Bác sĩ chuyên khoa thận Hung Yung-hsiang (Đài Loan, Trung Quốc) cảnh báo: các bệnh về thận, đặc biệt là suy thận đang ngày càng phổ biến và trẻ hoá rõ rệt. Trong số các bệnh nhân ông từng tiếp nhận, có cả những trường hợp trẻ vị thành niên, bệnh nhân độ tuổi dưới 40 khoảng 10 năm trước hiếm nhưng giờ lại... quá quen.
Trong đó có một người đàn ông trẻ, trước đó chỉ có vấn đề huyết áp cao hơn mức an toàn một chút, còn lại các chỉ số sức khoẻ đều tốt. Nhưng khi đi khám vì phù chân, tiểu ít, khó thở, mệt mỏi dai dẳng thì mới hay mắc suy thận cấp độ 5. Hỏi ra mới biết, anh không uống rượu bia, không nhịn tiểu nhưng lại uống quá nhiều một loại canh "đại bổ". Đó là canh xương hầm. Được người nhà nấu bồi bổ sau một lần gãy xương và "quen miệng" ngày nào cũng dùng trong suốt 3 năm.
Ảnh minh hoạ
Qua trường hợp này, bác sĩ Hung nhấn mạnh, đôi khi tác nhân "phá thận" lại đến từ những thói quen, thực phẩm chẳng ai ngờ đến. Thậm chí là tưởng tốt hoặc vốn tốt nhưng bị lạm dụng dẫn tới phản tác dụng.
Ông chỉ đích danh 5 loại canh/súp tàn phá thận còn hơn bia rượu nếu dùng nhiều:
1. Canh nấu mặn
Thói quen “ăn cơm chan canh” với nước dùng đậm vị tưởng vô hại nhưng lại là nguồn natri lớn. Khi natri vào cơ thể quá nhiều, áp lực trong hệ thống lọc của thận tăng lên. Cầu thận phải làm việc mạnh hơn để đào thải muối dư. Tình trạng này kéo dài nhiều năm có thể dẫn đến tổn thương cấu trúc cầu thận, rò rỉ protein qua nước tiểu và suy giảm chức năng lọc mà người bệnh không hề hay biết.
2. Canh hầm xương nhiều giờ
Ảnh minh hoạ
Nước hầm xương không giàu canxi như nhiều người nghĩ. Ngược lại, xương chứa nhiều phốt pho. Khi ninh 4-6 tiếng, phốt pho hòa tan vào nước ở nồng độ cao. Phốt pho dư thừa trong máu làm rối loạn chuyển hóa khoáng chất, thúc đẩy vôi hóa mạch máu và tăng gánh nặng lọc của thận. Ngoài ra, xương động vật có thể tích lũy kim loại nặng; ninh lâu làm các chất này giải phóng nhiều hơn vào nước dùng.
3. Canh thuốc, canh thảo dược không rõ nguồn gốc hoặc nấu quá đặc
Nhiều người tin “càng bổ càng tốt” nên ninh thuốc bắc, thuốc nam thật đặc rồi uống thay nước. Khi đun lâu, kali, phốt pho và nhiều hoạt chất được cô đặc ở nồng độ cao, buộc thận phải làm việc quá tải để lọc thải. Nguy hiểm hơn, dược liệu trôi nổi có thể lẫn tạp chất hoặc chất độc hại cho ống thận. Tổn thương thường âm thầm, không đau rõ ràng, đến khi phát hiện thì chức năng thận đã suy giảm đáng kể.
4. Nước lẩu và nước dùng đậm đặc
Thịt, hải sản, nội tạng nấu lâu giải phóng purin, kali và phốt phát. Purin chuyển hóa thành axit uric; nếu nạp nhiều, axit uric tăng kéo dài có thể gây viêm vi mạch và tổn thương cầu thận. Đồng thời, nước lẩu thường rất mặn. Lượng natri cao khiến huyết áp tăng, mà tăng huyết áp là một trong những nguyên nhân hàng đầu làm xơ hóa và suy giảm chức năng thận theo thời gian.
Ảnh minh hoạ
5. Canh chua cay nhiều măng, nhiều gia vị
Măng và một số nguyên liệu chứa oxalat cao. Oxalat kết hợp với canxi tạo sỏi canxi oxalat - loại sỏi phổ biến nhất. Sỏi nhỏ tái đi tái lại có thể gây trầy xước niệu quản, ứ nước thận và tổn thương nhu mô thận. Ngoài ra, các món canh chua cay thường được nêm đậm, càng làm tăng gánh nặng muối cho cơ thể.
Bác sĩ Hung nói thêm rằng, thận tổn thương rất âm thầm. Khi phù, tiểu ít, mệt mỏi xuất hiện, chức năng thận có thể đã mất hơn 50%. Rượu bia gây hại rõ ràng, nhưng những bát canh “bổ” mỗi ngày, nếu sai cách, mới là thứ âm thầm đẩy nhiều người, kể cả người còn rất trẻ đến gần máy chạy thận. Vì vậy hãy nhớ "phòng bệnh hơn chữa bệnh" và không chủ quan với bất thường từ cơ thể nhé!
Nguồn và ảnh: HK01, Health Sent