Thêm SOHA trên Google
Lo ngại một cuộc mổ mở với đường mổ dài
Khoa Chấn thương Chỉnh hình & Y học Thể thao, Bệnh viện Đại học Y Dược, ĐHQGHN - Cơ sở Linh Đàm vừa tiếp nhận và điều trị cho bệnh nhi Đ.H.A. (14 tuổi), bị chấn thương vai phải sau tai nạn xe đạp điện. Sau tai nạn, trẻ đau nhiều, sưng nề, biến dạng vùng vai và gần như không thể vận động cánh tay phải. Kết quả X-quang cho thấy gãy đầu trên xương cánh tay phải di lệch nhiều.
Theo gia đình, trước khi chuyển đến Bệnh viện Đại học Y Dược, ĐHQGHN - Cơ sở Linh Đàm, bệnh nhi đã được thăm khám tại một cơ sở y tế khác và được tư vấn phẫu thuật mổ mở với đường rạch da dài.
Điều khiến gia đình đặc biệt lo lắng là bệnh nhi mới 14 tuổi, vẫn đang trong giai đoạn phát triển. Ngoài vấn đề thẩm mỹ do sẹo mổ, gia đình cũng mong muốn lựa chọn phương pháp điều trị hạn chế tối đa tổn thương mô mềm và ảnh hưởng đến quá trình phát triển của xương.
Bệnh nhi Đ.H.A. (14 tuổi), bị chấn thương vai phải sau tai nạn xe đạp điện. (Ảnh: BVCC)
Thách thức khi điều trị gãy xương ở trẻ đang tuổi phát triển
Trực tiếp thăm khám và điều trị cho bệnh nhi, TS.BS Nguyễn Huy Phương (Trưởng khoa Chấn thương Chỉnh hình & Y học Thể thao) cho biết, điều trị gãy xương ở trẻ em và trẻ vị thành niên có những đặc điểm khác với người trưởng thành.
"Ở độ tuổi này, hệ xương vẫn đang phát triển, sụn tăng trưởng ở đầu các xương dài có vai trò rất quan trọng. Vì vậy, mục tiêu điều trị không chỉ đơn thuần là đưa ổ gãy về vị trí phù hợp và tạo độ vững mà còn cần hạn chế tối đa tổn thương mô mềm, màng xương, hệ thống mạch máu nuôi xương và tránh những can thiệp không cần thiết vào vùng sụn tăng trưởng", TS.BS Nguyễn Huy Phương cho biết.
Với phương pháp mổ mở, trong một số trường hợp các bác sĩ phẫu thuật phải tạo đường tiếp cận đủ rộng và bóc tách mô mềm để bộc lộ ổ gãy. Điều này có thể làm tăng mức độ xâm lấn của phẫu thuật. Trong khi đó, trẻ em có màng xương dày, nguồn cấp máu tốt và khả năng liền xương, tái cấu trúc xương cao. Do đó, nếu hình thái gãy và mức độ di lệch cho phép, các kỹ thuật nắn chỉnh kín, kết hợp xương ít xâm lấn có thể mang lại nhiều lợi ích.
2 đường rạch da khoảng 5mm thay vì bộc lộ ổ gãy
Sau khi đánh giá phim X-quang và đặc điểm tổn thương, ê-kíp quyết định lựa chọn phương pháp nắn chỉnh kín và kết hợp xương bằng đinh nội tủy đàn hồi (ESIN - Elastic Stable Intramedullary Nailing, cụ thể ở đây là loại đinh Metaizeau) dưới sự hỗ trợ của hệ thống Xquang tăng sáng C-arm.
Phẫu thuật viên không mở trực tiếp ổ gãy mà tạo hai đường rạch da nhỏ, khoảng 5mm ở vùng đầu dưới xương cánh tay, sau đó đưa hai đinh đàn hồi vào trong ống tủy. Dưới kiểm soát liên tục của C-arm, các bác sĩ nắn chỉnh ổ gãy, phục hồi trục xương và đưa các đinh qua ống tủy lên vùng đầu trên xương cánh tay để duy trì kết quả nắn chỉnh. Ca phẫu thuật diễn ra trong khoảng 60 phút.
