Hai anh em cùng nhập ngũ, cùng hy sinh và cùng trở về sau 49 năm

Lời hẹn tuổi đôi mươi còn dang dở

Năm 1977, khi chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam đang diễn biến ác liệt, hai chàng trai trẻ Nguyễn Hữu Tư (sinh năm 1957) và Nguyễn Hữu Năm (sinh năm 1958), cùng quê xã Đông Lộc (Nghệ An), viết đơn tình nguyện nhập ngũ.

Là anh em họ, lớn lên trong những mái nhà chỉ cách nhau vài bước chân, họ lại tiếp tục đồng hành khi khoác lên mình màu áo lính. Cả hai được biên chế về Đại đội 9, Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 64, Sư đoàn 320, Quân đoàn 3. Ngày chia tay quê hương, không ai nghĩ đó là lần cuối gia đình được nhìn thấy hai chàng trai tuổi đôi mươi.

Ông Nguyễn Hữu Hợi (sinh năm 1970), em trai liệt sĩ Nguyễn Hữu Năm , đến nay vẫn nhớ như in buổi sáng người anh khoác ba lô rời nhà. “Anh dặn tôi ở nhà phải ngoan, thay anh chăm sóc cha mẹ, chờ anh trở về. Khi ấy ai cũng tin chiến tranh rồi sẽ kết thúc, anh sẽ về. Không ngờ đó lại là lời dặn cuối cùng...”, ông Hợi nghẹn ngào.

Chiến trường biên giới Tây Nam những tháng ngày ấy rất khốc liệt. Hai người lính trẻ cùng sát cánh chiến đấu trong các trận đánh bảo vệ biên giới và giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng.

Tháng 3/1978, trong trận phản công quân Pol Pot tại khu vực Xa Mát (nay thuộc xã Tân Lập, tỉnh Tây Ninh), chiến sĩ Nguyễn Hữu Năm anh dũng hy sinh. Tin báo tử gửi về quê khiến cả gia đình chìm trong nỗi đau. Ở nơi chiến trường, sự hy sinh của người em họ càng thôi thúc Nguyễn Hữu Tư tiếp tục chiến đấu. Những lá thư gửi về quê ngày một thưa dần.

Ông Nguyễn Hữu Bình, em trai liệt sĩ Nguyễn Hữu Tư, vẫn gìn giữ lá thư cuối cùng của anh như một báu vật. “Anh viết rằng đã bị thương đến lần thứ bảy nhưng chỉ là vết thương phần mềm. Anh bảo cuối tháng sẽ được ra Bắc an dưỡng. Cả nhà ai cũng mừng, chỉ mong anh sớm trở về. Nhưng rồi đó lại là lá thư cuối cùng...”, ông Bình xúc động kể.

Bốn tháng sau ngày Nguyễn Hữu Năm hy sinh, Nguyễn Hữu Tư cũng ngã xuống tại Kà Tum (nay thuộc xã Tân Lập, tỉnh Tây Ninh), khi vừa tròn 20 tuổi. Hai người lính trẻ cùng nhập ngũ, cùng chiến đấu rồi cùng nằm lại nơi chiến trường biên giới.

Gần nửa thế kỷ đợi một ngày đoàn tụ

Chiến tranh khép lại, nhưng với gia đình hai liệt sĩ, nỗi day dứt vẫn còn nguyên vẹn. Suốt nhiều năm, điều khiến người thân đau đáu nhất là chưa một lần được đến nơi các anh yên nghỉ. Chiến trường xưa quá xa, điều kiện kinh tế khó khăn, việc tìm kiếm thông tin về phần mộ gần như bế tắc.

Đến năm 2013, gia đình liệt sĩ Nguyễn Hữu Năm mới xác định được phần mộ của anh đã được quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ Đồi 82 (Tây Ninh). Trong khi đó, phần mộ liệt sĩ Nguyễn Hữu Tư vẫn bặt vô âm tín. Gia đình tiếp tục gửi đơn, dò hỏi đồng đội cũ, lần theo từng manh mối nhỏ với hy vọng mong manh.

