Thêm SOHA trên Google
Trà từ lâu được nhiều người lựa chọn thay cho nước ngọt, thậm chí được xem là thức uống tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, với người mắc bệnh thận, việc uống trà không đơn giản chỉ là chọn loại mình thích.
Một số loại trà thảo dược, trà pha sẵn hoặc đồ uống chứa nhiều đường, khoáng chất có thể không phù hợp với người có chức năng thận suy giảm. Đặc biệt, việc sử dụng các sản phẩm được quảng cáo là "thanh nhiệt", "giải độc", "thải độc" nhưng không rõ thành phần có thể tiềm ẩn rủi ro.
Uống trà thay nước, người đàn ông 60 tuổi nhập viện cấp cứu
Theo bác sĩ chuyên khoa Thận người Đài Loan Hồng Vĩnh Tường (làm việc tại Hồng Kông, Trung Quốc), một nam bệnh nhân 60 tuổi mắc bệnh thận mạn giai đoạn 3 từng tin rằng trà thảo dược có thể giúp "hạ hỏa, giải độc".
Thay vì uống nước lọc, người đàn ông sử dụng loại trà này hằng ngày và uống với lượng lớn.
Chỉ chưa đầy 2 tuần sau, ông đột nhiên xuất hiện hàng loạt triệu chứng bất thường như mệt mỏi, chóng mặt, tức ngực, vã mồ hôi lạnh và hồi hộp, tim đập nhanh.
Kết quả xét nghiệm máu sau khi nhập viện cho thấy kali máu lên tới 7,2 mmol/L, trong khi giá trị bình thường được bài viết dẫn là dưới 5,2 mmol/L.
Bác sĩ cảnh báo tình trạng tăng kali máu nghiêm trọng có thể gây rối loạn nhịp tim, thậm chí đe dọa tính mạng.
Quỹ Thận Quốc gia Hoa Kỳ (NKF) cũng cảnh báo người mắc bệnh thận có nguy cơ tăng kali máu do thận suy giảm khả năng loại bỏ lượng kali dư thừa. Đáng chú ý, tình trạng này đôi khi diễn biến với rất ít triệu chứng; khi kali tăng cao đột ngột, người bệnh có thể xuất hiện hồi hộp, khó thở hoặc đau ngực và cần được cấp cứu ngay.
Từ trường hợp trên, bác sĩ Hồng Vĩnh Tường khuyến cáo người mắc bệnh thận không chỉ cần chú ý đến lượng muối trong chế độ ăn mà còn phải quan tâm đến những loại đồ uống sử dụng mỗi ngày.
5 loại trà cần đặc biệt lưu ý
Không phải loại trà nào cũng tốt cho sức khỏe, đặc biệt với người có chức năng thận suy giảm. Từ trà thảo dược không rõ nguồn gốc đến trà pha nhiều đường, 5 nhóm đồ uống dưới đây cần được sử dụng thận trọng.
1. Trà thảo dược không rõ nguồn gốc: nguy cơ tăng kali
Đây là nhóm được bác sĩ Hồng Vĩnh Tường cảnh báo đầu tiên. Một số loại trà thảo dược hoặc sản phẩm "trà dưỡng sinh" cô đặc có thể chứa nhiều khoáng chất, trong đó có kali. Với người có chức năng thận suy giảm, khả năng đào thải kali không còn tốt như người khỏe mạnh.
National Kidney Foundation cho biết một số sản phẩm thảo dược có thể chứa lượng kali cao và khuyến cáo người mắc bệnh thận cần đặc biệt thận trọng với các sản phẩm này. Một số loại còn có thể tương tác với thuốc điều trị hoặc chứa các chất gây ô nhiễm như kim loại nặng.
Đáng lưu ý, "tự nhiên" không đồng nghĩa với "an toàn". NKF nhấn mạnh các sản phẩm thảo dược không phải lúc nào cũng được kiểm soát chặt chẽ về thành phần, độ tinh khiết và liều lượng như thuốc kê đơn.
2. Trà sữa, matcha pha sẵn: đừng bỏ qua lượng phospho
Các loại trà sữa và đồ uống matcha pha chế sẵn có thể chứa nhiều đường, chất béo và các phụ gia.
Bài viết dẫn lời bác sĩ Hồng Vĩnh Tường cho rằng một số sản phẩm có thể bổ sung phosphate vô cơ. Đây là vấn đề đáng chú ý đối với người mắc bệnh thận mạn, bởi chức năng thận suy giảm có thể làm rối loạn cân bằng phospho trong cơ thể.
Tình trạng phospho trong máu tăng kéo dài có thể liên quan đến các biến chứng về xương và mạch máu. Vì vậy, người bệnh thận không nên chỉ quan tâm đến "trà" mà cần đọc cả bảng thành phần dinh dưỡng và phụ gia của đồ uống.
3. Trà quá đặc: càng đậm chưa chắc càng tốt
Nhiều người có thói quen pha trà thật đặc hoặc ngâm trà trong thời gian dài vì cho rằng cách này giúp trà thơm và "nhiều chất" hơn. Tuy nhiên, uống quá nhiều trà đặc đồng nghĩa với việc lượng caffeine đưa vào cơ thể cũng tăng.
