Từ ngày 1/7/2026, quy định mới của Bộ Công an về kiểm tra cư trú chính thức được áp dụng. Không chỉ hộ gia đình, phạm vi có thể được kiểm tra còn bao gồm nhà cho thuê, ký túc xá, khu nhà ở công nhân, khách sạn, cơ sở chữa bệnh và nhiều nơi có người sinh sống hoặc lưu trú.
Bộ Công an đã ban hành Thông tư 116/2026/TT-BCA ngày 29/6/2026, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú. Theo thông tin trên hệ thống văn bản của Bộ Công an, Thông tư hiện còn hiệu lực và được áp dụng từ ngày 1/7/2026.
Một nội dung đáng chú ý nằm tại Điều 26. Theo đó, kiểm tra cư trú có thể được tiến hành định kỳ, đột xuất hoặc do yêu cầu phòng, chống tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự.
Ảnh Thư viện Pháp luật
Quy định này không đồng nghĩa tất cả gia đình sẽ được kiểm tra trong cùng một thời điểm. Văn bản cũng không công bố một lịch tổng kiểm tra cư trú chung trên toàn quốc. Kiểm tra đột xuất được hiểu là một trong những hình thức kiểm tra mà cơ quan chức năng có thể thực hiện theo quy định.
Nhà dân, phòng trọ, ký túc xá đều thuộc phạm vi có thể kiểm tra
Khoản 2 Điều 26 Thông tư 116/2026/TT-BCA quy định đối tượng kiểm tra gồm công dân và hộ gia đình. Các địa bàn kiểm tra được liệt kê khá rộng, nhưng có thể chia thành một số nhóm gần gũi để người dân dễ nhận biết.
Nhóm đầu tiên là nhà cho thuê, nhà cho mượn hoặc cho ở nhờ của tổ chức, cá nhân. Như vậy, phạm vi này có thể bao gồm phòng trọ, căn hộ cho thuê, nhà có nhiều người thuê chung hoặc trường hợp gia đình cho người thân, người quen đến sinh sống.
Nhóm tiếp theo là những nơi ở tập trung, gồm ký túc xá, khu nhà ở của học sinh, sinh viên, học viên; khu nhà ở của người lao động; lán trại tại công trường xây dựng; nông trường, nông trại và đồn điền.
Các cơ sở có người lưu trú cũng nằm trong danh sách, như cơ sở lưu trú du lịch và những cơ sở khác có chức năng lưu trú, cơ sở chữa bệnh, cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở tín ngưỡng và cơ sở tôn giáo.
Ảnh VTV
Ngoài ra, phương tiện được sử dụng làm nơi cư trú, cơ quan đăng ký cư trú các cấp cùng các cơ quan, tổ chức liên quan đến quản lý cư trú cũng thuộc phạm vi kiểm tra.
Kiểm tra cư trú không chỉ là kiểm tra có bao nhiêu người đang ở
Theo Điều 26, nội dung kiểm tra bao gồm việc triển khai, tổ chức thực hiện các quy định về đăng ký và quản lý cư trú; việc thu thập, cập nhật, khai thác thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú; quyền và trách nhiệm của công dân, hộ gia đình, cơ quan, tổ chức cùng những nội dung khác theo pháp luật cư trú.
Hiểu đơn giản, cơ quan chức năng có thể rà soát xem người đang thực tế sinh sống tại một địa chỉ có phù hợp với thông tin cư trú đã được đăng ký hay không; dữ liệu có được cập nhật khi có người chuyển đến, chuyển đi hay chưa; chủ nhà hoặc đơn vị quản lý đã thực hiện các trách nhiệm liên quan như thế nào.
Trong quá trình kiểm tra, cơ quan đăng ký, quản lý cư trú có thể huy động lực lượng làm công tác bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở hoặc lực lượng bảo vệ của cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức cùng tham gia. Trường hợp cơ quan cấp trên kiểm tra, việc thực hiện phải có sự phối hợp với cơ quan đăng ký cư trú cấp dưới.
Ảnh Công an Tỉnh Nghệ An Người dân nên chủ động rà soát những thông tin nào?
Với người đang thuê nhà hoặc thuê trọ, việc cần làm trước tiên là kiểm tra địa chỉ cư trú đang được ghi nhận có đúng với nơi mình thực tế sinh sống hay không. Trường hợp đã chuyển phòng, chuyển nhà hoặc thay đổi nơi ở, người thuê nên trao đổi với chủ nhà để biết thông tin đã được cập nhật chưa, thay vì mặc định một bên đã hoàn tất mọi thủ tục.
Chủ nhà cho thuê, cho mượn hoặc cho ở nhờ có thể rà soát lại danh sách người đang sinh sống tại nhà. Những trường hợp người cũ đã chuyển đi hoặc người mới vừa chuyển đến cần được chú ý để dữ liệu quản lý không khác với thực tế.
Đối với ký túc xá, khu nhà ở công nhân, khách sạn, homestay và các cơ sở có chức năng lưu trú, đơn vị quản lý nên phân công rõ người phụ trách, kiểm tra quy trình tiếp nhận thông tin và cập nhật danh sách khi có người đến hoặc rời đi.
Nếu phát hiện thông tin cư trú chưa chính xác hoặc gặp vướng mắc, người dân có thể phản ánh trực tiếp tại cơ quan đăng ký cư trú, qua điện thoại, đường dây nóng, hộp thư điện tử, các cổng thông tin của cơ quan chức năng hoặc ứng dụng VNeID. Thông tư cũng quy định cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm tiếp nhận, xử lý phản ánh và giữ bí mật thông tin khi người cung cấp có yêu cầu.
Người dân cũng có thể yêu cầu xác nhận thông tin cư trú qua Cổng dịch vụ công quốc gia, ứng dụng VNeID hoặc trực tiếp tại cơ quan đăng ký cư trú trong cả nước, không phụ thuộc vào nơi mình đang cư trú.
Như vậy, quy định về kiểm tra cư trú đột xuất không có nghĩa mọi gia đình đều sắp được kiểm tra. Điều thiết thực nhất là chủ động bảo đảm thông tin cư trú phản ánh đúng nơi ở thực tế, đồng thời sớm cập nhật khi có thay đổi để hạn chế vướng mắc trong quá trình thực hiện các thủ tục liên quan.
Nguồn Thông tư 116/2026/TT-BCA
Thêm SOHA trên Google
