Thêm SOHA trên Google
Rau ngót vốn chẳng phải loại cây khó kiếm. Ở nhiều gia đình, chỉ cần một khoảng đất nhỏ cạnh hàng rào, góc vườn hay vài chiếc chậu ngoài sân là cây đã có thể được trồng thành bụi để lâu lâu hái lá nấu canh. Vì quá quen thuộc nên đôi khi mọi người cũng chẳng để tâm nhiều đến nó, cây xanh thì để đó, khi cần mới ra hái một nắm mang vào bếp. Thế nhưng, nếu nhà đang có sẵn một bụi rau ngót xanh tốt thì thực sự rất đáng để giữ và chăm cây tử tế. Không chỉ tiện ở chỗ muốn ăn có thể hái ngay, rau ngót còn là một trong những loại rau có thành phần dinh dưỡng đáng chú ý. Hơn nữa, đây là cây bụi có thể tiếp tục cho những đợt lá mới sau khi thu hái, vì vậy một bụi được chăm tốt có thể cung cấp rau cho gia đình trong thời gian dài chứ không phải thu một lần rồi bỏ.
Rau ngót dân dã nhưng giá trị dinh dưỡng không hề bình thường
Nếu trước giờ chỉ xem rau ngót là loại rau mềm, ngọt, dễ nấu canh thì những con số về thành phần dinh dưỡng của nó khá đáng chú ý. Theo tài liệu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, trong 100g rau ngót có khoảng 5,3g đạm, 2,5g chất xơ, 169mg canxi, 2,7mg sắt và 53mg vitamin C. Rau ngót còn rất giàu beta-carotene - tiền chất mà cơ thể có thể chuyển hóa thành vitamin A. Đáng chú ý, tài liệu của Viện Dinh dưỡng đánh giá rau ngót có lượng đạm thực vật tương đối cao, 100g rau cung cấp khoảng 5,3g đạm. Mỗi dưỡng chất lại đảm nhiệm những vai trò khác nhau trong cơ thể. Vitamin C cần thiết cho nhiều chức năng bình thường của cơ thể và còn giúp tăng khả năng hấp thu sắt từ thực vật. Beta-carotene là tiền chất của vitamin A, dưỡng chất quan trọng đối với thị lực và hệ miễn dịch. Bên cạnh đó, rau ngót còn góp thêm chất xơ cùng một số khoáng chất vào khẩu phần ăn.
Vì vậy, gọi đây là một loại rau giàu dinh dưỡng không phải lời khen quá đà. Tất nhiên, rau ngót cũng không phải thực phẩm thần kỳ và càng không nên vì thấy tốt mà ngày nào cũng chỉ ăn một loại rau. Giá trị của nó nằm ở chỗ rất giản dị: một loại rau dân dã, dễ xuất hiện trong bữa cơm lại có thể đóng góp khá nhiều dưỡng chất khi được sử dụng như một phần của chế độ ăn đa dạng.
Phụ nữ sau sinh vẫn có thể đưa rau ngót vào những bữa ăn đa dạng
Canh rau ngót từ lâu đã là món ăn rất quen thuộc trong thực đơn của nhiều phụ nữ sau sinh. Ở một số quốc gia Đông Nam Á, rau ngót còn được sử dụng theo kinh nghiệm truyền thống với mong muốn hỗ trợ tiết sữa. Tuy nhiên, đến đây cần tách rõ kinh nghiệm sử dụng với bằng chứng khoa học. Cơ sở dữ liệu LactMed của Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ cho biết một số nghiên cứu trên người từng ghi nhận kết quả liên quan đến lượng sữa mẹ, nhưng các nghiên cứu hiện có còn những hạn chế đáng kể về thiết kế, vì vậy chưa đủ cơ sở để khẳng định rau ngót có tác dụng làm tăng tiết sữa. Bởi vậy, phụ nữ sau sinh không cần tìm đến rau ngót như một bài thuốc. Lý do đơn giản và chắc chắn hơn để đưa loại rau này vào bữa ăn chính là giá trị thực phẩm của nó: rau cung cấp đạm thực vật, chất xơ, vitamin C, beta-carotene và nhiều khoáng chất. Khi ăn chín và kết hợp cùng thịt, tôm hoặc những thực phẩm khác, một bát canh rau ngót cũng là cách khá dễ để bữa ăn có thêm rau xanh và đa dạng dưỡng chất.
