Bệnh nhân là anh H.V.C., đến khám trong tình trạng bụng thường xuyên sôi, khó chịu, đặc biệt rõ rệt khi đói. Khoảng hai tuần trước nhập viện, dù ăn uống, sinh hoạt không thay đổi, anh vẫn sụt khoảng 2kg. Điều khiến người bệnh lo lắng là trong quá trình đi ngoài, anh nhiều lần phát hiện các đoạn trắng ngà giống sợi phở, có hiện tượng ngọ nguậy, một số đoạn dài tới 30cm và có thể tự di chuyển.
Khai thác tiền sử cho thấy anh C. có thói quen ăn thịt bò, thịt trâu, thịt lợn tái, rau sống, tiết canh và lòng lợn. Đây đều là những yếu tố nguy cơ cao dẫn tới nhiễm kí sinh trùng đường ruột. Trên cơ sở các biểu hiện lâm sàng nghi ngờ, bệnh nhân được chỉ định nội soi đại tràng.
Bác sĩ nội soi phát hiện sán dây trong đại tràng của bệnh nhân.
Trong quá trình nội soi, ê kíp Trung tâm Nội soi tiêu hóa và Thăm dò chức năng phát hiện một đoạn sán màu trắng ngà, dài hơn 80cm đang di chuyển trong lòng đại tràng. Với kích thước lớn như vậy, các bác sĩ nhận định người bệnh đã nhiễm sán từ khá lâu nhưng không có biểu hiện rầm rộ, khiến kí sinh trùng âm thầm phát triển trong đường ruột.
PGS.TS Lê Trần Anh, chuyên gia Nấm – Kí sinh trùng cho biết, mẫu bệnh phẩm thu được là đoạn thân sán nên chưa thể xác định chính xác loài. Tuy nhiên, căn cứ vào việc bệnh nhân nhiều lần đi ngoài ra các đốt sán, các bác sĩ nghi ngờ đây là trường hợp nhiễm sán dây lợn.
Theo PGS.TS Lê Trần Anh, sán dây lợn là loại kí sinh trùng đường ruột thuộc nhóm sán dây. Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm sán dây lợn thấp hơn sán dây bò nhưng mức độ nguy hiểm lại cao hơn nhiều. Người mắc bệnh chủ yếu do ăn phải ấu trùng sán có trong thịt lợn chưa được nấu chín kỹ. Thói quen ăn đồ sống, đồ tái tạo điều kiện thuận lợi để sán xâm nhập và phát triển trong cơ thể người.
Người là vật chủ chính của sán dây lợn, trong khi lợn đóng vai trò vật chủ trung gian. Lợn nhiễm bệnh khi ăn phải trứng sán từ môi trường ô nhiễm. Sau khi xâm nhập, ấu trùng theo đường máu đi tới các cơ quan và cư trú trong mô liên kết hoặc cơ vân, hình thành các nang ấu trùng còn gọi là “gạo lợn”. Khi con người ăn phải thịt lợn chứa các nang này chưa được nấu chín, ấu trùng sẽ được giải phóng trong đường tiêu hóa, bám vào niêm mạc ruột non và phát triển thành sán dây trưởng thành, có thể dài tới 7 mét.
Bệnh sán dây lợn có thể gây ra nhiều biểu hiện khác nhau, từ đau bụng, rối loạn tiêu hóa, sụt cân, cảm giác bứt rứt khó chịu đến việc xuất hiện các đốt sán trắng ngà tự rụng và theo phân ra ngoài.
Đáng lo ngại hơn, con người còn có thể mắc bệnh ấu trùng sán dây lợn khi nuốt phải trứng sán từ ngoại cảnh hoặc do tự nhiễm. Tình trạng này thường gặp ở người vệ sinh tay kém hoặc khi nôn, trào ngược khiến trứng sán từ ruột quay trở lại dạ dày. Khi đó, ấu trùng xuyên qua thành ruột, di chuyển tới não, mắt, cơ hoặc các cơ quan khác và tạo nang. Nếu kí sinh tại hệ thần kinh trung ương, người bệnh có thể xuất hiện đau đầu kéo dài, co giật, liệt, rối loạn ý thức và thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.
PGS.TS Lê Trần Anh khuyến cáo người dân tuyệt đối không sử dụng thịt lợn ốm để chế biến thực phẩm, tuân thủ nghiêm nguyên tắc ăn chín, uống sôi, không ăn thịt lợn tái, nem chua sống, tiết canh hay rau sống không đảm bảo vệ sinh. Ấu trùng sán lợn chỉ bị tiêu diệt khi được nấu ở nhiệt độ từ 75 độ C trong ít nhất 5 phút hoặc đun sôi trên 2 phút. Người chăn nuôi cần quản lí tốt việc chăn thả, không nuôi lợn thả rông, xử lí phân hợp vệ sinh và sử dụng nhà tiêu đạt chuẩn. Với những trường hợp đã nhiễm sán trưởng thành trong ruột, cần điều trị dứt điểm và theo dõi định kỳ để hạn chế nguy cơ lây lan cho cộng đồng và biến chứng nguy hiểm cho chính người bệnh.