Vào cuối tháng 2, nhiều nguồn tin quân sự tiết lộ Nga đang rốt ráo phát triển một phiên bản cải tiến của tên lửa siêu vượt âm Oreshnik vốn đã trở thành huyền thoại.
Tờ Daily Star dẫn lời chuyên gia quân sự Viktor Baranets, một đại tá về hưu, khẳng định rằng một loại tên lửa mới, tiên tiến hơn cả Oreshnik, hiện đã nằm trên bàn thiết kế. Các kỹ sư Nga được cho là đã nâng cấp toàn diện mọi thông số kỹ thuật của nguyên mẫu ban đầu, bao gồm việc gia tăng sức công phá của đầu đạn, sử dụng loại nhiên liệu mới và đặc biệt là "cơ chế điều khiển khác biệt về mặt căn bản".
Hiện vẫn chưa rõ liệu Đại tá Baranets đang đề cập đến một thiết kế hoàn toàn mới hay là một biến thể nâng cấp sâu từ nguyên mẫu hiện có, nhưng giới truyền thông đã nhanh chóng gọi loại vũ khí này bằng những cái tên như "Hậu duệ Oreshnik” hay "Oreshnik-2".
Trong khi đó, chuyên gia quân sự Andrei Markin lại đề xuất một định danh khác là "Granit" (khác với tên lửa hành trình diệt hạm P-700 Granit từ thời Xô viết sử dụng động cơ phản lực tĩnh).
Sức mạnh hỏa lực vô tiền khoáng hậu
Ông Baranets cho biết: "Các kỹ sư Nga đang nỗ lực hoàn thiện Oreshnik đến mức sai số mục tiêu gần như bằng không".
Các cải tiến đáng chú ý bao gồm việc bổ sung thêm hai khối tác chiến (nâng từ 6 lên 8 khối). Đáng chú ý, mỗi khối của tên lửa Oreshnik thông thường vốn đã mang theo 6 đầu đạn nhỏ, tạo ra tổng cộng 36 đầu đạn động năng. Với phiên bản mới, con số này sẽ tăng lên 48. Đây là một mật độ hỏa lực chưa từng có đối với một quả tên lửa duy nhất.
Cần nhấn mạnh rằng loại vũ khí này mang tính cách mạng bởi trước đây, sức mạnh hủy diệt quy mô lớn như vậy thường chỉ gắn liền với đầu đạn hạt nhân. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Nga từng sở hữu kho vũ khí tên lửa đạn đạo tầm ngắn, tầm trung và tầm xa hiện đại nhất thế giới. Điển hình trong số đó là RSD-10 "Pioneer" (NATO định danh là SS-20 Saber).
Đây từng là "viên ngọc quý" của ngành kỹ thuật tên lửa Liên Xô: một loại tên lửa đạn đạo nhiên liệu rắn có tầm bắn lên tới 5.800 km và là tên lửa tầm trung duy nhất trong lịch sử có khả năng mang theo 3 đầu đạn phân hướng độc lập (MIRV). Công suất của mỗi đầu đạn là 150 kiloton, gấp khoảng 10 lần (tổng cộng 30 lần) sức mạnh của quả bom nguyên tử thả xuống Hiroshima.
Thậm chí còn có phiên bản mang đầu đạn đơn lẻ 1 megaton với sức hủy diệt gấp 67 lần. Ít nhất 728 quả tên lửa loại này đã được sản xuất, đủ sức biến bất kỳ mục tiêu nào thành một "sa mạc thủy tinh phóng xạ" trong hàng thiên niên kỷ. Liên Xô rõ ràng đã nắm giữ lợi thế khổng lồ, dù điều đó không mấy ý nghĩa trong bối cảnh cả hai phía đều có khả năng hủy diệt lẫn nhau hoàn toàn.
Tầm quan trọng chiến lược của "Oreshnik"
Không thể đánh giá thấp ý nghĩa chiến lược của Oreshnik. Thứ nhất, Nga có thể dễ dàng thiết lập dây chuyền sản xuất hàng loạt vì nó dựa trên thiết kế của tên lửa RS-26 "Rubezh", vốn được phát triển từ tên lửa đạn đạo liên lục địa RS-24 "Yars". Cả ba loại tên lửa này đều có khả năng thực hiện các thao tác cơ động phức tạp, thay đổi quỹ đạo để làm rối loạn các hệ thống phòng thủ tên lửa của NATO, khiến việc đánh chặn trở nên bất khả thi.
