Tại bệnh viện nơi bác sĩ chuyên khoa Thận học Lin Xuanren (Đài Loan, Trung Quốc) làm việc, một người đàn ông 28 tuổi nhập viện trong tình trạng mệt mỏi rã rời, cơ thể suy kiệt thấy rõ. Vốn là một người hút thuốc lá nhiều năm, anh luôn nơm nớp lo sợ khói thuốc đã tàn phá lá phổi của mình và yêu cầu bác sĩ cho đi kiểm tra chức năng phổi đầu tiên.
Thế nhưng, sau một loạt xét nghiệm cần thiết, kết quả trả về lại ra căn bệnh nằm ngoài dự đoán của anh: Phổi bình thường nhưng thận đã "chết dần".
Ảnh minh họa
Khi tiến hành chụp X-quang ngực, bác sĩ nhận thấy phổi của bệnh nhân hoàn toàn bình thường, không có tổn thương rõ rệt nào của một người hút thuốc lâu năm. Tuy nhiên, các xét nghiệm máu và nước tiểu lại chỉ ra những điều kinh hoàng: anh bị protein niệu và chức năng thận suy giảm nghiêm trọng. Đáng sợ hơn, hai quả thận của người đàn ông mới 28 tuổi này đã bắt đầu teo nhỏ, kéo theo tình trạng u rê huyết tăng vọt.
Bệnh nhân thừa nhận đã duy trì thói quen hút thuốc lá liên tục như một "liều thuốc" để giải tỏa căng thẳng từ áp lực công việc. Anh luôn tin rằng nếu có mệnh hệ gì thì phổi sẽ là cơ quan gánh chịu đầu tiên. Nhưng thực tế, mỗi hơi thuốc anh hít vào còn đang âm thầm bức tử "nhà máy lọc nước" tinh vi nhất của cơ thể là đôi quả thận.
Anh cúi mặt nói: "Tôi biết nó hại nhưng không bỏ được. Cứ hôm nào tăng ca hay đầu óc căng thẳng, tôi lại bất giác tìm đến thuốc lá". Anh cũng vô cùng bất ngờ khi biết thận của mình phải chịu trận" trước lá phổi bởi thói quen giải toả căng thẳng tồi tệ ấy.
Tại sao hút thuốc lá hại thận?
Giống như người đàn ông kể trên, rất nhiều người tìm đến thuốc lá như một cách giải toả căng thẳng, áp lực. Trong số đó, cũng có rất nhiều người không biết rằng thuốc lá ngoài phá phổi thì còn hại thận và hàng loạt cơ quan khác như thế nào.
Bác sĩ lin co biết, cơ chế tàn phá của thuốc lá đối với thận diễn ra vô cùng tinh vi và tàn khốc, bắt nguồn từ loại kim loại nặng mang tên cadmium có trong lá thuốc. Khi điếu thuốc bị đốt cháy ở nhiệt độ cao, cadmium không mất đi mà bay hơi, đi qua phế nang phổi rồi hòa thẳng vào dòng máu. Thận vốn là cơ quan có nhiệm vụ lọc máu với độ chính xác cực cao, tiếp nhận gần một phần tư lượng máu toàn cơ thể mỗi phút. Chính vì lưu lượng máu đổ về quá lớn, thận vô tình trở thành "bãi tập kết" cho cadmium.
Ảnh minh họa
Chất độc này có chu kỳ bán rã cực dài, từ 10 đến 30 năm. Nghĩa là một khi đã xâm nhập vào tế bào thận, chúng sẽ ở lại đó gần như vĩnh viễn và gây ra tình trạng stress oxy hóa mạnh mẽ. Quá trình này kích hoạt hiện tượng apoptosis - hiểu đơn giản là "cái chết tế bào theo chương trình". Khi các tế bào cấu tạo nên thận bị bức tử hàng loạt, nhu mô thận dần xơ hóa và co lại, dẫn đến tình trạng teo thận không thể phục hồi.