Điều kỳ diệu cũng đến. Phần mộ của liệt sĩ Nguyễn Hữu Tư được xác định cũng đang an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đồi 82. Điều khiến cả gia đình nghẹn lòng là sau gần nửa thế kỷ, hai người lính năm xưa vẫn ở bên nhau. Họ cùng đơn vị, cùng chiến đấu, cùng hy sinh và cuối cùng cũng cùng nằm trong một nghĩa trang.

Có lẽ giữa chiến trường khốc liệt năm ấy, chẳng ai nghĩ cuộc hội ngộ của hai anh em lại kéo dài gần 50 năm mới có thể khép lại bằng chuyến trở về quê hương.

Sáng 22/7, tại Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82, lễ cất bốc và tiễn đưa hai liệt sĩ diễn ra trong không khí trang nghiêm. Khói hương quyện trong gió. Người thân đứng lặng trước hai phần mộ, vừa mừng vừa tủi. Sau gần nửa thế kỷ, các anh cuối cùng cũng được về nhà.

Nhờ sự hỗ trợ của Văn phòng Cơ quan đại diện phía Nam, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Tây Ninh cùng nhiều đơn vị, hài cốt hai liệt sĩ được đưa lên chuyến tàu Bắc - Nam trở về Nghệ An. Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam hỗ trợ vé tàu miễn phí; Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Tây Ninh hỗ trợ kinh phí đưa hai anh về quê. Mỗi sự sẻ chia đều góp phần làm nên cuộc đoàn tụ mà gia đình đã chờ đợi suốt 49 năm.

"Bao nhiêu năm mong mỏi mà cha mẹ tôi không kịp đợi ngày này. Hai cụ đã mất cả rồi. Những người còn sống hôm nay coi như đã hoàn thành tâm nguyện của gia đình. Chúng tôi biết ơn Đảng, Nhà nước, các cấp, các ngành và tất cả những người đã giúp đưa các anh trở về quê hương", ông Nguyễn Hữu Bình xúc động nói.

Khép lại lời hẹn còn dang dở

Con tàu đưa hai liệt sĩ rời Tây Ninh hướng về xứ Nghệ không chỉ chở hai cỗ linh cữu. Nó còn mang theo gần nửa thế kỷ nhớ thương, chờ đợi và hy vọng của hai gia đình. Đó là hành trình đưa những người con đã hiến trọn tuổi xuân cho Tổ quốc trở về với quê hương.

Ở Đông Lộc, bàn thờ đã được chuẩn bị từ nhiều ngày trước. Hoa tươi, cờ Tổ quốc và những nén hương thơm được người thân nâng niu sắp đặt. Không còn những người cha, người mẹ năm xưa đứng trước cổng ngóng con. Những người đã dành cả cuộc đời chờ đợi ngày đoàn tụ đều đã lần lượt đi xa. Nhưng vẫn còn anh em, con cháu, họ hàng và bà con lối xóm. Họ sẽ thay những người đã khuất đón các anh trở về. Sau 49 năm, cuộc trở về ấy có thể muộn màng, nhưng cuối cùng cũng trọn vẹn.

Ông Nguyễn Đức Thọ - Chủ tịch UBND xã Đông Lộc, cho biết địa phương sẽ tổ chức lễ truy điệu và an táng hài cốt hai liệt sĩ vào ngày 25/7 tại Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Nghi Lộc.

“Sau gần nửa thế kỷ nằm lại nơi chiến trường, hai người con ưu tú của quê hương đã được trở về đất mẹ. Địa phương sẽ tổ chức lễ truy điệu và an táng trang trọng để bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Chúng tôi cũng mong đây sẽ là dịp để thế hệ trẻ thêm trân trọng những hy sinh to lớn của các anh hùng liệt sĩ và tiếp tục gìn giữ truyền thống cách mạng của quê hương”, ông Thọ chia sẻ.