Trong quá trình công tác, bác sĩ Mai Văn Lực, Khoa Phẫu thuật Thận tiết niệu & Nam học, Bệnh viện E đã gặp không ít trường hợp nhập viện khi thận đã ứ mủ nặng, suy thận mạn hoặc nhiễm khuẩn nguy hiểm đến tính mạng chỉ vì bỏ qua những dấu hiệu ban đầu rất đơn giản. Nhiều người phát hiện bệnh quá muộn khi quả thận gần như không còn khả năng hồi phục.
Dưới đây là những thói quen, sai lầm khiến nhiều người bị mất thận một cách “oan uổng” được bác sĩ Lực chỉ ra.
Nghĩ rằng không đau nghĩa là thận vẫn bình thường
Bác sĩ Lực cho biết, rất nhiều người nghĩ rằng không đau nghĩa là thận vẫn bình thường. Tuy nhiên, trên thực tế, những viên sỏi lớn nằm âm thầm trong đài bể thận hoặc niệu quản có thể không gây đau dữ dội nhưng lại phá hủy chức năng thận từng ngày.
“Khi phát hiện thì quả thận đã teo hoặc hỏng hoàn toàn”, bác sĩ Lực nói.
Cơn đau quặn thận thường rất điển hình: đau dữ dội vùng thắt lưng, lan xuống bẹn hoặc bìu, không có tư thế nào giúp giảm đau. Đây là tình trạng cần đi cấp cứu ngay.
Đặc biệt, nếu đau lưng kèm sốt cao, người bệnh tuyệt đối không được chủ quan vì đây có thể là dấu hiệu của ứ mủ thận hoặc sốc nhiễm khuẩn - biến chứng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng nếu xử trí chậm.
Bác sĩ Lực đang can thiệp cho một bệnh nhân.
Tự uống thuốc lá, thuốc nam, bia để trị sỏi thận
Một trong những sai lầm phổ biến mà bác sĩ thường gặp là người bệnh tự uống thuốc lá, thuốc nam với hy vọng làm tan sỏi.
Theo bác sĩ Lực, các loại sỏi lớn, sỏi san hô hoặc sỏi đã “hóa đá” gần như không thể tan bằng thuốc nam. Việc tự điều trị kéo dài chỉ khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm vàng, làm tăng nguy cơ suy thận, hẹp niệu quản và nhiễm trùng.
Không ít người cũng truyền tai nhau mẹo uống bia để “đẩy sỏi”. Tuy nhiên, bác sĩ Lực khẳng định bia không điều trị được sỏi thận. Việc uống bia chỉ làm tăng tiểu tạm thời, sau đó lại khiến cơ thể mất nước và tăng axit uric - yếu tố thuận lợi hình thành sỏi mới.
Không uống đủ nước và nhịn tiểu
Theo bác sĩ Mai Văn Lực, cách đơn giản và hiệu quả nhất để phòng sỏi thận chính là uống đủ nước mỗi ngày.
Người trưởng thành nên uống khoảng 2-2,5 lít nước/ngày, tương đương khoảng 0,4 lít nước cho mỗi 10kg thể trọng. Vào mùa hè, khi cơ thể mất nước nhiều qua mồ hôi, nhu cầu nước còn tăng cao hơn.
Một dấu hiệu dễ nhận biết là màu nước tiểu. Nếu nước tiểu trong hoặc vàng nhạt là bình thường; ngược lại, nước tiểu vàng sậm cho thấy cơ thể đang thiếu nước. Còn nếu xuất hiện tiểu máu hoặc tiểu mủ, người bệnh cần đến cơ sở y tế kiểm tra sớm.
Bác sĩ Lực cũng lưu ý, nhiều người có thói quen nhịn tiểu kéo dài. Đây là điều rất có hại vì nước tiểu ứ đọng lâu trong bàng quang tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và hình thành cặn sỏi.
Kiêng canxi hay lạm dụng vitamin C
Một hiểu lầm khác là nhiều người bị sỏi thận tự cắt hoàn toàn tôm, cua, cá, sữa vì sợ canxi.
Theo bác sĩ Lực, việc kiêng canxi quá mức lại có thể làm tăng hấp thu oxalate trong ruột, từ đó tăng nguy cơ hình thành sỏi. Điều quan trọng là ăn uống cân bằng thay vì kiêng khem cực đoan.
Ngoài ra, vitamin C dù có lợi cho sức khỏe nhưng nếu sử dụng liều cao kéo dài, đặc biệt trên 1.000mg/ngày, cũng có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận.
Bác sĩ Lực khuyến cáo người dân nên hạn chế ăn mặn và giảm tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ vì đây đều là các yếu tố làm tăng gánh nặng cho thận, thúc đẩy hình thành sỏi.
Bỏ qua những dấu hiệu bất thường khi đi tiểu
Theo bác sĩ Mai Văn Lực, tiểu máu không bao giờ là biểu hiện bình thường. Đây có thể là dấu hiệu của sỏi, viêm đường tiết niệu nhưng cũng có thể liên quan tới u bàng quang hoặc u thận.
Nam giới trên 50 tuổi nếu xuất hiện tiểu khó, tiểu đêm nhiều, tia nước tiểu yếu cần đi khám tuyến tiền liệt và kiểm tra PSA.
Quá sợ “dao kéo”
Theo bác sĩ Lực, hiện nay phần lớn các trường hợp sỏi tiết niệu có thể điều trị bằng các kỹ thuật ít xâm lấn như tán sỏi qua da đường hầm nhỏ hoặc tán sỏi ngược dòng bằng ống mềm.
Những phương pháp này giúp giảm đau, ít để lại sẹo và thời gian hồi phục nhanh hơn rất nhiều so với mổ mở trước đây.
Bác sĩ cũng nhấn mạnh, sỏi tiết niệu là bệnh rất dễ tái phát. Người từng mổ hoặc tán sỏi có nguy cơ tái phát tới 50% sau 5 năm, do đó cần tái khám định kỳ 3-6 tháng/lần.
“Đừng tin hoàn toàn vào ‘bác sĩ Google’ hay các lời truyền miệng. Mỗi người có cơ địa và loại sỏi khác nhau. Điều quan trọng nhất vẫn là khám đúng chuyên khoa để được điều trị phù hợp”, bác sĩ Lực khuyến cáo.
