Thêm SOHA trên Google
Nhiều người vì muốn bảo vệ đầu gối nên cố tình từ bỏ việc leo núi, cho rằng chỉ cần không leo những ngọn núi cao thì khớp sẽ luôn khỏe mạnh. Tuy nhiên, suy nghĩ này bỏ qua một thực tế quan trọng: những động tác lặp đi lặp lại tưởng như không đáng kể trong sinh hoạt hằng ngày đôi khi lại gây hao mòn sụn khớp gối nhiều hơn một lần vận động ngoài trời.
Đầu gối là một trong những khớp chịu trọng lực phức tạp nhất của cơ thể. Tuổi thọ của khớp không hoàn toàn phụ thuộc vào việc bạn đi bộ bao nhiêu mà còn phụ thuộc vào cách bạn sử dụng nó.
Có những thói quen chúng ta thực hiện mỗi ngày, thậm chí đã quá quen thuộc, nhưng lại đang âm thầm đẩy nhanh quá trình lão hóa khớp. Nếu không kịp thời điều chỉnh, ngay cả người chưa từng leo núi cũng có thể khiến đầu gối sớm phát ra những tín hiệu cảnh báo.
Có những thói quen chúng ta thực hiện mỗi ngày, thậm chí đã quá quen thuộc, nhưng lại đang âm thầm đẩy nhanh quá trình lão hóa khớp.
4 thói quen phổ biến có thể gây hại cho đầu gối
- Ngồi xổm trong thời gian dài
Trong sinh hoạt hoặc công việc hằng ngày, không ít người có thói quen ngồi xổm dưới đất để giặt quần áo, nhặt rau hoặc sắp xếp đồ đạc ở vị trí thấp.
Khi cơ thể ở tư thế ngồi xổm sâu, áp lực lên khớp gối tăng mạnh, cao hơn nhiều so với khi đứng. Lúc này, sụn khớp phải chịu lực ép lớn, trong khi sụn chêm cũng ở trạng thái căng.
Nếu duy trì tư thế này trong thời gian dài, dịch khớp khó được tiết ra và khó lưu thông bình thường để bôi trơn khớp, khiến ma sát giữa các bề mặt sụn tăng lên. Lâu dần, sụn có thể bị mỏng đi hoặc tổn thương.
- Lên xuống cầu thang hoặc đi trên đường dốc quá nhiều
Lên xuống cầu thang là hoạt động mà nhiều người sống ở thành phố thực hiện mỗi ngày, đặc biệt với những người ở nhà cao tầng hoặc lựa chọn đi cầu thang để rèn luyện sức khỏe.
Tuy nhiên, khi đi cầu thang quá nhiều lần mỗi ngày mà không để ý tới các dấu hiệu của cơ thể, điều này có thể tác động tiêu cực tới đầu gối.
Khi xuống cầu thang, đầu gối không chỉ phải nâng đỡ toàn bộ trọng lượng cơ thể mà còn phải hấp thụ lực tác động khi cơ thể hạ xuống. Một số nghiên cứu cho thấy áp lực lên một bên đầu gối khi bước xuống bậc thang có thể cao gấp nhiều lần trọng lượng cơ thể.
Việc lên xuống cầu thang quá nhiều lần khiến số lần ma sát giữa xương bánh chè và xương đùi tăng lên đáng kể. Kiểu vận động với tần suất cao này có thể góp phần làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề ở khớp bánh chè - đùi.
- Ngồi lâu rồi đột ngột vận động mạnh
Trong môi trường làm việc hiện đại, nhiều người ngồi liên tục vài giờ mà hầu như không vận động.
Việc giữ cơ thể ở trạng thái tĩnh trong thời gian dài có thể khiến tuần hoàn máu quanh khớp gối chậm lại, lượng dịch khớp giảm và khớp trở nên cứng hơn.
Nếu lúc này đột ngột đứng dậy để chạy, nhảy hoặc thực hiện các bài vận động mạnh, khớp đang cứng có thể chưa kịp thích nghi với lực tác động lớn, làm tăng nguy cơ chấn thương.
