Những năm gần đây, các loại dược liệu như hà thủ ô, đậu đen, vừng đen, tang thầm (quả dâu tằm chín) hay hắc kỷ tử được nhiều người truyền tai nhau như “bí quyết” giúp giảm rụng tóc, làm đen tóc, chống lão hóa. Trên mạng xã hội, không khó để bắt gặp những công thức nấu nước uống, hầm thuốc hay các sản phẩm quảng cáo có tác dụng “kích mọc tóc tự nhiên”.
ThS.BS Nguyễn Thị Quý, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – Cơ sở 3 cảnh báo việc sử dụng các dược liệu này một cách đại trà, không dựa trên chẩn đoán y khoa có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe, thậm chí khiến tình trạng rụng tóc nghiêm trọng hơn.
Rụng tóc là tình trạng có nhiều nguyên nhân khác nhau như rối loạn nội tiết, stress kéo dài, thiếu vi chất, bệnh lý da đầu hoặc yếu tố di truyền. Trong khi đó, các dược liệu như hà thủ ô, hắc kỷ tử hay tang thầm chủ yếu được xếp vào nhóm “bổ âm, dưỡng huyết” trong y học cổ truyền, không phải trường hợp rụng tóc nào cũng phù hợp để sử dụng.
Rụng tóc.
“Nhiều người thấy tóc rụng là tự mua hà thủ ô hoặc các bài thuốc trên mạng về dùng kéo dài. Điều này có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm điều trị hiệu quả, đặc biệt nếu nguyên nhân nằm ở nội tiết, viêm da đầu hay thiếu vi chất”, bác sĩ Quý nhận định.
Đáng chú ý, một số dược liệu tưởng chừng lành tính vẫn có nguy cơ gây tác dụng phụ nếu dùng sai cách hoặc quá liều.
Trong đó, hà thủ ô chưa được chế biến đúng có thể gây tổn thương gan, đã ghi nhận các trường hợp viêm gan do dùng kéo dài. Người sử dụng có thể xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi, vàng da, tăng men gan, bác sĩ Quý thông tin.
Đậu đen và vừng đen nếu dùng quá nhiều có thể gây đầy bụng, rối loạn tiêu hóa, ảnh hưởng hấp thu khoáng chất. Tang thầm có nguy cơ gây hạ đường huyết nhẹ, không phù hợp với người đang điều trị đái tháo đường hoặc cơ địa kém hấp thu. Trong khi đó, hắc kỷ tử có thể tương tác với thuốc chống đông hoặc gây dị ứng, rối loạn tiêu hóa ở một số người.
Theo bác sĩ Quý, một sai lầm phổ biến hiện nay là nhiều người kết hợp các dược liệu này với thuốc điều trị rụng tóc như: minoxidil, finasteride hoặc các loại thực phẩm chức năng mà không có sự theo dõi chuyên môn. Điều này có thể làm tăng độc tính trên gan, thận hoặc làm giảm hiệu quả điều trị chính.
Dùng dược liệu ra sao để an toàn?
Dưới góc nhìn y học cổ truyền, bác sĩ Quý cho biết rụng tóc không phải là một bệnh danh đơn lẻ mà được chia thành nhiều thể bệnh khác nhau như huyết hư, thận hư, thấp nhiệt hay khí trệ huyết ứ. Mỗi thể bệnh có cơ chế riêng nên nguyên tắc điều trị cũng khác nhau.
Ví dụ, với người thuộc thể thấp nhiệt – thường có da đầu nhờn, nhiều gàu, dễ viêm da tiết bã – việc dùng các vị thuốc thiên về bổ như hà thủ ô, vừng đen hay hắc kỷ tử có thể khiến da đầu tiết dầu nhiều hơn, tăng viêm nang lông và làm tóc rụng nặng hơn.
Ở nhóm rụng tóc liên quan stress, mất ngủ, khí trệ huyết ứ, việc chỉ dùng các dược liệu bổ huyết cũng không cải thiện được tuần hoàn máu nuôi tóc, khiến bệnh kéo dài hoặc tái phát.
Trong khi đó, những người có hệ tiêu hóa yếu, ăn kém, đầy bụng nếu lạm dụng hà thủ ô hoặc vừng đen có thể bị nặng bụng, giảm hấp thu dinh dưỡng, từ đó càng khiến tóc dễ gãy rụng.
Theo bác sĩ Quý, các dược liệu như hà thủ ô, tang thầm hay hắc kỷ tử chỉ tương đối phù hợp với nhóm người thuộc thể can thận âm hư – thường có tóc khô, bạc sớm, đau lưng, mất ngủ, nóng trong. Tuy nhiên, ngay cả trong trường hợp này, việc dùng thuốc vẫn cần đúng liều lượng và phối hợp thành bài thuốc phù hợp cho từng người bệnh.
“Không có một loại dược liệu nào phù hợp cho tất cả các trường hợp rụng tóc. Việc tự ý sử dụng kéo dài có thể che lấp triệu chứng, làm bệnh dai dẳng hơn hoặc gây tác dụng phụ toàn thân”, bác sĩ Quý cảnh báo.
Vị chuyên gia khuyến cáo người bị rụng tóc kéo dài nên đi khám để xác định nguyên nhân trước khi sử dụng thuốc hoặc dược liệu. Đồng thời, cần thận trọng với các quảng cáo “mọc tóc thần tốc”, “đen tóc tự nhiên” đang lan truyền trên mạng xã hội hiện nay.
