Một ca ngộ độc nguy kịch vừa được Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng người dân tự ý mua thuốc không rõ nguồn gốc trên mạng hoặc sử dụng theo lời truyền miệng.
Bệnh nhân là nam, 72 tuổi, nhập viện trong tình trạng hôn mê, suy hô hấp, tụt huyết áp, suy thận cấp và nhanh chóng rơi vào sốc. Để giữ tính mạng cho người bệnh, các bác sĩ phải khẩn trương đặt ống nội khí quản, cho thở máy, sử dụng thuốc vận mạch và tiến hành lọc máu liên tục.
Theo người nhà, khoảng 10 ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân có biểu hiện đi ngoài phân đen và được điều trị tại cơ sở y tế địa phương. Tuy nhiên, tình trạng không cải thiện mà diễn biến ngày càng nặng với sốt cao liên tục 38-39 độ C, nước tiểu chuyển màu đỏ sẫm và cơ thể mệt lả.
Kết quả xét nghiệm tại Bệnh viện Bạch Mai cho thấy người bệnh bị tan máu cấp và thiếu máu rất nặng. Chỉ số hemoglobin chỉ còn 31 g/L, thấp hơn rất nhiều so với mức bình thường từ 120-155 g/L.
Điều khiến các bác sĩ đặc biệt chú ý là trong quá trình khai thác bệnh sử, người nhà đã mang theo 5 lọ thuốc có nhãn tiếng Trung Quốc mà bệnh nhân sử dụng trước đó.
Lọ thuốc chứa hoạt chất Phenylbutazone mà người bệnh đã sử dụng (Ảnh: Bệnh viện Bạch Mai)
Trong số này, một lọ ghi rõ thành phần Phenylbutazone - hoạt chất đã bị loại khỏi thuốc dùng cho người tại Việt Nam từ nhiều năm trước do nguy cơ gây ra hàng loạt phản ứng bất lợi nghiêm trọng.
Người bệnh cho biết số thuốc trên được một người bạn giới thiệu, sau đó mua hộ qua mạng để sử dụng mà không hề đi khám hay có chỉ định của bác sĩ. Trong khi đó, bệnh nhân vốn có tiền sử đái tháo đường và hạ huyết áp.
Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, đây là trường hợp điển hình cho hậu quả của việc tin vào "thuốc truyền miệng".
Phenylbutazone từng được sử dụng như một thuốc chống viêm, giảm đau. Tuy nhiên, hoạt chất này có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như tan máu, suy tủy, giảm bạch cầu hạt, xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan, suy thận cùng nhiều phản ứng dị ứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Chính vì vậy, từ ngày 14/5/2001, Cục Quản lý Dược đã yêu cầu ngừng nhập khẩu nguyên liệu, thành phẩm chứa Phenylbutazone và dừng sản xuất các thuốc có chứa hoạt chất này tại Việt Nam.
Tại Mỹ, Phenylbutazone cũng không còn được phép sử dụng cho người, đồng thời bị cấm dùng trên động vật cung cấp thịt hoặc sữa. Nhiều quốc gia châu Âu cũng đã loại bỏ hoạt chất này khỏi điều trị từ nhiều năm trước.
Theo các bác sĩ, tình trạng đi ngoài phân đen của bệnh nhân nhiều khả năng là dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa. Trong khi đó, nước tiểu đỏ sẫm không chỉ do chảy máu mà còn có thể là hậu quả của quá trình tan máu cấp, khi hồng cầu bị phá hủy hàng loạt, gây tổn thương thận và dẫn đến sốc.
Các chuyên gia cũng lưu ý, người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh mạn tính và phải sử dụng đồng thời nhiều loại thuốc. Việc tự ý dùng thuốc không rõ nguồn gốc sẽ làm tăng nguy cơ tương tác thuốc cũng như các biến chứng khó lường.
Từ trường hợp trên, Trung tâm Chống độc khuyến cáo người dân tuyệt đối không mua thuốc chữa bệnh qua mạng xã hội hoặc theo lời mách bảo của người quen, đặc biệt là các sản phẩm không rõ nguồn gốc, không có số đăng ký lưu hành.
Bệnh nhân phải thở máy, lọc máu liên tục để điều trị tình trạng tan máu cấp nguy kịch. (Ảnh: Bệnh viện Bạch Mai)
Người dân cũng cần cảnh giác với những lời quảng cáo như "thuốc gia truyền", "thuốc xách tay", "uống vài viên là khỏi", "không có tác dụng phụ"... bởi đây là những chiêu thức đánh vào tâm lý muốn chữa bệnh nhanh.
Nếu sau khi dùng thuốc xuất hiện các biểu hiện bất thường như sốt, phát ban, đi ngoài phân đen, tiểu đỏ, mệt lả hoặc khó thở, người bệnh cần ngừng thuốc ngay và đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu.
Đồng thời nên mang theo vỏ hộp, viên thuốc hoặc thông tin nơi mua để hỗ trợ bác sĩ xác định nguyên nhân và xử trí kịp thời.
Đáng chú ý, Bệnh viện Bạch Mai cho biết đơn vị này từng ghi nhận nhiều trường hợp bị phản ứng nặng sau khi mua thuốc chứa Phenylbutazone trên mạng để điều trị đau khớp.
Không ít bệnh nhân xuất hiện sốt cao, phát ban toàn thân, tổn thương gan, sốc nhiễm khuẩn và các hội chứng dị ứng thuốc nghiêm trọng, thậm chí đã có trường hợp tử vong.
Đây chính là lời cảnh báo rõ ràng rằng những loại thuốc không rõ nguồn gốc, dù được quảng cáo là "thần dược", vẫn có thể trở thành mối nguy hiểm trực tiếp đối với sức khỏe và tính mạng người sử dụng.