Thêm SOHA trên Google
Khi quan tâm đến sức khỏe, nhiều người thường chú ý đến các chỉ số như huyết áp, đường huyết và mỡ máu, nhưng lại bỏ qua những tín hiệu mà đôi chân phát ra. Trên thực tế, chân là bộ phận hoạt động liên tục mỗi ngày và những thay đổi ở đây đôi khi có thể phản ánh tình trạng tuần hoàn máu. Nếu mạch máu xuất hiện cục máu đông (huyết khối), đôi chân có thể phát đi một số dấu hiệu cảnh báo từ sớm.
Nhiều người cho rằng huyết khối chỉ xảy ra ở người rất lớn tuổi hoặc phải nằm bất động trong thời gian dài. Tuy nhiên, điều này không hoàn toàn đúng.
Lối sống hiện đại với ngồi nhiều, ít vận động, ăn uống thiếu điều độ, hút thuốc lá hoặc thừa cân, béo phì đều có thể làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề về mạch máu. Đặc biệt, huyết khối tĩnh mạch sâu ở chi dưới trong giai đoạn đầu thường không có biểu hiện rõ ràng và dễ bị nhầm với tình trạng mệt mỏi, đau cơ hoặc dấu hiệu của tuổi tác.
Lối sống hiện đại có thể làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề về mạch máu.
1. Chân sưng rõ rệt kèm tê bì
Đây là một trong những biểu hiện dễ bị bỏ qua.
Bình thường, máu lưu thông thuận lợi giúp các mô ở chân duy trì trạng thái ổn định. Tuy nhiên, khi trong lòng mạch xuất hiện cục máu đông, đặc biệt ở tĩnh mạch chi dưới, dòng máu trở về tim có thể bị cản trở, khiến áp lực tại vùng chân tăng lên.
Lúc này, một bên chân có thể sưng to hơn bên còn lại. Một số người buổi sáng chưa thấy rõ nhưng đến chiều hoặc tối, sau nhiều giờ đứng hoặc ngồi liên tục, tình trạng sưng sẽ rõ hơn.
Ngoài ra, người bệnh có thể cảm thấy bắp chân căng tức, giày trở nên chật hơn bình thường hoặc tất để lại vết hằn sâu trên da.
Tê bì cũng là dấu hiệu cần lưu ý. Tình trạng này không phải lúc nào cũng do chèn ép thần kinh. Nếu tê bì xuất hiện cùng với sưng chân, nguyên nhân có thể liên quan đến việc lưu thông máu bị ảnh hưởng, khiến mô không nhận đủ oxy và dưỡng chất.
2. Da chân lạnh bất thường
Da chân lạnh kéo dài cũng có thể là dấu hiệu cho thấy tuần hoàn máu đang thay đổi.
Thông thường, nhiệt độ hai chân khá tương đồng, dù vẫn chịu ảnh hưởng của thời tiết. Nếu một bên chân luôn lạnh hơn rõ rệt so với bên còn lại, cần chú ý theo dõi.
Máu có nhiệm vụ vận chuyển oxy và nhiệt đến các mô. Khi dòng máu lưu thông kém, lượng máu đến vùng xa như bàn chân sẽ giảm, khiến nhiệt độ da hạ xuống.
Một số người nhận thấy dù thời tiết không lạnh, chân vẫn lạnh kéo dài và mang tất dày cũng không cải thiện đáng kể.
Tuy nhiên, chân lạnh cũng có thể liên quan đến tuần hoàn ngoại vi kém, rối loạn tuyến giáp hoặc các bệnh lý thần kinh. Nếu đi kèm đau, thay đổi màu da hoặc giảm khả năng vận động thì nên được kiểm tra sớm.
3. Đau, căng tức chân kéo dài
Sau khi đi bộ nhiều hoặc đứng lâu, đau mỏi chân là hiện tượng khá phổ biến. Tuy nhiên, nếu không tăng cường vận động mà vẫn thường xuyên bị đau âm ỉ, căng tức bắp chân, thậm chí nghỉ ngơi cũng không hết, cần tìm hiểu nguyên nhân.
