Không tiểu đường, không tăng huyết áp, sống điều độ, ngày nào cũng dậy sớm đi bộ một giờ. Trong mắt hàng xóm, ông Vương 45 tuổi ở Trung Quốc là hình mẫu sống khỏe. Thế nhưng chỉ sau một đợt cảm cúm kèm sốt và mất nước nhẹ, chỉ số eGFR tức mức lọc cầu thận ước tính của ông từ 120ml mỗi phút một năm trước tụt xuống còn 40 ml mỗi phút, tương đương bệnh thận mạn giai đoạn 3 muộn. Nguyên nhân khiến bác sĩ bất ngờ lại nằm ở đôi chân “nhỏ như que củi” của ông.
Bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường cho biết, khi tuổi cao, người đàn ông này ăn uống ngày càng thanh đạm, chán ăn và sụt 5kg trong vài năm. Ông tự hào với vóc dáng gầy thanh thoát, cho rằng đó là biểu hiện của sự khỏe mạnh. Tuy nhiên, thực tế ông đã rơi vào tình trạng sarcopenia, tức hội chứng mất cơ do tuổi tác.
Theo bác sĩ, cơ bắp không chỉ giúp vận động mà còn đóng vai trò như một “bộ đệm chuyển hóa” của cơ thể. Cơ giúp điều hòa đường huyết, tham gia xử lý các chất chuyển hóa và hỗ trợ kiểm soát phản ứng viêm. Khi khối cơ suy giảm nghiêm trọng, khả năng đệm chuyển hóa gần như bằng không. Với người có cơ bắp tốt, một đợt cảm cúm chỉ khiến mệt mỏi vài ngày. Nhưng ở người mất cơ nặng, các chất thải chuyển hóa và yếu tố viêm tăng lên đột ngột có thể tạo gánh nặng lớn cho thận, nhất là khi kèm mất nước. Kết quả là chức năng thận suy sụp nhanh chóng.
Trường hợp này cho thấy mặt trái của việc quá chú trọng cân nặng mà bỏ quên chất lượng cơ thể. Sau khi nhập viện điều trị tích cực, người đàn ông được điều chỉnh chế độ ăn giàu đạm phù hợp, kết hợp tập luyện tăng sức mạnh cơ. Sáu tháng sau, bắp chân bắt đầu có cơ trở lại, chỉ số eGFR phục hồi lên mức 80 ml mỗi phút, cải thiện đáng kể so với thời điểm nguy cấp.
Bác sĩ nhấn mạnh, trong bối cảnh bệnh thận mạn ngày càng phổ biến, cứ 8 người thì có 1 người mắc, việc duy trì khối cơ quan trọng không kém kiểm soát huyết áp hay đường huyết. Người cao tuổi, người ăn uống quá kiêng khem, sụt cân không chủ ý, bắp tay bắp chân teo nhỏ cần đặc biệt cảnh giác với nguy cơ mất cơ.
Sức khỏe không chỉ nằm ở con số trên cân mà ở “hàm lượng cơ” trên cơ thể. Thay vì chạy theo vóc dáng gầy guộc, người lớn tuổi nên chú trọng bổ sung đủ protein từ cá, trứng, sữa, đậu nành, kết hợp tập luyện sức mạnh như squat, tập tạ nhẹ, đi bộ nhanh. Giữ được cơ bắp chính là giữ thêm một lớp bảo vệ cho thận và cho cả tuổi già khỏe mạnh.
Nguồn và ảnh: SETN