Câu chuyện về gia đình bà Zhang tại Ninh Ba (Chiết Giang, Trung Quốc) đã gây chấn động dư luận, trở thành hồi chuông cảnh tỉnh đắt giá về sự chủ quan trước sát thủ thầm lặng mang tên ung thư tuyến giáp.
Bà Zhang là một giáo viên thanh nhạc ngoài 40 tuổi, luôn tự tin với vóc dáng và sức khỏe của mình. Cho đến cuối tháng 10 năm ngoái, những cơn khàn giọng dai dẳng vốn tưởng là bệnh nghề nghiệp bắt đầu đi kèm với cảm giác khó thở về đêm và sụt cân nhanh chóng. Kết quả thăm khám tại Bệnh viện Phụ nữ và Trẻ em Ninh Ba khiến bà rụng rời: Ung thư tuyến giáp giai đoạn 3.
Ảnh minh họa
Đáng nói hơn, khi khai thác bệnh sử, bác sĩ phát hiện chị gái bà cũng từng mắc căn bệnh này. Ngay lập tức, một cuộc tầm soát "tổng lực" cho cả gia đình được tiến hành dưới khuyến nghị từ bác sĩ.
Dù đồng ý đưa cả nhà đi khám, bà Zhang vẫn luôn miệng nói rằng: "Khám cho yên tâm, bác sĩ lo xa quá". Chẳng ngờ, bi kịch ập đến thật sự. Hai người con của bà Zhang cũng mắc ung thư tuyến giáp. Trong đó, cậu con trai 16 tuổi Xiao Wang đã bị di căn xa, buộc phải cắt bỏ toàn bộ tuyến giáp và nạo vét hạch, chấp nhận dùng thuốc hỗ trợ suốt đời.
Tại sao với ung thư tuyến giáp "một người mắc bệnh, cả nhà nên khám"?
Tiến sĩ Tang Hua thuộc Bệnh viện Y học cổ truyền Yizheng (Giang Tô, Trung Quốc) cho biết, trên thực tế, với bất kỳ loại ung thư nào, nếu có điều kiện thì nên tầm soát tổng thể cả nhà khi trong gia đình có người mắc. Đặc biệt là các loại ung thư liên quan tới lối sống hoặc có khả năng di truyền cao.
Với ung thư tuyến giáp, ông khẳng định đây là là căn bệnh có tính gia đình điển hình. Nếu trong nhà có một người phát hiện bệnh, việc những thành viên còn lại cần làm ngay lập tức chính là tầm soát ung thư, hoặc ít nhất đi thăm khám ngay cả khi chưa có dấu hiệu bất thường.
Lý do không nằm ở sự lây nhiễm, mà nằm ở hai yếu tố then chốt:
- Tính di truyền cao: Ung thư tuyến giáp, đặc biệt là thể tủy và thể nhú, liên quan mật thiết đến các đột biến gen có thể di truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Khi một người mang gen lỗi, tỉ lệ người thân trực hệ cũng sở hữu "mã độc" này là rất lớn.
- Môi trường sống tương đồng: Các thành viên trong gia đình thường có chung chế độ ăn uống, thói quen sinh hoạt và cùng tiếp xúc với một điều kiện môi trường. Nếu nguồn nước, thực phẩm hoặc lối sống của gia đình có yếu tố gây hại cho tuyến giáp, tất cả các thành viên đều đứng trước nguy cơ tương đương.
Làm gì để phát hiện sớm ung thư tuyến giáp?
May mắn thay, ung thư tuyến giáp nếu được phát hiện sớm có tỉ lệ chữa khỏi rất cao. Quy trình tầm soát thường bao gồm:
- Siêu âm tuyến giáp: Phương pháp nhanh chóng, không đau để phát hiện các khối u, nhân giáp dù là nhỏ nhất.