Theo TS.BS Nguyễn Huy Phương, ưu điểm đáng chú ý của kỹ thuật này không chỉ là vết mổ nhỏ.
"Điều quan trọng hơn là chúng tôi không phải mở và bóc tách trực tiếp ổ gãy. Nhờ đó có thể hạn chế tổn thương mô mềm, bảo tồn màng xương và nguồn cấp máu quanh ổ gãy - những yếu tố rất quan trọng đối với quá trình liền xương ở trẻ. Đồng thời, quá trình đặt đinh được kiểm soát dưới C-arm nhằm hạn chế ảnh hưởng đến vùng sụn tăng trưởng", bác sĩ Phương giải thích.
Bé được ê-kíp tiến hành phẫu thuật qua hai vết mổ nhỏ. (Ảnh: BVCC)
Sau 3 ngày, bệnh nhi bắt đầu vận động vai thuận lợi
Sau phẫu thuật, phim X-quang kiểm tra cho thấy ổ gãy được nắn chỉnh tốt, trục xương được phục hồi và hai đinh nội tủy duy trì ổ gãy ở vị trí phù hợp.
Bệnh nhi diễn biến hậu phẫu thuận lợi, đau giảm và được hướng dẫn tập vận động phù hợp. Đến ngày thứ 3 sau phẫu thuật, trẻ có thể chủ động vận động cánh tay phải, hai vai cân đối và hai vết mổ nhỏ tiến triển tốt.
Mẹ bệnh nhi chia sẻ, trước phẫu thuật gia đình rất lo lắng khi nghĩ con gái có thể phải trải qua một cuộc mổ lớn và để lại sẹo dài. Vì vậy, khi thấy con có thể vận động tay trở lại sớm và chỉ có hai vết mổ nhỏ, gia đình cảm thấy yên tâm hơn.
Theo các bác sĩ, kết quả vận động sớm là tín hiệu thuận lợi, tuy nhiên bệnh nhi vẫn cần được theo dõi định kỳ bằng thăm khám và X-quang để đánh giá quá trình liền xương, duy trì kết quả nắn chỉnh cũng như sự phát triển của đầu trên xương cánh tay. Không phải trường hợp nào cũng có thể áp dụng kỹ thuật ít xâm lấn
Các bác sĩ lưu ý, không phải mọi trường hợp gãy đầu trên xương cánh tay ở trẻ đều cần phẫu thuật và cũng không phải trường hợp nào cũng phù hợp với đóng đinh nội tủy đàn hồi. Lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào tuổi của trẻ, mức độ di lệch, hình thái đường gãy, tình trạng sụn tăng trưởng, tổn thương phần mềm và khả năng nắn chỉnh ổ gãy. Với những trường hợp có chỉ định phù hợp, nắn chỉnh kín kết hợp cố định ít xâm lấn có ưu điểm hạn chế bóc tách mô mềm, bảo tồn môi trường sinh học quanh ổ gãy, giảm kích thước sẹo mổ và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phục hồi.
Cảnh báo từ bác sĩ
Từ trường hợp trên, các bác sĩ cũng khuyến cáo phụ huynh cần đặc biệt chú ý đến an toàn khi trẻ sử dụng xe đạp điện. Trẻ cần được trang bị kỹ năng điều khiển phương tiện, đội mũ bảo hiểm và tuân thủ các quy định về an toàn giao thông.
Khi trẻ bị tai nạn và có biểu hiện đau nhiều, sưng, biến dạng hoặc mất khả năng vận động tay chân, phụ huynh không nên tự nắn chỉnh. Chi bị thương cần được cố định tạm thời và trẻ nên được đưa sớm đến cơ sở y tế có chuyên khoa chấn thương chỉnh hình để được đánh giá và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
