Trong thế giới thực vật, có không ít loài cây sở hữu những cái tên khiến nhiều người tò mò ngay từ lần đầu nghe thấy. Cây cứt chuột là một trong số đó. Cái tên có phần thô mộc, thậm chí gây bất ngờ này thực chất lại xuất phát từ đặc điểm bên ngoài của cây theo cách gọi dân gian. Không chỉ có tên gọi độc đáo, đây còn là loài cây được biết đến với hình dáng đặc trưng và một số giá trị trong đời sống.
Vì sao cây lại có tên là cây cứt chuột?
Cây cứt chuột là tên gọi dân gian được sử dụng ở một số địa phương, ngoài ra còn có tên gọi khác là tùng đen. Sở dĩ có tên gọi "cứt chuột" là bởi hình dáng của quả nhỏ, tròn, có màu sẫm khi chín, khiến người xưa liên tưởng đến phân của con chuột. Đây cũng là cách đặt tên khá phổ biến trong dân gian Việt Nam, khi nhiều loài cây được gọi dựa trên đặc điểm dễ nhận thấy như hình dáng, màu sắc hoặc mùi hương. Dù cái tên nghe không mấy mỹ miều, cây cứt chuột lại là một loài cây có dáng khá đẹp.
Đặc điểm nổi bật của cây cứt chuột
Cây cứt chuột thường có dạng cây bụi nhỏ hoặc cây bụi leo, chiều cao có thể dao động khoảng 1-4 m. Cây có nhiều cành nhánh, thân non màu xanh nhạt, khi già chuyển sang màu sẫm hơn. Lá cây mọc so le, phiến lá thường có hình bầu dục hoặc hình xoan, kích thước nhỏ. Hai đầu lá hơi tù, trên bề mặt có các đường gân phụ nổi rõ. Nhờ tán lá dày, cành nhánh linh hoạt, cây có vẻ ngoài khá xum xuê và dễ uốn nắn. Hoa của cây thường nhỏ, màu trắng, mọc thành từng cụm. Khi ra quả, những quả nhỏ có màu xanh rồi dần chuyển sang màu sẫm khi chín tạo nên nét đặc trưng riêng.
Cây cứt chuột có tác dụng gì?
Ngoài giá trị làm cảnh, cây cứt chuột còn được biết đến trong một số bài thuốc dân gian. Một số bộ phận của cây như lá, rễ có thể được sử dụng theo kinh nghiệm truyền thống để hỗ trợ một số vấn đề sức khỏe. Trong dân gian, cây thường được nhắc đến với công dụng như hỗ trợ giảm đau, tiêu viêm hoặc dùng trong một số trường hợp liên quan đến các vấn đề ngoài da. Tuy nhiên, những công dụng này chủ yếu dựa trên kinh nghiệm sử dụng truyền thống, không nên tự ý dùng cây để điều trị bệnh khi chưa có hướng dẫn từ người có chuyên môn.
Cây cứt chuột là minh chứng cho cách người xưa quan sát thiên nhiên rất gần gũi. Thay vì đặt những cái tên cầu kỳ, họ thường dựa vào đặc điểm nổi bật nhất của cây để gọi tên. Chính vì vậy, dù tên gọi có phần "khó nghe", cây cứt chuột vẫn trở nên dễ nhớ và được lưu truyền qua nhiều thế hệ.