Tết Nguyên Đán đang đến rất gần, mọi người đang bận rộn chuẩn bị - dọn dẹp nhà cửa, giặt giũ, cắt tóc và mua sắm đồ dùng đón năm mới. Không khí lễ hội ngày càng rộn ràng. Món ăn ngon là cách tốt nhất để tăng thêm tinh thần lễ hội, và phần lớn thời gian trong dịp năm mới được dành cho việc ăn uống. Là lễ hội quan trọng nhất trong năm, các món ăn trong dịp Tết rất đặc biệt. Mọi người mong muốn có được may mắn và sung túc mỗi năm, vì vậy, với nhiều nhà, cá là món không thể thiếu.
Có rất nhiều phong tục liên quan đến việc ăn cá trong dịp Tết Nguyên Đán. Cá phải được chế biến đẹp mắt, không được ăn hết ngay, và không nên tùy tiện chọc hoặc lật cá khi ăn. Cũng có những quy tắc cụ thể về việc chọn cá. Cá phải ngon và mang lại may mắn. Vì vậy, cần phải hết sức cẩn thận khi mua cá và không nên mua bất kỳ loại cá nào.
Tốt nhất, tránh mua "3 loại" cá này với bất kể giá nào vì chúng không tốt cho sức khỏe cũng không mang lại may mắn. Đừng phá hỏng vận may nên hãy xem nhé!
1. Cá không có vảy - dễ bị xem là "mất lộc" và khó đảm bảo độ an toàn
Theo quan niệm dân gian, vảy cá được xem như hình ảnh tượng trưng cho tiền tài và sự tích lũy. Vì vậy, cá có vảy thường mang ý nghĩa may mắn, đủ đầy trong năm mới. Ngược lại, những loại cá không có vảy như cá da trơn, lươn hoặc một số loại cá nước ngọt khác thường bị cho là không mang lại điềm lành trong dịp Tết.
Dưới góc độ dinh dưỡng, vảy cá cũng là lớp bảo vệ tự nhiên giúp cá hạn chế tiếp xúc trực tiếp với môi trường ô nhiễm. Một số chuyên gia cho rằng cá không có vảy thường dễ hấp thụ tạp chất từ môi trường nước hơn, do đó người tiêu dùng cần đặc biệt chú ý nguồn gốc và độ tươi khi lựa chọn.
2. Cá đã cắt khúc, đông lạnh sẵn - tiện lợi nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro
Trong những ngày cận Tết, các loại cá đã được cắt sẵn, đóng gói hoặc phủ đá lạnh thường được nhiều người lựa chọn vì tiện lợi. Tuy nhiên, đây lại là loại thực phẩm dễ khiến người mua khó kiểm soát độ tươi ngon.
Khi cá đã được cắt khúc, người mua rất khó nhận biết cá còn tươi hay đã để lâu. Quá trình đông lạnh và rã đông nhiều lần cũng có thể khiến thịt cá mất nước, giảm chất lượng dinh dưỡng và hương vị.
Xét về phong tục, cá nguyên con còn mang ý nghĩa tượng trưng cho sự trọn vẹn, đầy đủ trong năm mới. Vì vậy, nhiều gia đình vẫn ưu tiên chọn cá còn nguyên vẹn để giữ ý nghĩa tốt lành cho mâm cơm ngày đầu năm.
3. Một số loại cá hoặc hải sản bị xem là không phù hợp cho mâm cơm đầu năm
Ngoài yếu tố tươi ngon, một số loại cá hoặc hải sản còn bị nhiều người kiêng lựa chọn trong dịp Tết do liên quan đến quan niệm dân gian.
Một số loại mực, cá muối lâu ngày hoặc các loại cá thân trơn thường bị cho là không mang ý nghĩa may mắn hoặc gợi cảm giác thiếu trọn vẹn, khô cứng – điều không phù hợp với tinh thần sum vầy, sung túc của ngày đầu năm.
Dù đây chủ yếu là yếu tố văn hóa và phong tục, nhưng thực tế các loại cá muối lâu ngày cũng thường chứa hàm lượng muối cao, nếu sử dụng nhiều có thể không tốt cho sức khỏe tim mạch.
Những loại cá thường được ưu tiên lựa chọn ngày Tết
Theo kinh nghiệm dân gian và thói quen ẩm thực, nhiều gia đình thường ưu tiên lựa chọn những loại cá mang ý nghĩa tốt lành như:
- Cá chép: Gắn liền với biểu tượng tài lộc và sự thăng tiến.
- Cá chim: Hình dáng cân đối, thường được xem là tượng trưng cho sự thuận lợi và hanh thông.
- Cá diếc hoặc cá nước ngọt phổ biến: Thường được chọn vì dễ chế biến và mang ý nghĩa cát tường trong quan niệm dân gian.
Ngoài yếu tố phong tục, các loại cá này cũng được đánh giá cao về độ thơm ngon, dễ chế biến và phù hợp với nhiều món ăn truyền thống ngày Tết.
Lưu ý khi chọn cá tươi ngon cho mâm cơm ngày Tết
Bên cạnh yếu tố phong tục, việc chọn cá tươi vẫn là tiêu chí quan trọng nhất để đảm bảo chất lượng bữa ăn. Người tiêu dùng nên ưu tiên:
- Chọn cá còn sống hoặc cá có mắt trong, mang đỏ tươi
- Thịt cá săn chắc, không có mùi lạ
- Tránh cá có dấu hiệu mềm nhũn hoặc đổi màu
- Ưu tiên cá nguyên con để dễ kiểm tra độ tươi
Trong văn hóa ẩm thực Á Đông, việc chọn thực phẩm ngày Tết không đơn thuần là chuẩn bị bữa ăn mà còn thể hiện mong ước về một năm mới thuận lợi, sung túc và bình an. Dù yếu tố phong tục mang tính tham khảo, việc lựa chọn thực phẩm tươi sạch, an toàn vẫn là điều quan trọng nhất giúp gia đình có những bữa cơm đoàn viên trọn vẹn.
Vì vậy, khi đi chợ Tết, bên cạnh việc quan tâm đến giá cả, người tiêu dùng cũng nên chú ý đến nguồn gốc, độ tươi và ý nghĩa văn hóa của thực phẩm để mâm cơm ngày đầu năm vừa ngon miệng vừa trọn vẹn ý nghĩa.