Có cây ngay tại nhà, cần một bữa chỉ việc hái vừa đủ
Đây lại là niềm vui rất thực tế của những gia đình đang trồng rau ngót. Một bữa canh thường không cần thu hoạch cả bụi; khi cây đang phát triển tốt, mọi người có thể chọn phần lá và cành non phù hợp, hái lượng vừa đủ dùng rồi để cây tiếp tục sinh trưởng. Rau ngót cũng khá dễ kết hợp trong bữa cơm Việt. Quen thuộc nhất vẫn là canh rau ngót nấu thịt băm, tôm, xương hoặc hến. Vì vậy, nhà có cây sẵn sẽ tiện ở chỗ hôm nào muốn ăn chỉ cần ra vườn hái một ít, thay vì mua cả mớ rồi dùng không hết phải tiếp tục bảo quản trong tủ lạnh.
Tuy nhiên, rau trồng tại nhà cũng không mặc nhiên sạch tuyệt đối. Lá hái vào vẫn cần được nhặt bỏ phần sâu, úa, rửa kỹ trước khi chế biến; nếu gia đình có sử dụng bất kỳ sản phẩm bảo vệ thực vật nào cho cây thì càng phải tuân thủ đúng hướng dẫn và thời gian cách ly.
Hái xong chưa phải hết, bụi rau ngót còn có thể tiếp tục ra chồi
Một ưu điểm khác của người đang có sẵn bụi rau ngót là cây không thuộc kiểu thu hoạch một lần rồi phải nhổ bỏ. Rau ngót là cây bụi lâu năm; khi điều kiện sinh trưởng phù hợp, cây có thể tiếp tục phân cành, bật chồi và tạo những đợt lá mới sau khi được thu hái, cắt tỉa. Bởi vậy, cách hái cũng nên hướng tới việc vừa có rau ăn, vừa giữ sức cho cây. Không cần chờ cả bụi già um rồi mới thu hoạch một lượt, nhưng cũng không nên liên tục vặt trụi lá khiến cây chỉ còn những cành trơ. Với những bụi đã trồng lâu, cành vươn cao và phần dưới bắt đầu thưa lá, việc cắt tỉa những cành già, yếu hoặc mọc quá dày khi phù hợp có thể giúp bụi cây gọn hơn và tạo điều kiện cho những chồi mới phát triển. Đây cũng là lý do một bụi rau ngót khỏe đáng được giữ lại. Hái một đợt không đồng nghĩa với hết rau; nếu cây tiếp tục sinh trưởng tốt, gia đình lại có thể chờ những lứa lá tiếp theo.
Muốn bụi rau ngót tiếp tục xanh tốt, đừng chỉ trồng rồi bỏ mặc
Rau ngót tương đối dễ trồng nên nhiều gia đình gần như không chăm sóc cầu kỳ. Tuy nhiên, cây sống được và cây liên tục cho nhiều lá non là hai chuyện khác nhau. Nếu đã có sẵn một bụi để làm rau ăn, vài việc đơn giản dưới đây đáng để chú ý:
- Đừng hái trụi cả bụi: Mỗi lần chỉ nên thu lượng phù hợp, giữ lại đủ phần lá khỏe để cây tiếp tục sinh trưởng.
- Tỉa những cành già, yếu khi cần: Những cành đã vươn quá dài, ít lá hoặc mọc chen chúc có thể được tỉa hợp lý để bụi cây thông thoáng và tạo không gian cho chồi mới.
- Giữ đất đủ ẩm nhưng không để úng: Đặc biệt với rau ngót trồng chậu, nên kiểm tra lỗ thoát nước và chỉ tưới khi cần thay vì ngày nào cũng tưới theo thói quen.
- Đừng để cây ở nơi quá tối: Rau ngót vẫn cần ánh sáng phù hợp để sinh trưởng. Nếu cây ngày càng vươn dài, yếu và thưa lá, nên xem lại vị trí đặt chậu hoặc điều kiện ánh sáng tại nơi trồng.
- Thường xuyên nhìn mặt dưới lá và các chồi non: Đây là cách đơn giản để phát hiện sớm lá hỏng hoặc sâu hại thay vì chờ đến khi cả bụi bị ảnh hưởng mới xử lý.
Một bụi rau ngót trong vườn nhà nhìn qua có thể rất bình thường, nhưng giá trị của nó lại nằm chính ở sự bình thường ấy. Không cần chăm sóc như một loại cây quý, gia đình vẫn có thể có một nguồn rau xanh giàu nhiều dưỡng chất để hái dần cho các bữa ăn. Nếu cây đang khỏe và liên tục ra chồi mới, thay vì để mặc đến khi bụi già đi, chăm thêm một chút để tiếp tục có những lứa rau sau rõ ràng là việc đáng làm.
