí ẩm lạnh và thiếu nắng. Dân gian cho rằng môi trường ẩm thấp dễ khiến con người cảm thấy mệt mỏi, uể oải, tinh thần nặng nề.
Tỏi và gừng đều mang tính cay, ấm. Khi đốt lên, mùi thơm nồng được tin là giúp: Làm ấm không gian sống, giảm cảm giác ẩm lạnh trong nhà, tạo cảm giác tỉnh táo, dễ chịu, mang lại sự an tâm về mặt tinh thần cho các thành viên trong gia đình.
Đây là giá trị văn hóa và niềm tin dân gian, không phải phương pháp có bằng chứng khoa học để "xua tà khí" hay thay đổi vận khí. Tuy nhiên, cảm giác thư thái và yên tâm mà nghi thức quen thuộc mang lại cũng có thể góp phần giúp tinh thần dễ chịu hơn.
Theo khoa học: Mùi thơm từ tinh dầu có thể tạo cảm giác dễ chịu
Theo lương y đa khoa Bùi Đắc Sáng (Hội Đông y Hà Nội), khi vỏ tỏi và gừng khô được đốt ở mức vừa phải, một phần hợp chất thơm và tinh dầu trong nguyên liệu sẽ bay hơi vào không khí. Gừng chứa các hợp chất như gingerol và shogaol, tạo mùi ấm, cay đặc trưng. Tỏi chứa các hợp chất lưu huỳnh tạo mùi hăng mạnh.
Mùi hương này có thể giúp chúng ta cảm thấy không gian bớt mùi ẩm mốc, dễ chịu hơn khi thời tiết nồm ẩm, đầu óc được tỉnh táo và thư giãn nhẹ.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đốt quá nhiều có thể tạo khói gây kích ứng mắt, mũi và đường hô hấp, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người hen suyễn hoặc viêm mũi dị ứng. Nếu muốn áp dụng, chỉ nên đốt một lượng nhỏ và giữ phòng thông thoáng.
Nói cách khác, lợi ích dễ thấy nhất dưới góc nhìn khoa học là tác động về mùi hương và cảm giác môi trường, chứ không phải khả năng khử khuẩn toàn bộ không khí hay phòng bệnh đặc hiệu.
Ngoài vỏ, tỏi dùng đúng cách cũng đem lại nhiều lợi ích sức khỏe
Trong bữa cơm Việt, tỏi xuất hiện gần như mỗi ngày: Phi thơm, xào rau, ướp thịt, làm nước chấm. Ít ai để ý rằng phía sau mùi thơm đặc trưng ấy là nhiều hợp chất sinh học đã được nghiên cứu khá rộng rãi.
Hỗ trợ sức khỏe tim mạch
Theo Healthline, hoạt chất nổi bật nhất của tỏi là allicin, được tạo ra khi tỏi bị đập dập hoặc băm nhỏ. Một số nghiên cứu cho thấy tỏi có thể hỗ trợ: Duy trì huyết áp ở mức ổn định, hỗ trợ giảm cholesterol toàn phần và LDL-cholesterol ở một số đối tượng, góp phần bảo vệ chức năng mạch máu.
Tỏi không thay thế thuốc điều trị, nhưng có thể là một phần của chế độ ăn lành mạnh cho người có nguy cơ tim mạch.
Tăng cường khả năng chống oxy hóa
Tỏi chứa nhiều hợp chất lưu huỳnh và chất chống oxy hóa, giúp cơ thể chống lại tác động của các gốc tự do. Điều này có liên quan đến quá trình lão hóa và nhiều bệnh mạn tính.
Hỗ trợ miễn dịch
Nhiều người có thói quen ăn tỏi khi thời tiết thay đổi. Một số nghiên cứu cho thấy việc sử dụng tỏi thường xuyên có thể hỗ trợ hoạt động của hệ miễn dịch, giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với các tác nhân gây bệnh thông thường.
Tốt cho tiêu hóa khi dùng hợp lý
Tỏi có thể kích thích tiết dịch tiêu hóa và làm tăng hương vị món ăn, giúp bữa ăn ngon miệng hơn. Tuy nhiên, ăn quá nhiều tỏi sống có thể gây: Nóng rát dạ dày, đầy bụng, hôi miệng, khó chịu tiêu hóa ở người nhạy cảm.
Ăn tỏi thế nào để nhận được lợi ích nhiều hơn?
Một mẹo nhỏ được nhiều chuyên gia dinh dưỡng nhắc đến là: sau khi băm hoặc đập dập tỏi, nên để khoảng 5–10 phút rồi mới nấu. Khoảng thời gian này giúp enzym trong tỏi hoạt động và tạo allicin nhiều hơn.
Ngoài ra:
Ưu tiên dùng lượng vừa phải mỗi ngày.
Kết hợp với rau xanh, cá, đậu và dầu thực vật.
Không nên lạm dụng tỏi sống với số lượng lớn.
Người đang dùng thuốc chống đông máu hoặc chuẩn bị phẫu thuật nên hỏi ý kiến bác sĩ nếu sử dụng tỏi với lượng nhiều hoặc dưới dạng thực phẩm bổ sung.
(Ảnh minh họa: Internet)