Cục máu đông có thể gây kích thích các mô xung quanh mạch máu, tạo phản ứng viêm hoặc cản trở tuần hoàn, từ đó gây đau. Kiểu đau này thường không quá dữ dội mà kéo dài âm ỉ, gây cảm giác khó chịu.
Ở một số người, cơn đau tăng lên khi đi lại và giảm bớt khi nghỉ ngơi. Điều này rất dễ bị nhầm với đau cơ hoặc bệnh lý xương khớp.
Tuy nhiên, đau chân cũng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như cơ, xương, thần kinh hoặc mạch máu nên không thể tự kết luận.
4. Da chân chuyển màu tím
Màu da chân thay đổi cũng là biểu hiện đáng lưu ý.
Thông thường, màu da chỉ thay đổi nhẹ theo nhiệt độ hoặc sau khi vận động. Nếu vùng cẳng chân hoặc bàn chân xuất hiện màu tím đỏ hoặc tím tái bất thường, đặc biệt sau khi đứng lâu, có thể liên quan đến tình trạng máu bị ứ trệ do tuần hoàn kém.
Tuy nhiên, da tím cũng có thể do lạnh, giãn tĩnh mạch hoặc các bệnh lý da liễu. Nếu hiện tượng này đi kèm sưng và đau chân thì cần được thăm khám.
Những người phải ngồi lâu như nhân viên văn phòng hoặc tài xế đường dài càng nên chú ý vận động chân thường xuyên. Chỉ cần đứng dậy đi lại hoặc xoay cổ chân vài phút cũng có thể góp phần cải thiện tuần hoàn.
5. Đi bộ nhanh mỏi, nhanh đuối sức
Khi tuổi tác tăng lên, việc đi lại chậm hơn là điều khá phổ biến.
Tuy nhiên, nếu trong thời gian ngắn bỗng nhiên cảm thấy quãng đường trước đây đi bình thường nay lại khiến chân nặng nề, mỏi và nhanh mất sức thì cần tìm nguyên nhân.
Khi tuần hoàn máu suy giảm, lượng oxy đến cơ chân cũng giảm theo, khiến khả năng chịu đựng khi vận động kém hơn.
Một số người chỉ đi được một đoạn ngắn đã phải dừng nghỉ, sau đó lại đỡ hơn. Triệu chứng này có thể liên quan đến bệnh lý mạch máu, nhưng cũng có thể bắt nguồn từ tim, phổi hoặc cơ bắp nên cần được bác sĩ đánh giá toàn diện.
Làm gì để giảm nguy cơ hình thành huyết khối?
Phòng ngừa huyết khối không dựa vào một biện pháp duy nhất mà là kết quả của lối sống lành mạnh duy trì lâu dài.
- Tránh ngồi hoặc đứng nguyên một tư thế trong nhiều giờ liên tục. Nếu làm việc văn phòng hoặc sử dụng máy tính, nên đứng dậy đi lại vài phút sau một khoảng thời gian nhất định.
- Duy trì vận động đều đặn. Đi bộ nhanh, đi dạo hoặc các bài tập nhẹ cho chân đều có lợi nếu thực hiện thường xuyên.
- Người lớn tuổi hoặc mắc bệnh mạn tính nên lựa chọn hình thức vận động phù hợp với thể trạng.
- Kiểm soát cân nặng, bỏ thuốc lá và hạn chế chế độ ăn nhiều dầu mỡ, nhiều muối để bảo vệ sức khỏe mạch máu.
- Những người mắc tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc đái tháo đường cần tuân thủ điều trị và khám sức khỏe định kỳ vì nhiều bệnh lý mạch máu tiến triển âm thầm trong giai đoạn đầu.
Nhìn chung, nếu xuất hiện các dấu hiệu như chân sưng kèm tê bì, da lạnh, đau căng kéo dài, đổi màu tím hoặc nhanh mỏi khi đi bộ, bạn không nên quá hoảng sợ nhưng cũng không nên chủ quan. Việc phát hiện sớm các bất thường, điều chỉnh lối sống và thăm khám khi cần thiết sẽ giúp bảo vệ sức khỏe mạch máu tốt hơn.
