Hút thuốc lá kéo dài kết hợp lạm dụng rượu bia đang trở thành "cặp đôi sát thủ" âm thầm tàn phá phổi của hàng triệu người Việt. Khi những thói quen này cộng hưởng với bệnh lý hô hấp mạn tính như lao phổi, hậu quả để lại thường là tổn thương phổi lan tỏa, suy hô hấp nặng và rất khó hồi phục, thậm chí đe dọa trực tiếp tính mạng.
Mới đây, Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tiếp nhận một ca bệnh nặng điển hình, gióng lên hồi chuông cảnh báo về những hệ lụy nghiêm trọng của việc hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia và không tuân thủ điều trị.
Suy hô hấp nặng, phải đặt nội khí quản ngay khi nhập viện
Bệnh nhân H.K.C (73 tuổi, Hà Nội) được đưa vào viện trong tình trạng suy hô hấp nặng, thể trạng suy kiệt kéo dài. Theo người nhà, bệnh nhân có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, trung bình khoảng một bao mỗi ngày, đồng thời sử dụng rượu bia thường xuyên từ khi còn trẻ.
Khoảng hơn một năm trước, người bệnh từng được chẩn đoán mắc bệnh phổi mạn tính kèm lao phổi tại một cơ sở y tế. Dù đã được chỉ định điều trị, bệnh nhân chỉ uống thuốc trong thời gian ngắn rồi tự ý bỏ dở, không tái khám và không tuân thủ phác đồ theo quy định.
Bệnh nhân tổn thương phổi đang điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương (Ảnh: Bệnh viện cung cấp).
Bốn ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân bắt đầu mệt mỏi nhiều, ăn uống kém, sau đó xuất hiện khó thở tăng dần, ho nhiều. Khi tình trạng ngày càng nặng, gia đình mới đưa người bệnh đi cấp cứu.
ThS.BS Trương Tư Thế Bảo, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, khi nhập viện, chỉ số SpO₂ của bệnh nhân chỉ khoảng 85% khi thở khí phòng – mức rất thấp, cho thấy tình trạng suy hô hấp nghiêm trọng. Người bệnh thở nhanh, thở gắng sức, co kéo cơ hô hấp rõ rệt, da niêm mạc nhợt, toàn trạng suy kiệt.
Các xét nghiệm ban đầu ghi nhận rối loạn toan chuyển hóa, lactate tăng cao, gợi ý tình trạng suy tuần hoàn, nguy cơ sốc nhiễm trùng. Bệnh nhân nhanh chóng được đặt nội khí quản và thở máy để duy trì hô hấp.
Kết quả chẩn đoán hình ảnh cho thấy tổn thương phổi hai bên rất nặng, kèm theo tràn dịch màng phổi bên phải và tràn khí màng phổi bên trái. Đặc biệt, xét nghiệm đờm phát hiện trực khuẩn kháng cồn – kháng toan, cho thấy lao phổi đang hoạt động trên nền phổi đã bị phá hủy kéo dài.
Theo bác sĩ Bảo, đây là hậu quả điển hình của lao phổi không được điều trị triệt để, kết hợp với việc hút thuốc lá và lạm dụng rượu bia trong nhiều năm. Những yếu tố này khiến cấu trúc phổi bị tổn thương lan tỏa, mô phổi xơ hóa, khả năng trao đổi khí suy giảm nghiêm trọng và rất khó hồi phục.
"Lao phổi vốn là bệnh hoàn toàn có thể điều trị khỏi nếu người bệnh tuân thủ đúng và đủ phác đồ. Tuy nhiên, việc bỏ thuốc giữa chừng không chỉ làm bệnh nặng lên mà còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc, để lại tổn thương phổi không hồi phục và đe dọa trực tiếp tính mạng" , bác sĩ Bảo nhấn mạnh.
Hiện, bệnh nhân vẫn đang được duy trì thở máy và hồi sức tích cực. Tình trạng tạm thời ổn định nhưng tiên lượng rất dè dặt do tổn thương phổi hai bên quá nặng, nền thể trạng suy kiệt và bệnh lao kéo dài không được kiểm soát.
Thuốc lá, rượu bia - "đòn bẩy" khiến bệnh lao phổi diễn tiến nhanh hơn
Các bác sĩ cảnh báo, với những người nghiện thuốc lá, đặc biệt là người cao tuổi hoặc đã mắc các bệnh phổi mạn tính, việc tiếp tục hút thuốc sẽ làm suy giảm miễn dịch, phá hủy cấu trúc phổi, giảm hiệu quả điều trị và khiến các bệnh lý hô hấp như lao phổi tiến triển nhanh, nặng và khó kiểm soát hơn.
Rượu bia, khi sử dụng kéo dài, cũng làm suy yếu hệ miễn dịch, khiến cơ thể khó chống đỡ với các tác nhân nhiễm trùng, trong đó có vi khuẩn lao. Sự kết hợp của thuốc lá – rượu bia được xem là "cặp đôi sát thủ" âm thầm tàn phá phổi mà nhiều người Việt đang chủ quan "nuôi" mỗi ngày.
Từ ca bệnh này, các chuyên gia khuyến cáo người dân tuyệt đối không chủ quan với lao phổi. Đây là bệnh cần được phát hiện sớm, điều trị đầy đủ, đúng thời gian và theo dõi chặt chẽ.
Khi có các dấu hiệu như ho kéo dài, khó thở, mệt mỏi, sụt cân, ăn uống kém, người dân cần đi khám sớm tại các cơ sở y tế chuyên khoa và tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị, tránh để bệnh tiến triển nặng, gây tổn thương phổi không thể đảo ngược và đẩy người bệnh vào tình trạng nguy kịch.