Ảnh minh họa
- Xét nghiệm máu: Kiểm tra nồng độ hormone tuyến giáp (T3, T4, TSH) và các chỉ số chỉ điểm ung thư.
- Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA): Nếu thấy nhân giáp nghi ngờ, bác sĩ sẽ lấy mẫu tế bào để xét nghiệm sinh thiết, xác định lành tính hay ác tính.
7 nhóm người nằm trong "tầm ngắm" của ung thư tuyến giáp
- Người có tiền sử gia đình mắc bệnh: Nếu có người thân trực hệ (bố mẹ, anh chị em) mắc ung thư tuyến giáp, nguy cơ của bạn sẽ cao gấp nhiều lần do các đột biến gen có khả năng di truyền mạnh mẽ.
- Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản: Nồng độ estrogen cao cùng các biến động nội tiết tố trong chu kỳ kinh nguyệt hoặc thai kỳ khiến tỉ lệ nữ giới mắc bệnh cao gấp 3-4 lần so với nam giới.
- Người có chế độ ăn i-ốt không hợp lý: Việc duy trì thói quen ăn quá thừa hoặc quá thiếu i-ốt trong thời gian dài sẽ trực tiếp làm xáo trộn quá trình tổng hợp hormone, kích thích các nhân giáp ác tính phát triển.
- Người thường xuyên thức khuya và thiếu ngủ: Thói quen thức đêm gây rối loạn nhịp sinh học và hệ nội tiết, tạo áp lực nặng nề lên tuyến giáp và làm suy yếu khả năng tự sửa chữa của tế bào.
Ảnh minh họa
- Người chịu áp lực tâm lý mạn tính: Những người hay căng thẳng, lo âu hoặc có tâm trạng thất thường dễ khiến hệ miễn dịch suy yếu, tạo điều kiện cho các khối u hình thành và tiến triển âm thầm.
- Người từng tiếp xúc với bức xạ ion hóa: Những đối tượng từng điều trị xạ trị vùng cổ khi còn nhỏ hoặc làm việc trong môi trường nhiễm phóng xạ có nguy cơ đột biến tế bào tuyến giáp rất cao.
- Người mắc các bệnh lý tuyến giáp mạn tính: Bệnh nhân viêm tuyến giáp Hashimoto, suy giáp hoặc bướu cổ đơn thuần nếu không được kiểm soát tốt rất dễ biến chuyển thành ung thư theo thời gian.
5 thay đổi sớm nhất của cơ thể khi ung thư tuyến giáp "tấn công"
Tiến sĩ Tang Hua cảnh báo, ngay cả khi không nằm trong nhóm nguy cơ cao, không có người nhà mắc ung thư tuyến giáp thì cũng cần đi khám ngay nếu có dấu hiệu bất thường. Bệnh này giai đoạn đầu thường âm thầm, nhưng nếu tinh ý, bạn có thể nhận ra qua 5 dấu hiệu:
- Xuất hiện u cục ở cổ: Khối u thường cứng, bờ rõ rệt và di chuyển theo nhịp nuốt khi bạn chạm tay vào vùng trước cổ.
- Khàn tiếng kéo dài: Giọng nói thay đổi, trở nên khàn đặc dù không bị viêm họng hay cảm cúm, do khối u chèn ép vào dây thần kinh thanh quản.
Ảnh minh họa
- Khó nuốt, vướng nghẹn: Cảm giác như có vật cản trong cổ họng mỗi khi ăn uống hoặc nuốt nước bọt.
- Cổ họng đau tức, nổi hạch: Đau vùng cổ không rõ nguyên nhân, đôi khi kèm theo sưng hạch bạch huyết ở cổ, hạch thường dai, cứng và ít đau.
- Ho dai dẳng: Cơn ho khan kéo dài không dứt, không kèm sốt hay đờm, thường bị nhầm lẫn với các bệnh lý đường hô hấp thông thường.
Nguồn và ảnh: QQ, The Paper, EBC
