Việc một bé trai 11 tuổi ở Pakistan bị đưa ra xét xử sau vụ hỏa hoạn khiến 72 người thiệt mạng đang gây xôn xao dư luận và truyền thông quốc tế. Tuy nhiên, đây không phải trường hợp cá biệt.
Lịch sử tư pháp thế giới từng ghi nhận nhiều đứa trẻ chỉ mới 10-11 tuổi phải đứng trước vành móng ngựa vì những vụ án đặc biệt nghiêm trọng, cho thấy ở nhiều quốc gia, tuổi nhỏ không đồng nghĩa với việc được miễn trừ trách nhiệm trước pháp luật.
Vụ cháy trung tâm thương mại ở Pakistan.
Bé trai 11 tuổi bị đưa ra tòa sau thảm kịch khiến 72 người chết
Theo truyền thông Pakistan, bé trai 11 tuổi tên Huzaifa sẽ phải hầu tòa tại tòa án vị thành niên với cáo buộc vô tình gây ra vụ hỏa hoạn tại trung tâm thương mại Gul Plaza ở thành phố Karachi hôm 17/1.
Theo kết quả điều tra ban đầu, cậu bé bị cho là đã dùng diêm đốt hoa giả bên trong tòa nhà, khiến ngọn lửa nhanh chóng lan rộng. Vụ cháy thiêu rụi hơn 1.100 cửa hàng và cướp đi sinh mạng của 72 người, trở thành một trong những thảm họa hỏa hoạn nghiêm trọng nhất Pakistan trong nhiều năm qua.
Vụ cháy trung tâm thương mại ở Pakistan.
Việc một đứa trẻ 11 tuổi bị truy tố khiến dư luận không khỏi bất ngờ. Tuy nhiên, theo Đạo luật Tư pháp vị thành niên của Pakistan, trẻ từ 7 tuổi trở lên vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu cơ quan tố tụng chứng minh được các em đủ khả năng nhận thức tính chất và hậu quả của hành vi. Bé trai 11 tuổi ra hầu tòa nhưng vẫn được xét xử theo tòa vị thành niên.
Không chỉ Pakistan, nhiều quốc gia trên thế giới cũng quy định độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự khá thấp. Tại Anh và xứ Wales, trẻ từ 10 tuổi đã có thể bị truy tố. Trong khi đó, một số bang của Mỹ trước đây cũng từng cho phép xử lý hình sự trẻ từ 6-7 tuổi.
Lịch sử tư pháp quốc tế vì thế đã ghi nhận không ít vụ án mà bị cáo mới chỉ 10 hoặc 11 tuổi.
Nữ sát nhân 11 tuổi gây ám ảnh nhất nước Anh
Một trong những vụ án nổi tiếng nhất là trường hợp của Mary Bell.
Năm 1968, khi mới 10 tuổi, Mary Bell liên tiếp sát hại hai bé trai 4 tuổi và 3 tuổi tại thành phố Newcastle (Anh). Cô bé thường dụ các nạn nhân đến nơi vắng vẻ rồi siết cổ đến chết. Sau khi gây án, Mary còn quay lại hiện trường, theo dõi phản ứng của gia đình các nạn nhân và có những hành vi khiến các điều tra viên đánh giá là lạnh lùng đến bất thường.
Mary bị áp dụng hình thức giam giữ vô thời hạn trong cơ sở dành cho trẻ vị thành niên.
Cuối năm 1968, khi bước sang tuổi 11, Mary Bell bị đưa ra xét xử. Sau quá trình giám định tâm thần, tòa án kết luận cô mắc rối loạn nhân cách nghiêm trọng và tuyên phạm tội ngộ sát do suy giảm khả năng nhận thức, thay vì tội giết người. Mary bị áp dụng hình thức giam giữ vô thời hạn trong cơ sở dành cho trẻ vị thành niên.
Trong quá trình điều tra, các chuyên gia phát hiện Mary lớn lên trong môi trường đầy bạo lực, thường xuyên bị mẹ bạo hành và lạm dụng từ nhỏ. Vụ án sau này trở thành một trong những nghiên cứu kinh điển về mối liên hệ giữa tuổi thơ tổn thương và hành vi phạm tội ở trẻ em.
Đường Whitehouse, được nhìn thấy ở đây vào năm 1966. Mary Bell sống tại số 70 đường Whitehouse.
Hai đứa trẻ gây nên một trong những vụ án chấn động nước Anh
Nếu Mary Bell khiến dư luận bàng hoàng vì độ tuổi quá nhỏ, thì vụ sát hại bé James Bulger năm 1993 lại làm cả nước Anh rúng động bởi mức độ tàn nhẫn.
Hai hung thủ Robert Thompson và Jon Venables khi đó mới 10 tuổi. Chúng dụ bé James Bulger chưa đầy 3 tuổi rời khỏi trung tâm thương mại, dẫn đi hơn 4 km trước khi ra tay sát hại.