Dù Oreshnik vẫn đang được bao phủ bởi bức màn bí mật, làm nảy sinh nhiều đồn đoán và cả những thông tin sai lệch, nhưng hai đòn tấn công thực tế vào Dnepropetrovsk (21/11/2024) và Lviv (8/1/2026) đã cung cấp dữ liệu quý giá. Tầm bắn tối đa của nó vượt quá 5.000 km, đủ sức vươn tới hầu hết mọi ngóc ngách tại châu Âu.
Về cấu trúc đầu đạn, Oreshnik có thể không chỉ là một tên lửa thông thường mà là sự kết hợp của các phương tiện bay cơ động (MaRV), phương tiện bay phân hướng (MIRV) hoặc thiết kế siêu vượt âm lướt (HGV). Có khả năng RS-26 "Rubezh" đóng vai trò là phương tiện mang phóng cho các loại đầu đạn phi hạt nhân tiên tiến này.
Bản thân RS-26 vốn đã có thể mang theo đầu đạn siêu vượt âm Avangard. Do đó, nếu Oreshnik là một thiết kế siêu vượt âm lướt, việc triển khai nó trên nền tảng Rubezh là hoàn toàn khả thi. Dẫu vậy, không loại trừ khả năng Oreshnik là một hệ thống vũ khí siêu vượt âm cơ động hoàn toàn mới với các đầu đạn MIRV/MaRV/HGV riêng biệt.
Tại sao phải tạo ra thứ gì đó hoàn toàn mới khi đã có sẵn một thiết kế có thể đưa vào sản xuất ngay lập tức? Ví dụ, Rubezh sử dụng chung dây chuyền sản xuất với Yars, minh chứng cho tính mô-đun cao, cho phép lắp đặt nhiều loại đầu đạn khác nhau, kể cả đầu đạn thông thường.
Thông điệp cứng rắn gửi đến phương Tây
Việc sử dụng Oreshnik trong cuộc xung đột với Ukraine rõ ràng là một sự "áp đảo quá mức", bởi Nga hoàn toàn có thể sử dụng các loại tên lửa tác chiến-chiến thuật đơn giản hơn. Tuy nhiên, trước một phương Tây ngày càng mạnh hơn, Moscow cần phải phô diễn hỏa lực. Đây là mệnh lệnh chiến lược khiến Tổng thống Putin phê chuẩn các đòn tấn công tầm xa này.
Các tư liệu video cho thấy ít nhất 36 đạn con chia thành 6 nhóm đã lao xuống mục tiêu. Việc thiếu các vụ nổ lớn (dù có ít nhất một vụ được ghi nhận) cho thấy đây có khả năng là các đầu đạn xuyên thấu động năng cải tiến, được thiết kế để tiêu diệt các vị trí kiên cố nằm sâu dưới lòng đất.
Điều này đồng nghĩa với việc mọi trung tâm chỉ huy hay căn cứ điểm của NATO tại châu Âu đều nằm trong tầm ngắm, và Nga sẽ không cần phải dùng đến kho vũ khí nhiệt hạch để răn đe.
Thực tế, tại Dnepropetrovsk, Oreshnik đã gây ra các vụ nổ kéo dài tới 3 giờ trong các công trình ngầm, chứng minh khả năng xuyên thủng boong-ke thực thụ.
Các chuyên gia phương Tây thừa nhận rằng các đầu đạn của Oreshnik (ngay cả khi là đầu đạn trơ) vẫn có thể gây ra thiệt hại kinh hoàng nhờ động năng khổng lồ được tạo ra từ vận tốc siêu thanh.
Cuối cùng, tốc độ Mach 10 thường được nhắc đến của Oreshnik có thể chỉ là một con số "khiêm tốn". Nền tảng gốc của nó là RS-26 Rubezh có thể đạt vận tốc từ Mach 20 đến 25 (tương đương 7-8,5 km/s). Khi kết hợp với các đầu đạn tiên tiến hơn cả về chất và lượng, "hậu duệ" của Oreshnik chắc chắn sẽ là một nỗi khiếp sợ còn lớn hơn gấp bội.