Một số người có thể gặp các triệu chứng như hồi hộp, bồn chồn, chóng mặt hoặc khó chịu ở dạ dày khi tiêu thụ quá nhiều caffeine, đặc biệt khi uống lúc đói.
Bài viết cũng cảnh báo lượng oxalate trong trà có thể liên quan đến nguy cơ hình thành tinh thể canxi oxalate ở những người dễ bị sỏi tiết niệu.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng uống trà thông thường sẽ trực tiếp gây tắc ống thận. Nguy cơ sỏi còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như lượng nước uống, chế độ ăn, chuyển hóa và tiền sử bệnh của từng người.
4. Trà pha chế nhiều đường: thận cũng chịu áp lực
Những ly trà pha chế, trà trái cây, trà sữa có thể chứa lượng đường đáng kể. Việc thường xuyên tiêu thụ đồ uống nhiều đường có thể làm tăng tổng lượng đường và năng lượng trong chế độ ăn, gây bất lợi cho kiểm soát cân nặng và sức khỏe chuyển hóa.
Đối với người mắc bệnh thận, việc kiểm soát đường huyết đặc biệt quan trọng bởi đái tháo đường là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu liên quan đến bệnh thận mạn.
Do đó, thay vì uống trà pha nhiều đường hằng ngày, người tiêu dùng có thể ưu tiên trà không đường hoặc ít đường.
5. Trà giá rẻ, không rõ nguồn gốc: lưu ý nguy cơ kim loại nặng
Một vấn đề khác được bài viết đề cập là trà nguyên liệu không rõ nguồn gốc có thể tồn dư các chất ô nhiễm, trong đó có kim loại nặng như chì hoặc cadmium nếu quá trình trồng trọt, thu hái, chế biến hoặc bảo quản không được kiểm soát.
Đây cũng là lý do người tiêu dùng nên lựa chọn trà có nguồn gốc rõ ràng, thông tin nhà sản xuất đầy đủ và được kiểm soát chất lượng.
Đặc biệt, National Kidney Foundation lưu ý một số sản phẩm thảo dược có thể chứa chất gây ô nhiễm như chì, thủy ngân hoặc arsenic. Với người mắc bệnh thận, việc sử dụng các sản phẩm này càng cần thận trọng.
Người bệnh thận có phải kiêng hoàn toàn trà?
Không hoàn toàn. Đây là điểm cần phân biệt rõ. Không phải cứ mắc bệnh thận là phải loại bỏ hoàn toàn trà khỏi chế độ ăn.
Mức độ phù hợp phụ thuộc vào giai đoạn bệnh thận, nồng độ kali và phospho trong máu, lượng nước cần kiểm soát, các bệnh lý đi kèm và thuốc người bệnh đang sử dụng.
NKF cũng cho biết nhu cầu kali không giống nhau ở tất cả người mắc bệnh thận. Có người cần hạn chế kali, nhưng cũng có trường hợp không cần hạn chế hoặc thậm chí cần bổ sung theo chỉ định. Vì vậy, người bệnh không nên tự áp dụng một chế độ kiêng khem giống nhau cho tất cả.
Đặc biệt, người bệnh thận không nên tự sử dụng các sản phẩm thảo dược với mục đích "thải độc". NKF cảnh báo các sản phẩm này có thể tương tác với thuốc, chứa thành phần không phù hợp hoặc thậm chí có chất có khả năng gây tổn thương thận.
4 cách chọn trà an toàn hơn
Theo hướng dẫn được bài viết dẫn từ Cổng thông tin Kiến thức Nông nghiệp Đài Loan, khi mua trà, người tiêu dùng có thể chú ý:
- Quan sát: Lá trà tương đối đồng đều, màu sắc tự nhiên, không có dấu hiệu bất thường.
- Kiểm tra độ khô: Lá trà khô đạt yêu cầu thường dễ vỡ khi bóp nhẹ. Nếu lá có cảm giác ẩm, dính hoặc khó vò vụn, cần thận trọng về khả năng bảo quản.
- Ngửi: Trà chất lượng tốt thường có mùi thơm tự nhiên, dễ chịu, không có mùi ẩm mốc.
- Quan sát nước trà: Sau khi pha, nước trà nên tương đối trong và sáng, không có mùi lạ. Hương vị phù hợp với đặc trưng của từng loại trà, không xuất hiện mùi mốc hoặc dấu hiệu bất thường.
Với người khỏe mạnh, trà có thể là một lựa chọn đồ uống trong chế độ ăn cân bằng. Tuy nhiên, người mắc bệnh thận cần quan tâm nhiều hơn đến thành phần, lượng uống và loại trà thay vì chỉ nhìn vào việc đó là "trà".
Với người đang điều trị bệnh thận, tốt nhất nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về lượng nước và loại đồ uống phù hợp với tình trạng cụ thể. National Kidney Foundation cũng khuyến cáo người mắc bệnh thận nên trao đổi với nhân viên y tế trước khi sử dụng các sản phẩm thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung.
Một ly trà không nhất thiết gây hại cho thận. Nhưng khi mắc bệnh thận, uống trà thay nước, dùng trà thảo dược không rõ thành phần hoặc uống các loại trà pha sẵn nhiều đường mới là những thói quen đáng lưu ý.
(Ảnh minh hoạ: Internet)
(Nguồn: HK01, NKF)
