Thưa bác sĩ, vì sao tinh hoàn lại được xem là cơ quan đặc biệt nhạy cảm với nhiệt độ?
Tinh hoàn là cơ quan sản xuất tinh trùng và có cấu trúc giải phẫu rất đặc biệt. Khác với hầu hết các cơ quan khác nằm trong ổ bụng, tinh hoàn nằm ngoài cơ thể, trong bìu, nhằm duy trì nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt khoảng 2–3 độ C. Đây là điều kiện tối ưu để quá trình sinh tinh diễn ra bình thường. Khi nhiệt độ xung quanh tinh hoàn tăng cao, nhất là kéo dài, quá trình này có thể bị ức chế, làm giảm số lượng, khả năng di động và chất lượng hình thái của tinh trùng.
Việc tắm bồn nước nóng tác động đến tinh hoàn theo cơ chế như thế nào, thưa bác sĩ?
Khi nam giới ngâm mình trong bồn nước nóng, đặc biệt với nhiệt độ cao, toàn bộ vùng bìu và tinh hoàn sẽ bị bao phủ trong môi trường nóng hơn mức sinh lí bình thường. Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, tinh hoàn không có đủ thời gian để điều hòa và “hạ nhiệt”. Hệ quả là nhiệt độ bìu tăng kéo dài, hiệu quả sinh tinh giảm và chất lượng tinh trùng có thể bị ảnh hưởng tạm thời. Điều này không gây vô sinh ngay lập tức, nhưng nếu tích lũy theo thời gian, nguy cơ rối loạn chức năng sinh sản sẽ tăng lên, nhất là ở những người đã có yếu tố nguy cơ.
Nam giới nên chủ động thăm khám sức khoẻ sinh sản nếu thấy bất thường.
Vì sao mùa đông lại là thời điểm nam giới cần đặc biệt lưu ý đến thói quen này?
Vào mùa lạnh, nhiều nam giới có xu hướng tắm nước nóng hơn, ngâm bồn lâu hơn và lặp lại với tần suất dày để giữ ấm và thư giãn. Cảm giác lạnh bên ngoài khiến họ ít nhận ra rằng tinh hoàn đang phải chịu mức nhiệt cao bất thường trong thời gian dài. Sự kết hợp giữa nhiệt độ nước cao, thời gian ngâm kéo dài và thói quen lặp lại nhiều ngày liền chính là yếu tố làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh.
Những nhóm nam giới nào cần thận trọng hơn với việc tắm bồn nước nóng, thưa bác sĩ?
Không phải mọi nam giới tắm bồn nước nóng đều gặp vấn đề sinh sản. Tuy nhiên, những người đang có kế hoạch sinh con, từng được chẩn đoán tinh trùng yếu, ít hoặc kém di động, người bị giãn tĩnh mạch thừng tinh, người làm việc trong môi trường nhiệt độ cao hoặc có lối sống ít vận động, ngồi lâu, nếu tiếp tục duy trì thói quen ngâm nước nóng kéo dài thì nguy cơ bị ảnh hưởng sẽ cao hơn. Ở các đối tượng này, sự tăng nhiệt độ tinh hoàn dù chỉ tạm thời cũng có thể làm nặng thêm tình trạng sẵn có.
Những tác động này có khả năng hồi phục hay không?
Phần lớn ảnh hưởng của nhiệt độ cao lên tinh hoàn mang tính tạm thời nếu nguyên nhân được loại bỏ kịp thời. Khi nam giới hạn chế tiếp xúc với nhiệt độ cao kéo dài, chức năng sinh tinh có thể dần phục hồi. Tuy nhiên, chu kì sinh tinh kéo dài khoảng 70-90 ngày, do đó cần một khoảng thời gian đủ dài để chất lượng tinh trùng được cải thiện. Đây là lí do nhiều người không nhận thấy thay đổi ngay, nhưng lại phát hiện bất thường khi kiểm tra tinh dịch đồ sau một thời gian duy trì thói quen sinh hoạt không phù hợp.
Có cần kiêng hoàn toàn việc tắm bồn nước nóng vào mùa đông không, thưa bác sĩ?
Không cần thiết phải kiêng tuyệt đối việc tắm bồn nước nóng. Vấn đề cốt lõi không nằm ở việc tắm hay không tắm, mà là tắm như thế nào cho hợp lí. Nam giới nên tránh nước quá nóng, không ngâm bồn quá lâu, lí tưởng là dưới 15 phút, không duy trì thói quen ngâm nước nóng hằng ngày và tránh tắm bồn nước nóng liên tục trong nhiều ngày. Những điều chỉnh nhỏ này giúp vẫn tận hưởng cảm giác thư giãn mà không gây bất lợi cho sức khỏe sinh sản.
Trong trường hợp nào nam giới nên đi kiểm tra chuyên khoa nam học?
Nam giới nên chủ động thăm khám nếu đang mong con nhưng chậm có thai, có tiền sử tinh trùng yếu, có các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản hoặc thường xuyên tiếp xúc với môi trường nhiệt độ cao. Việc kiểm tra và tư vấn sớm giúp đánh giá đúng tình trạng sức khỏe sinh sản, tránh lo lắng không cần thiết và kịp thời điều chỉnh các thói quen bất lợi.
Chức năng sinh sản nam giới không chỉ phụ thuộc vào tuổi tác hay bệnh lí, mà chịu ảnh hưởng rất lớn từ lối sống và thói quen sinh hoạt hằng ngày. Tắm bồn nước nóng vào mùa đông là một ví dụ điển hình cho những thói quen tưởng chừng vô hại nhưng có thể để lại tác động lâu dài nếu không được điều chỉnh hợp lí. Hiểu đúng để lựa chọn phù hợp không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe sinh sản, mà còn góp phần giữ gìn hạnh phúc gia đình trong tương lai.
Cảm ơn bác sĩ!