Vì sao nên đặt một bát than hoạt tính trong tủ giày?

Tủ giày là nơi nhiều gia đình ít chú ý đến việc thông thoáng. Giày dép sau khi đi ngoài đường về có thể mang theo mồ hôi, bụi bẩn và độ ẩm. Khi được cất ngay vào không gian kín, mùi khó chịu dễ tích tụ, đặc biệt nếu giày chưa khô hoàn toàn.

Một mẹo đơn giản được nhiều người áp dụng là đặt một bát than hoạt tính trong tủ giày. Cách làm này có cơ sở từ đặc tính của vật liệu, nhưng cần hiểu đúng công dụng để không kỳ vọng than hoạt tính có thể giải quyết mọi vấn đề về mùi và độ ẩm.

Than hoạt tính có thể giữ lại một số hợp chất gây mùi

Than hoạt tính là vật liệu carbon được xử lý để tạo ra hệ thống lỗ rỗng với diện tích bề mặt bên trong rất lớn. Cấu trúc này giúp vật liệu giữ lại một số phân tử khí và hợp chất bay hơi khi chúng tiếp xúc với bề mặt than. Quá trình đó được gọi là hấp phụ.

Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), than hoạt tính được sử dụng trong các hệ thống xử lý khí và kiểm soát mùi nhờ khả năng hấp phụ một số hợp chất hữu cơ dễ bay hơi. Cơ chế này cũng là lý do vật liệu được ứng dụng trong các sản phẩm lọc không khí và khử mùi.

Khả năng ứng dụng than hoạt tính trong việc giảm mùi giày dép không chỉ dừng ở lý thuyết. Trong một bài viết đăng tháng 1/2021, NASA giới thiệu loại miếng lót giày sử dụng vải than hoạt tính có cấu trúc xốp để hấp phụ mùi. Theo bài viết, than hoạt tính cũng được sử dụng trong các hệ thống kiểm soát chất lượng không khí và mùi trên tàu vũ trụ có người lái.

Vì vậy, đặt một túi hoặc bát chứa than hoạt tính trong tủ giày có thể hỗ trợ giảm một phần mùi khó chịu trong không gian kín. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào loại than, lượng vật liệu, mức độ thông thoáng và các hợp chất gây mùi hiện diện. Đây không phải giải pháp có thể loại bỏ hoàn toàn mọi mùi hôi.

Vì sao tủ giày dễ xuất hiện mùi khó chịu?

Nguyên nhân thường bắt đầu từ mồ hôi và vi khuẩn. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), mùi hôi chân thường liên quan đến sự tích tụ mồ hôi và vi khuẩn trên da. Khi bàn chân được bao kín trong giày, môi trường ấm và ẩm có thể khiến tình trạng này rõ hơn.

Giày dép cũng giữ lại một phần mồ hôi và độ ẩm trong quá trình sử dụng. Nếu chưa được làm khô mà đã cất vào tủ, mùi có thể lưu lại trên lớp lót, thân giày và lan ra không gian xung quanh. Tủ càng kín, không khí càng ít lưu thông, mùi càng dễ bị giữ lại.

Than hoạt tính có thể hỗ trợ xử lý một phần hợp chất gây mùi trong không khí, nhưng không thay thế việc làm sạch giày hay kiểm soát độ ẩm. Vật liệu này cũng không thể được xem là chất khử khuẩn, vì khả năng hấp phụ mùi không đồng nghĩa với việc tiêu diệt vi khuẩn hoặc nấm.

Cách đặt than hoạt tính trong tủ giày

Nếu muốn thử áp dụng, gia đình có thể chọn than hoạt tính dạng hạt hoặc dạng viên chuyên dùng để khử mùi, sau đó đặt trong túi vải thoáng khí hoặc một chiếc bát nhỏ có miệng rộng. Nên đặt vật liệu ở vị trí thông thoáng trong tủ, tránh để than rơi trực tiếp vào giày hoặc tiếp xúc với đồ dùng khác.

Không nên sử dụng than củi thông thường thay cho than hoạt tính chuyên dụng. Hai loại vật liệu này không có cùng đặc tính xử lý mùi. Với sản phẩm đóng gói sẵn, nên đọc hướng dẫn của nhà sản xuất về lượng sử dụng, thời gian thay mới và cách hoàn nguyên nếu có.

Một điểm cần lưu ý là than hoạt tính có khả năng hấp phụ hữu hạn. Khi các vị trí trên bề mặt và trong hệ thống lỗ rỗng đã giữ nhiều chất, hiệu quả có thể giảm dần. EPA cũng lưu ý vật liệu hấp phụ sẽ mất dần khả năng giữ chất ô nhiễm khi đạt đến giới hạn nhất định và cần được hoàn nguyên hoặc thay thế. Vì thế, không nên đặt một bát than trong tủ rồi sử dụng vô thời hạn.

Đừng quên làm khô giày và giữ tủ thông thoáng

Để hạn chế mùi hôi lâu dài, việc vệ sinh và làm khô giày vẫn quan trọng hơn chỉ đặt vật liệu khử mùi trong tủ. NHS khuyến nghị giữ bàn chân sạch, khô, thay tất thường xuyên và để giày khô trước khi sử dụng lại. Cơ quan này cũng khuyên không nên đi cùng một đôi giày trong hai ngày liên tiếp nếu giày chưa có đủ thời gian khô.

Sau khi đi giày về, nên lấy lót giày ra nếu có thể, để giày ở nơi khô thoáng trước khi cất. Tủ giày cũng cần được lau dọn định kỳ, tránh xếp giày còn ẩm hoặc bẩn vào bên trong.

Nếu mùi hôi chân kéo dài dù đã vệ sinh và thay đổi thói quen chăm sóc, người gặp tình trạng này nên cân nhắc trao đổi với nhân viên y tế. Theo NHS, mùi hôi chân đôi khi liên quan đến nhiễm nấm hoặc những vấn đề cần được điều trị phù hợp.

Như vậy, một bát than hoạt tính có thể là lựa chọn hỗ trợ đơn giản để giảm một phần mùi trong tủ giày. Tuy nhiên, hiệu quả tốt hơn khi kết hợp với việc làm khô giày, vệ sinh định kỳ và duy trì không gian lưu trữ thông thoáng.