BSCKII Trần Minh Quân, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, cho biết sau mỗi dịp Tết, số bệnh nhân gan vào khám lại tăng. Nhiều bệnh nhân vốn kiểm soát tốt bệnh gan trước đó nhưng chỉ vì vài chén rượu trong những buổi gặp mặt đầu năm mà bệnh tình diễn tiến nặng.
Điển hình là trường hợp bệnh nhân nam có tiền sử uống rượu nhiều năm. Trung bình mỗi ngày, người này sử dụng khoảng 100–300 ml rượu. Khi nhập viện điều trị, bệnh nhân được chẩn đoán xơ gan mức độ Child–Pugh B, tức là xơ gan đã có dấu hiệu mất bù một phần.
Sau thời gian điều trị và được tư vấn kỹ lưỡng, bệnh nhân quyết tâm bỏ rượu hoàn toàn và tuân thủ điều trị rất tốt. Nhờ vậy, chức năng gan cải thiện rõ rệt. Các đánh giá chuyên môn cho thấy tình trạng bệnh đã chuyển từ mức Child B xuống Child A – mức xơ gan nhẹ nhất, tiên lượng sống khá tốt nếu tiếp tục duy trì lối sống lành mạnh.
“Thời điểm đó bệnh nhân rất yên tâm điều trị, hợp tác theo dõi và giữ chế độ sinh hoạt tốt”, bác sĩ Quân cho biết.
Tuy nhiên, mọi thứ thay đổi sau một mùa Tết. Trong những buổi gặp gỡ gia đình và bạn bè, vì nể lời mời, bệnh nhân bắt đầu uống rượu trở lại. Lượng rượu không nhiều như trước, nhưng chỉ sau Tết một thời gian ngắn, các triệu chứng bất thường xuất hiện.
Người bệnh cảm thấy mệt mỏi, đau tức vùng hạ sườn phải, da và mắt vàng dần. Khi quay lại bệnh viện kiểm tra, kết quả khiến cả bệnh nhân lẫn bác sĩ đều lo lắng: chức năng gan suy giảm nghiêm trọng, biểu hiện ứ mật nặng và mức độ xơ gan đã tiến triển lên Child–Pugh C – giai đoạn xơ gan mất bù hoàn toàn.
Trường hợp bệnh nhân phải cấp cứu do uống rượu tại khoa Cấp cứu - Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới.
Theo bác sĩ Quân, sự thay đổi này có ý nghĩa rất lớn về tiên lượng. Nếu xơ gan Child A có khả năng sống lâu dài và kiểm soát tốt bệnh, thì với xơ gan Child B, nguy cơ tử vong trong vòng một năm có thể lên tới khoảng 20%. Đáng lo ngại hơn, khi bệnh tiến triển sang Child C, tỷ lệ tử vong sau một năm có thể tăng tới khoảng 55%.
“Chỉ một thay đổi nhỏ trong thói quen sinh hoạt cũng có thể làm bệnh gan tiến triển nhanh chóng”, bác sĩ Quân nói.
Rượu bia làm lá gan “lão hóa” sớm
Qua thực tế điều trị, các bác sĩ nhận thấy sau dịp Tết, số bệnh nhân nhập viện vì bệnh gan diễn biến nặng thường tăng đáng kể. Một trong những nguyên nhân phổ biến là việc sử dụng rượu bia.
Nhiều người khi biết mình mắc bệnh gan thường rất ý thức trong việc kiêng rượu bia. Tuy nhiên, trong những ngày đầu năm khi gia đình đoàn tụ, bạn bè gặp gỡ, việc từ chối lời mời rượu đôi khi trở nên khó khăn.
Chỉ một vài chén rượu cũng có thể khiến tình trạng viêm gan bùng phát nhanh. Rượu làm gia tăng phản ứng viêm trong gan, gây tổn thương tế bào gan và làm bệnh tiến triển nặng hơn.
Ở những bệnh nhân xơ gan, rượu bia còn có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như xuất huyết tiêu hóa – một tình trạng có thể đe dọa trực tiếp tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Nguy hiểm hơn, một số trường hợp còn có thể rơi vào tình trạng suy gan cấp trên nền bệnh gan mạn tính. Đây là biến chứng có tiên lượng rất nặng, với tỷ lệ tử vong cao, thường trên 20%. Nhiều bệnh nhân khi nhập viện đã phải lọc máu, thậm chí phải ghép gan để duy trì sự sống.
Không chỉ gan, việc uống nhiều rượu bia cũng gây ảnh hưởng tới nhiều hệ cơ quan khác trong cơ thể. Theo bác sĩ Quân, hệ tiêu hóa, hệ thần kinh và hệ tim mạch đều chịu tác động tiêu cực từ rượu.
Riêng đối với gan, các sản phẩm chuyển hóa của rượu là chất độc trực tiếp, có thể làm tăng men gan và phá hủy tế bào gan, đặc biệt khi uống với số lượng lớn hoặc uống kéo dài.
Các chuyên gia cũng lưu ý, nhiều triệu chứng sớm của viêm gan do rượu rất dễ bị bỏ qua.
Những dấu hiệu cảnh báo có thể bao gồm mệt mỏi kéo dài, chán ăn, đau tức vùng hạ sườn phải, hoặc đặc biệt là cảm giác sợ mùi thức ăn. Khi xuất hiện các triệu chứng này, người dân nên đi khám sớm để được làm các xét nghiệm đánh giá chức năng gan.
Thực tế cho thấy có những trường hợp nhập viện với men gan tăng rất cao nhưng người bệnh hoàn toàn không nhận ra trước đó. Khi bệnh tiến triển nặng, người bệnh có thể rơi vào suy gan cấp, buộc phải điều trị tích cực.
Từ những trường hợp thực tế, các bác sĩ khuyến cáo cộng đồng cần thay đổi thói quen ép rượu bia trong những dịp lễ, đặc biệt với những người đã có bệnh gan.