Nhằm hiện thực hóa tầm nhìn về một hệ thống giao thông công cộng đồng bộ và hiện đại, Guatemala đang lên kế hoạch đưa khoảng 300 xe buýt điện vào vận hành từ năm 2027. Để tạo đà cho dự án, một quỹ bảo lãnh nhà nước đã được thiết lập, hứa hẹn sẽ “mở khóa” dòng vốn đầu tư lên tới hơn 500 triệu euro.
Lời giải cho bài toán kết nối đô thị
Trong bức tranh toàn cảnh về giao thông tại khu vực đô thị của thủ đô Guatemala City tương lai, những chiếc xe buýt điện này sẽ đóng vai trò là các tuyến trung chuyển trọng yếu, giúp kết nối linh hoạt giữa nhiều phương thức vận tải khác nhau. Dù chính phủ hiện chưa công bố kế hoạch đấu thầu hay lựa chọn nhà thầu chính thức, động thái này được xem là bước đi chiến lược nằm trong một chương trình cải cách giao thông quy mô lớn.
Đáng chú ý, cuộc cải cách không chỉ dừng lại ở việc thay máu đội xe mà còn mang đến những cơ chế tài chính linh hoạt và tham vọng xây dựng chuỗi sản xuất nội địa.
Cảng nhập xe của Gualemala. (Ảnh: Electrive)
Theo giới truyền thông địa phương, lộ trình của các tuyến xe buýt thuần điện sẽ tập trung vào việc gom khách từ các khu dân cư đến những trục hành lang giao thông chính. “Trái tim” của ý tưởng này là hệ thống đường sắt đô thị Metrorriel đang được đề xuất, với mục tiêu kết nối phía Bắc thủ đô với khu vực trung tâm lịch sử. Hệ sinh thái di chuyển này sẽ tiếp tục được hoàn thiện thông qua các trạm trung chuyển vệ tinh và liên kết chặt chẽ với mạng lưới cáp treo Aerometro.
Toàn bộ kế hoạch được định hình dựa trên “Quy hoạch Tổng thể di chuyển khu vực đô thị” do Cơ quan Hợp tác quốc tế Hàn Quốc (KOICA) hỗ trợ xây dựng. Với phạm vi bao phủ 17 quận huyện, chiến lược này được kỳ vọng sẽ “lột xác” mạng lưới xe buýt rời rạc hiện tại thành một khối thống nhất.
Giải phóng gánh nặng ùn tắc và bài toán tài chính
Sáng kiến giao thông xanh là lời giải cấp thiết cho bài toán kẹt xe trầm trọng đang ám ảnh khu vực. Thống kê của chính phủ cho thấy, trung bình mỗi năm người dân phải “chôn chân” khoảng 1.300 giờ trên đường. Gánh nặng kinh tế do ùn tắc gây ra ước tính ngốn tới hơn 25 tỷ Quetzal (tương đương 2,9 tỷ euro) mỗi năm.
Để tạo hành lang tài chính thuận lợi, Bộ Tài chính Guatemala đã ra mắt quỹ bảo lãnh trị giá khoảng 57 triệu euro. Cơ chế này được kỳ vọng sẽ đóng vai trò như một đòn bẩy, thu hút nguồn lực tài chính lên tới khoảng 517 triệu euro. Nhờ đó, lộ trình xanh hóa phương tiện công cộng sẽ được đẩy nhanh mà ngân sách nhà nước không cần phải trực tiếp ôm đồm toàn bộ chi phí mua sắm.
Tiết kiệm nhiên liệu và tham vọng nội địa hóa
Các chuyên gia chính phủ tính toán, xe buýt điện có thể giúp cắt giảm tới 51% chi phí nhiên liệu so với các dòng xe chạy bằng dầu diesel truyền thống. Hấp dẫn hơn, Guatemala đang để ngỏ khả năng xây dựng các nhà máy lắp ráp xe buýt điện ngay trong nước.
Theo dự báo, quốc gia này sẽ cần thay thế khoảng 2.100 xe buýt trong dài hạn, tạo ra nhu cầu ổn định khoảng 300 xe mỗi năm. Không chỉ nhắm tới việc tự chủ sản xuất phương tiện, Guatemala còn tham vọng đào tạo đội ngũ chuyên gia kỹ thuật và xây dựng một chuỗi cung ứng xe điện mang tầm cỡ khu vực.
Bắt nhịp làn sóng xanh hóa toàn châu Mỹ Latinh
Bước đi của Guatemala hoàn toàn ăn khớp với làn sóng chuyển đổi xanh đang lan rộng khắp châu Mỹ Latinh, nơi các đô thị đang đua nhau rót vốn để điện khí hóa hệ thống xe buýt.
Nếu Guatemala mới đang rục rịch đưa 300 xe buýt điện vào hệ thống trung chuyển, thì São Paulo (Brazil) mới đây đã mạnh tay đưa thêm 500 chiếc vào vận hành, nâng tổng quy mô đội xe điện lên con số 1.759. Siêu đô thị của Brazil thậm chí đã chốt lộ trình khai tử hoàn toàn việc mua sắm xe buýt diesel trong tương lai. Những tín hiệu mạnh mẽ này cho thấy, cuộc đua điện khí hóa phương tiện công cộng tại khu vực đang bước vào giai đoạn bứt tốc quyết liệt.