Nạn nhân chỉ mới 3 tuổi.
Hình ảnh camera an ninh ghi lại cảnh hai cậu bé dắt tay James rời khỏi trung tâm thương mại sau này trở thành một trong những đoạn phim nổi tiếng và ám ảnh nhất lịch sử tội phạm Anh.
Đến cuối năm 1993, khi cả hai bước sang tuổi 11, phiên tòa xét xử chính thức diễn ra.
Tòa án tuyên Thompson và Venables phạm tội giết người và bắt cóc, đồng thời áp dụng hình thức giam giữ vô thời hạn trong các cơ sở cải tạo dành cho trẻ vị thành niên.
Hai sát nhân nhỏ tuổi.
Sau khi đủ điều kiện được trả tự do ở tuổi trưởng thành, cả hai đều được cấp danh tính mới và được bảo vệ nghiêm ngặt để tránh nguy cơ bị trả thù. Tuy nhiên, số phận của họ rẽ theo hai hướng khác nhau: Thompson sống kín tiếng và không tái phạm, trong khi Venables nhiều lần bị bắt trở lại vì các tội danh liên quan đến hình ảnh lạm dụng trẻ em.
Cậu bé 11 tuổi lên kế hoạch cho vụ xả súng trường học
Ngày 24/3/1998, nước Mỹ chứng kiến một trong những vụ xả súng học đường nghiêm trọng nhất thời điểm đó tại trường trung học Westside, bang Arkansas.
Hai thủ phạm là Andrew Golden (11 tuổi) và Mitchell Johnson (13 tuổi).
Hai thủ phạm trong vụ xả súng chấn động.
Theo hồ sơ điều tra, cả hai đã chuẩn bị kế hoạch từ trước. Chúng lấy cắp nhiều khẩu súng, kéo chuông báo cháy để buộc học sinh và giáo viên chạy ra sân trường rồi nấp trong bụi cây, nổ súng vào đám đông.
Vụ tấn công khiến 5 người thiệt mạng và 10 người khác bị thương. Phiên tòa sau đó thu hút sự chú ý trên toàn nước Mỹ vì cả hai đều còn quá nhỏ tuổi.
Do luật bang Arkansas khi đó không cho phép xét xử trẻ vị thành niên như người lớn, Andrew Golden và Mitchell Johnson chỉ bị đưa vào hệ thống cải tạo dành cho thanh thiếu niên và phải được trả tự do khi bước sang tuổi 21.
Các vụ xả súng ở Mỹ luôn khiến người dân lo sợ.
Phán quyết này từng vấp phải làn sóng tranh cãi dữ dội. Nhiều ý kiến cho rằng mức xử phạt quá nhẹ so với hậu quả vụ án, trong khi số khác cho rằng trẻ em vẫn cần được trao cơ hội phục hồi thay vì chịu bản án như người trưởng thành.
Trách nhiệm vẫn phải được đặt ra, nhưng không giống người lớn
Các vụ án trên xảy ra ở những quốc gia khác nhau, trong những bối cảnh khác nhau, nhưng đều đặt ra cùng một câu hỏi: Trẻ em gây ra hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì phải chịu trách nhiệm đến đâu?
Thực tế, dù quy định về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự có sự khác biệt giữa các quốc gia, điểm chung là hầu hết các hệ thống pháp luật đều không mặc nhiên miễn trừ trách nhiệm chỉ vì người gây án còn nhỏ tuổi.
Hàn Quốc cũng từng có bộ phim về tòa án trẻ vị thành niên.
Tuy nhiên, việc bị đưa ra xét xử không đồng nghĩa với việc trẻ em bị đối xử như người trưởng thành. Phần lớn các quốc gia đều áp dụng hệ thống tư pháp vị thành niên với những quy định riêng về điều tra, xét xử, cải tạo và tái hòa nhập cộng đồng. Các yếu tố như mức độ nhận thức, hoàn cảnh gia đình, tình trạng tâm lý hay khả năng phục hồi đều được cân nhắc khi quyết định hình phạt.
Từ nước Anh, Mỹ đến Pakistan, mỗi vụ án đều diễn ra trong bối cảnh khác nhau nhưng có một điểm chung, người gây án đều mới chỉ 10-11 tuổi. Sự non nớt về tuổi tác không khiến các em đứng ngoài vòng pháp luật, nhưng cũng không đồng nghĩa phải chịu sự trừng phạt như người trưởng thành. Giữa ranh giới của trách nhiệm, giáo dục và công lý, mỗi bản án dành cho trẻ vị thành niên vẫn luôn là một trong những quyết định khó khăn nhất đối với bất kỳ nền tư pháp nào.
Thêm SOHA trên Google
