Khi bác sĩ hỏi kỹ về sinh hoạt hằng ngày, đặc biệt là thói quen buổi tối, sự thật dần lộ diện. Nhiều hành vi tưởng vô hại lại có thể âm thầm làm tổn thương hệ hô hấp trong thời gian dài.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 10 đến 20% bệnh nhân ung thư phổi trên thế giới là người không hút thuốc. Nguyên nhân có thể liên quan đến ô nhiễm không khí trong nhà, khí radon, khói bếp, yếu tố nghề nghiệp hoặc thói quen sinh hoạt kéo dài nhiều năm.
Trường hợp người đàn ông nói trên cho thấy những yếu tố ban đêm cũng có thể đóng vai trò đáng kể.
Không khí phòng ngủ có thể ô nhiễm hơn bạn nghĩ
Nhiều người có thói quen đóng kín cửa, bật điều hòa suốt đêm. Trong môi trường thiếu thông gió, nồng độ formaldehyde, bụi mịn PM2.5 và mạt bụi có thể tăng lên đáng kể. Nếu phòng mới sửa chữa, các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi như benzene có thể tồn tại lâu hơn trong không khí, âm thầm kích thích niêm mạc đường hô hấp.
Ngoài ra, việc nấu ăn khuya như chiên trứng, xào mì trong không gian bếp kín gió có thể tạo ra lượng bụi mịn và khí độc cao. Một số nghiên cứu cho thấy khi bếp không được hút mùi tốt, lượng chất độc sinh ra từ một lần chiên rán có thể tương đương với việc hít phải khói thuốc thụ động trong thời gian ngắn.
Tư thế ngủ và tình trạng thiếu oxy
Thói quen trùm kín đầu khi ngủ làm tăng nồng độ carbon dioxide trong không khí hít vào, giảm độ bão hòa oxy trong máu. Tình trạng thiếu oxy kéo dài có thể gây stress oxy hóa cho tế bào phổi.
Ngủ nghiêng một bên trong thời gian dài cũng có thể ảnh hưởng đến thông khí phổi không đều. Tuy chưa có bằng chứng trực tiếp khẳng định tư thế ngủ gây ung thư, nhưng các chuyên gia cho rằng thông khí kém, tuần hoàn kém trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ tổn thương mạn tính ở một số vùng phổi.
Thói quen trước khi ngủ cũng đáng lưu ý
Thức khuya xem phim, chơi game khiến cơ thể tiết nhiều cortisol, tức hormone căng thẳng. Cortisol tăng cao kéo dài có thể ức chế chức năng miễn dịch, làm giảm khả năng phát hiện và loại bỏ tế bào bất thường.
Ăn đêm nhiều dầu mỡ rồi nằm ngay có thể gây trào ngược dạ dày thực quản. Axit dạ dày khi trào lên có thể kích thích khí quản và phế quản. Một số nghiên cứu ghi nhận người bị trào ngược dạ dày thực quản mạn tính có nguy cơ mắc một số bệnh hô hấp cao hơn nhóm không mắc.
Những “lỗ hổng” phòng ngừa ít được chú ý
Lưới lọc điều hòa không được vệ sinh định kỳ có thể tích tụ nấm mốc và vi khuẩn. Khi bật máy ban đêm, các bào tử nấm có thể phát tán trong phòng kín, đi sâu vào phổi.
Máy tạo độ ẩm nếu dùng nước máy chưa đun sôi có thể phát tán khoáng chất và vi sinh vật vào không khí. Nếu nước không được thay thường xuyên hoặc thiết bị không được làm sạch, vi khuẩn như Legionella có thể sinh sôi, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng hô hấp.
Phòng ngừa bắt đầu từ những thay đổi nhỏ
Duy trì thông gió phòng ngủ, hạn chế nấu ăn khuya trong không gian kín, không trùm kín đầu khi ngủ, vệ sinh điều hòa và máy tạo ẩm định kỳ là những bước đơn giản nhưng cần thiết. Hạn chế ăn đêm và tránh nằm ngay sau khi ăn cũng giúp giảm nguy cơ trào ngược.
Sức khỏe phổi không chỉ phụ thuộc vào việc có hút thuốc hay không, mà còn liên quan đến môi trường sống và thói quen hằng ngày. Những thay đổi nhỏ vào buổi tối có thể tạo ra khác biệt lớn về lâu dài.
Nguồn và ảnh: Sohu