Khi "nhà máy" bị teo nhỏ và hư hại, khả năng lọc chất thải bị đình trệ, khiến u rê (một sản phẩm chuyển hóa độc hại) tích tụ lại trong máu thay vì được bài tiết qua nước tiểu. Tình trạng u rê huyết tăng cao này chính là nguyên nhân khiến bệnh nhân rơi vào trạng thái nhiễm độc toàn thân, mệt mỏi và đứng trước nguy cơ phải chạy thận nhân tạo.
7 dấu hiệu cảnh báo thận đang bị tổn thươngHãy cảnh giác và tốt nhất nên đi khám ngay nếu có các dấu hiệu là "lời cầu cứu" của thận dưới đây:
- Phù nề: Sưng mặt, mắt cá chân hoặc bàn chân do thận không thải được chất lỏng dư thừa.
- Nước tiểu bất thường: Nước tiểu có bọt dai dẳng (dấu hiệu protein niệu) hoặc đi tiểu nhiều lần về đêm.
- Mệt mỏi kéo dài: Cơ thể rã rời do thận suy yếu, không sản xuất đủ hormone kích thích tạo hồng cầu gây thiếu máu.
- Huyết áp khó kiểm soát: Chỉ số huyết áp tăng vọt do mạch máu tại thận bị tổn thương nặng nề.
- Ngứa da dữ dội: Ure và các chất thải tích tụ dưới da gây ngứa ngáy, khô da thường xuyên.
- Hơi thở có mùi lạ: Hơi thở có mùi khai giống amoniac kèm theo cảm giác chán ăn, vị giác thay đổi.
- Đau mạn sườn: Cảm giác đau âm ỉ vùng sau thắt lưng, ngay dưới xương sườn vị trí của hai quả thận.
- Thói quen đi tiểu và nước tiểu thay đổi: Đột nhiên tiểu quá ít hoặc quá nhiều. Có tình trạng tiểu rắt, tiểu buốt. Nước tiểu mùi lạ, màu lạ hoặc có máu, nhiều bọt bất thường.
Lời khuyên của chuyên gia
Bác sĩ Lin nhấn mạnh, sức tàn phá của thuốc lá không dừng lại ở thận hay phổi. Khói thuốc còn tấn công trực tiếp vào hệ tim mạch, làm xơ cứng mạch máu và là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến đột quỵ, nhồi máu cơ tim ở người trẻ. Nó cũng tác động xấu tới gan, tốc độ lão hoá và cả sức khỏe sinh sản...
Đáng sợ hơn, khói tỏa ra từ đầu điếu thuốc chứa nồng độ chất gây ung thư cao hơn cả khói người hút hít vào. Những người hít khói thụ động có nguy cơ mắc bệnh tim mạch tăng 25% và ung thư phổi tăng 30%. Trẻ em thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc dễ bị suy yếu phát triển phổi và mắc các bệnh đường hô hấp mãn tính từ rất sớm.
Để bảo vệ sức khỏe bản thân và những người xung quanh, bác sĩ khuyến cáo cách duy nhất là bỏ thuốc lá càng sớm càng tốt. Thay vào đó, hãy tìm đến những phương pháp giải tỏa stress lành mạnh hơn.
Ảnh minh họa
Ví dụ như chơi thể thao, vận động thường xuyên để giúp cơ thể sản sinh endorphin tự nhiên. Học cách hít thở sâu giúp ổn định nhịp tim và cân bằng hệ thần kinh đối giao cảm chỉ sau vài phút. Thử đọc sách, học thêm điều mới, nghe nhạc, trò chuyện với mọi người... Nếu không thể thay đổi môi trường làm việc nhiều căng thẳng, ít nhất hãy ăn uống lành mạnh, ngủ sớm và đủ giấc để giảm bớt tác động xấu tới cơ thể trước căng thẳng.