Kiểu vận động này giống như bắt một chiếc máy chưa được làm nóng phải chạy hết công suất, có thể tạo áp lực lớn lên các cấu trúc bên trong.
- Đi giày không phù hợp
Giày là điểm tiếp xúc trực tiếp giữa bàn chân và mặt đất, đồng thời cũng là yếu tố đầu tiên ảnh hưởng đến cách lực được truyền lên đầu gối.
Đi giày có đế quá cứng, quá mỏng hoặc thiếu khả năng nâng đỡ vòm bàn chân có thể khiến lực phản hồi từ mặt đất truyền trực tiếp lên khớp gối mà không được giảm chấn đầy đủ.
Đặc biệt, giày cao gót mũi nhọn thường được phụ nữ sử dụng có thể làm thay đổi trục chịu lực tự nhiên của cơ thể, khiến trọng tâm dồn về phía trước và đầu gối phải chịu lực không đều trong thời gian dài.
Theo thời gian, kiểu chịu lực không phù hợp này có thể góp phần làm tăng hao mòn ở khớp gối.
Cách bảo vệ đầu gối khoa học
- Điều chỉnh tư thế khi làm việc nhà
Khi cần làm việc ở vị trí thấp, nên sử dụng một chiếc ghế nhỏ thay vì ngồi xổm trong thời gian dài. Ngồi trên ghế để giặt quần áo hoặc sắp xếp đồ đạc có thể làm giảm đáng kể mức độ gập của đầu gối, từ đó giảm áp lực lên khớp.
Nếu bắt buộc phải ngồi xổm, nên hạn chế thời gian và cứ sau vài phút lại đứng dậy vận động một chút.
Với những đồ dùng thường xuyên sử dụng trong nhà, có thể đặt chúng ở độ cao ngang thắt lưng để giảm số lần phải cúi người hoặc ngồi xổm, qua đó hạn chế áp lực lên đầu gối ngay từ đầu.
- Điều chỉnh cách vận động và di chuyển
Khi lên xuống cầu thang, nên giảm tốc độ và sử dụng tay vịn để hỗ trợ, từ đó giảm bớt áp lực trực tiếp lên đầu gối.
Trước khi tập luyện, cần khởi động đầy đủ. Những động tác giãn cơ đơn giản hoặc đi bộ chậm có thể giúp cơ thể và các khớp làm quen với vận động trước khi bước vào bài tập chính.
Sau khi tập, mọi người cũng không nên dừng lại đột ngột mà nên thực hiện một số động tác thả lỏng để cơ bắp và khớp trở lại trạng thái bình thường.
- Chọn giày và dụng cụ hỗ trợ phù hợp
Một đôi giày vừa chân, có khả năng giảm chấn tốt rất quan trọng. Đế giày nên có độ đàn hồi và độ dày phù hợp để hấp thụ một phần lực tác động từ mặt đất khi đi lại.
Những người bị bàn chân bẹt hoặc vòm bàn chân cao có thể cân nhắc sử dụng miếng lót chỉnh hình phù hợp để hỗ trợ dáng đi và cải thiện trục chịu lực của chi dưới.
Không nên đi giày cao gót trong thời gian dài để di chuyển hằng ngày. Nếu cần tham dự các sự kiện trang trọng, có thể mang theo một đôi giày đế bằng và thay ra khi không cần thiết phải đi giày cao gót, giúp đầu gối được giảm áp lực.
Kết luận
Sức khỏe đầu gối nằm ở cách chúng ta sử dụng đôi chân mỗi ngày. Điều quan trọng không phải là hoàn toàn từ bỏ vận động mà là học cách vận động thông minh hơn.
Tránh những thói quen thường xuyên gây áp lực lên đầu gối, xây dựng cách sử dụng khớp khoa học và kết hợp tập luyện cơ bắp phù hợp có thể giúp đôi chân duy trì sự linh hoạt lâu dài.
Dù bạn đang ở tuổi 20 hay 60, bắt đầu chú ý đến những chi tiết này từ hôm nay đều là một khoản đầu tư quan trọng cho chất lượng cuộc sống sau này.
