27 tuổi, làm công nhân tại một nhà máy may, nam bệnh nhân nhập viện trong tình trạng lo lắng tột độ, liên tục than khó thở, tức ngực và xuất hiện những cơn co quắp tay chân. Điều đáng nói, trước đó anh đã đi khám ở nhiều bệnh viện lớn nhưng mọi kết quả đều gần như bình thường.
Theo bác sĩ Phạm Thanh Tùng, Viện sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), bệnh nhân vốn là người hướng nội, ít nói, sống cầu toàn và hay suy nghĩ từ nhỏ. Tuổi thơ của anh gắn với nhiều áp lực tâm lý khi người bố nghiện rượu, thường xuyên cáu gắt, quát mắng vợ con. Năm bệnh nhân lên 7 tuổi, bố mất vì xơ gan. Từ đó, mẹ trở thành chỗ dựa tinh thần lớn nhất của anh.
Học hết lớp 9, bệnh nhân nghỉ học để phụ giúp gia đình bằng nhiều nghề lao động tự do như sửa xe, phụ hồ, sau này vào làm công nhân may. Công việc áp lực về năng suất khiến anh thường xuyên căng thẳng, mất ngủ và mệt mỏi kéo dài.
Viện Sức khỏe Tâm thần chia sẻ thông tin về rối loạn lo âu bệnh tật, ảnh: N.M.
Đến tháng 4/2025, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện cảm giác khó thở khi hít vào, nặng ngực, luôn có cảm giác “vướng” trong mũi họng. Anh đi khám tai mũi họng, chụp X-quang phổi và được chẩn đoán viêm mũi xoang cấp. Sau điều trị ngắn ngày, triệu chứng có giảm nhưng nhanh chóng tái phát.
Từ tháng 4 đến tháng 9/2025, nam bệnh nhân liên tục đi khám tại nhiều bệnh viện tuyến trung ương. Anh được nội soi tai mũi họng, đo chức năng hô hấp, chụp cắt lớp vi tính ngực… nhưng các kết quả đều không phát hiện bất thường đáng kể.
Dù vậy, bệnh nhân vẫn tin rằng mình đang mắc một căn bệnh nguy hiểm chưa được tìm ra. Anh liên tục đổi nơi khám, sử dụng nhiều loại thuốc điều trị viêm mũi dị ứng, hen phế quản, viêm xoang… nhưng không yên tâm.
Các cơn khó thở ngày càng xuất hiện dày hơn, cảm giác nặng ngực tăng lên khiến bệnh nhân mất tập trung khi làm việc, thường xuyên mệt mỏi, chán nản, tự ti và có lúc nghĩ đến cái chết vì cảm thấy bản thân trở thành gánh nặng cho gia đình.
Cuối tháng 10/2025, bệnh nhân đột ngột lên cơn khó thở dữ dội, co quắp tay chân, cứng người. Dù vẫn nhận biết xung quanh nhưng anh không thể trả lời khi được gọi hỏi. Gia đình lập tức đưa bệnh nhân vào cấp cứu tại Trung tâm Cấp cứu A9.
Tại đây, bệnh nhân được thở oxy, làm khí máu, chụp X-quang ngực nhưng chưa phát hiện tổn thương thực thể. Sau đó, anh được chuyển đến Viện Sức khỏe Tâm thần để tiếp tục điều trị.
Bác sĩ Tùng cho biết, bệnh nhân mắc rối loạn lo âu bệnh tật (Illness Anxiety Disorder – IAD), kèm các biểu hiện lo âu hỗn hợp.
Trong thời gian điều trị, bệnh nhân vẫn luôn ám ảnh rằng mình có polyp hoặc khối u trong mũi họng gây cản trở hô hấp. Hằng ngày, anh soi gương kiểm tra mũi họng, quan sát màu sắc đờm và dịch mũi, liên tục yêu cầu được nội soi tai mũi họng hoặc dùng kháng sinh dù bác sĩ đã nhiều lần giải thích và trấn an.
Bác sĩ Tùng cho hay, ở bệnh nhân này, nhiều yếu tố nguy cơ xuất hiện cùng lúc: tuổi thơ thiếu an toàn, áp lực kinh tế, công việc căng thẳng, tính cách hay lo nghĩ và sự chú ý quá mức đến các thay đổi nhỏ của cơ thể.
Sau gần 40 ngày điều trị nội trú bằng liệu pháp tâm lý, thuốc chống lo âu kết hợp các biện pháp điều biến não, tình trạng bệnh nhân cải thiện rõ rệt. Các cơn khó thở và co quắp tay chân giảm hẳn, bệnh nhân dần hiểu được bản chất tâm lý của các triệu chứng và được xuất viện.
Rối loạn lo âu bệnh tật là gì?
Bác sĩ Nguyễn Thị Lan, Viện sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) cho hay, rối loạn lo âu bệnh tật là tình trạng người bệnh lo sợ quá mức rằng mình mắc bệnh nghiêm trọng, dù kết quả khám và xét nghiệm hoàn toàn bình thường. Người bệnh thường tập trung quá mức vào các cảm giác nhỏ của cơ thể rồi diễn giải chúng thành dấu hiệu của bệnh nguy hiểm.
Nhiều trường hợp liên tục đi khám, xét nghiệm, đổi bác sĩ nhưng vẫn không yên tâm. Một số người lại dành quá nhiều thời gian tra cứu bệnh trên internet, khiến nỗi lo ngày càng nghiêm trọng hơn.
Rối loạn này thường khởi phát ở độ tuổi trưởng thành sớm, phổ biến trong khoảng 20–30 tuổi và có thể liên quan đến sang chấn tâm lý thời thơ ấu, áp lực cuộc sống kéo dài hoặc đặc điểm tính cách cầu toàn, nhạy cảm.
Các chuyên gia khuyến cáo, khi người bệnh liên tục nghi ngờ mình mắc bệnh nặng dù đã được khám và loại trừ nhiều lần, đặc biệt nếu nỗi lo kéo dài làm ảnh hưởng đến công việc, giấc ngủ và cuộc sống, cần nghĩ tới khả năng rối loạn lo âu bệnh tật để được can thiệp sớm.
