Trong nhiều năm trở lại đây, thịt lợn thường xuyên bị “điểm danh” trong các cảnh báo sức khỏe, đặc biệt là thịt chế biến sẵn như thịt xông khói hay giăm bông, vốn bị Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm có nguy cơ gây ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới từ Mỹ cho thấy, nếu lựa chọn đúng cách, thịt lợn nạc, ít chế biến có thể mang lại lợi ích sức khỏe không thua kém các nguồn đạm thực vật quen thuộc như đậu gà, đậu lăng hay đậu đen.
Theo nhóm nghiên cứu, việc bổ sung thịt lợn nạc vào chế độ ăn thiên về thực vật có thể giúp cải thiện các chỉ dấu sinh học liên quan đến quá trình lão hóa cả về thể chất lẫn nhận thức. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Current Developments in Nutrition, tập trung vào mối liên hệ giữa sức khỏe chuyển hóa và các bệnh mạn tính thường gặp khi tuổi cao, bao gồm sa sút trí tuệ, đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch. Trước đó, nhiều bằng chứng đã cho thấy béo phì và rối loạn chuyển hóa có liên quan chặt chẽ đến suy giảm nhận thức theo tuổi.
Bà Saba Vaezi, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng và là đồng tác giả nghiên cứu, cho biết các can thiệp lối sống hướng tới cải thiện sức khỏe chuyển hóa có tiềm năng lớn trong việc bảo vệ chức năng não bộ và thể chất ở người cao tuổi.
Trong nghiên cứu này, 36 người khỏe mạnh, 65 tuổi, được chia ngẫu nhiên thành hai nhóm. Một nhóm sử dụng thịt lợn nạc, ít chế biến làm nguồn protein chính, nhóm còn lại dùng các loại đậu như đậu gà, đậu lăng, đậu Hà Lan khô và đậu đen. Thịt lợn được chế biến đơn giản bằng cách quay lò với dầu ô liu và muối, giúp mỡ thừa chảy ra tự nhiên, hạn chế tối đa việc chiên rán hay tẩm ướp.
Trong suốt 8 tuần, những người tham gia được yêu cầu không sử dụng các thực phẩm ngoài kế hoạch nghiên cứu, bao gồm thịt bò, gia cầm, hải sản, đậu nành, chất tạo ngọt nhân tạo, rượu bia và thực phẩm bổ sung. Các bữa ăn đều có nền tảng là thực phẩm có nguồn gốc thực vật, kèm lượng vừa phải trứng, sữa và dầu thực vật. Sau giai đoạn này, họ có hai tuần “nghỉ” để ăn uống bình thường trước khi bước sang chế độ còn lại.
Mẫu máu được lấy trước và sau mỗi giai đoạn ăn kiêng để phân tích các chỉ số như cholesterol, đường huyết và ferritin, một chỉ dấu phản ánh lượng sắt dự trữ trong cơ thể. Theo bà Vaezi, những chỉ số này đặc biệt quan trọng với người lớn tuổi vì liên quan trực tiếp đến bệnh tim mạch, đề kháng insulin, viêm thần kinh và khả năng thích nghi của não bộ.
Kết quả cho thấy, cả hai chế độ ăn đều cải thiện độ nhạy insulin, củng cố nhận định rằng chế độ ăn giàu protein có thể giúp giảm tình trạng đề kháng insulin, yếu tố làm tăng nguy cơ đái tháo đường. Cả hai nhóm cũng ghi nhận giảm cân, nhưng nhóm ăn thịt lợn nạc có xu hướng bảo toàn khối cơ tốt hơn, gợi ý rằng việc tiêu thụ vừa phải thịt đỏ nạc có thể hỗ trợ duy trì cơ bắp khi về già.
Ngoài ra, tổng lượng cholesterol máu đều giảm sau quá trình can thiệp, góp phần hạ nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Đáng chú ý, chế độ ăn có thịt lợn làm giảm ít hơn cholesterol HDL, loại cholesterol “tốt” có vai trò bảo vệ thành mạch khỏi mảng xơ vữa. Cả hai chế độ cũng giúp cải thiện thành phần axit amin trong máu, liên quan đến điều hòa cảm xúc, miễn dịch và sức khỏe đường ruột.
Từ đó, nhóm nghiên cứu kết luận rằng trong bối cảnh một chế độ ăn lành mạnh, thiên về thực vật, thịt đỏ nạc, ít chế biến như thịt lợn có thể được tiêu thụ thường xuyên mà không gây bất lợi cho chuyển hóa liên quan đến nhận thức. Điều này mang ý nghĩa sức khỏe cộng đồng, đặc biệt ở những khu vực mà thịt lợn là thực phẩm truyền thống.
Tuy vậy, các nhà khoa học cũng thừa nhận hạn chế của nghiên cứu, bao gồm thời gian theo dõi ngắn và số lượng người tham gia còn ít. Những nghiên cứu dài hạn hơn là cần thiết để xác định liệu các lợi ích này có được duy trì theo thời gian hay không.
Kết quả trên xuất hiện trong bối cảnh nhiều chuyên gia vẫn nhấn mạnh sự khác biệt rõ ràng giữa thịt tươi, ít chế biến và thịt chế biến sẵn. Trước đó, các nhà khoa học ước tính mỗi năm tại Anh có hơn 5.400 ca ung thư đại trực tràng liên quan đến việc tiêu thụ các sản phẩm như xúc xích, thịt xông khói và giăm bông. Hiện nay, Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh khuyến cáo người dân không nên ăn quá 70 gram thịt chế biến mỗi ngày.
Từ góc nhìn dinh dưỡng, nghiên cứu mới cho thấy vấn đề không nằm ở bản thân thịt lợn, mà ở cách lựa chọn và chế biến. Khi được sử dụng đúng cách, thịt lợn nạc có thể là một phần hợp lý trong chế độ ăn cân bằng, đặc biệt đối với người lớn tuổi, và là loại thịt "tốt bậc nhất thế giới".
Nguồn và ảnh: Daily Mail