Giữa miền chè Thái Nguyên, có một mái ấm viết tiếp giấc mơ “bao dung cho đời”

Những ngày cuối năm, sương mù giăng nhẹ trên những đồi chè xanh ngắt của vùng đất Thái Nguyên. Trong căn phòng nhỏ ấm áp, những cụ già tóc bạc như mây thong thả nhấp chén trà nóng, thủ thỉ kể nhau nghe những câu chuyện về một thời đã xa. Ngoài hiên, gió khẽ lay những tán cây, còn bên trong, tiếng cười hiền hậu thi thoảng lại vang lên, xua đi khoảng lặng thường trực của tuổi xế chiều. Ở nơi này, nỗi cô đơn dường như được xoa dịu, nhường chỗ cho cảm giác thân thuộc của một mái nhà, nơi mỗi người đều có ai đó để sẻ chia và đợi chờ.

Thế nhưng, không phải người già nào cũng may mắn có được một chốn bình yên như vậy. Có những phận đời bước vào tuổi xế chiều trong cảnh không nhà cửa, không người thân, cũng chẳng có kế sinh nhai. Khi sức khỏe ngày một suy yếu, những điều tưởng chừng bình dị như một bữa cơm đủ đầy, một chiếc giường ấm hay người ở bên lúc đau ốm lại trở thành ước mong xa xỉ. Thấu hiểu những thiệt thòi ấy, bà Nguyễn Thị Nguyệt đã dành nhiều năm vun đắp một mái ấm tại Thái Nguyên, để những người già neo đơn có nơi nương tựa và được chăm sóc bằng sự ân cần.

Hành trình ấy bắt đầu từ năm 2010, rồi từng bước hình thành Trung tâm Bảo trợ xã hội Hường Hà Nguyệt vào năm 2013. Qua năm tháng, nơi đây đã đón nhận, chăm sóc nhiều người cao tuổi không nơi nương tựa cùng những trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Với bà Nguyệt, mỗi người được đón về không đơn thuần là một trường hợp cần hỗ trợ, mà còn là một phận đời cần được yêu thương, tôn trọng và sống những năm tháng còn lại trong sự bình an.

Nhưng bà Nguyệt không muốn lòng tốt chỉ được duy trì bằng những lần quyên góp hay sự giúp đỡ nhất thời. Từ mái ấm đã gây dựng, bà ấp ủ giấc mơ xây dựng “Làng người già Bà Nguyệt Bao Dung” – một mô hình chăm sóc người cao tuổi có thể tự chủ về nguồn lực, đồng thời dành chỗ cho những cụ già nghèo khó được phụng dưỡng miễn phí. Bà mong muốn chuyển những tài sản tích góp trong suốt cuộc đời thành một di sản xã hội, để tinh thần “Bao dung cho đời và nhận lại sự bao dung từ người đời” không khép lại cùng một đời người, mà tiếp tục được trao truyền cho những thế hệ sau.

Mong một mái nhà để người già không phải đi xa tìm chốn nương thân

Năm 2010, bà Nguyễn Thị Nguyệt khởi xướng xây dựng Trung tâm Bảo trợ xã hội Hường Hà Nguyệt tại Thái Nguyên. Đến năm 2013, trung tâm chính thức thành lập và đi vào hoạt động với các hạng mục gồm văn phòng, nhà ở, bếp ăn ba tầng và nhà phục hồi chức năng. Năm 2019, cơ sở tiếp tục được đầu tư thêm một tòa nhà ba tầng với 18 phòng nuôi dưỡng nhằm mở rộng khả năng chăm sóc.

Trong nhiều năm, trung tâm duy trì việc tiếp nhận và chăm sóc từ 70–95 đối tượng, bao gồm người già neo đơn và trẻ mồ côi. Hàng trăm lượt người có hoàn cảnh khó khăn đã tìm được nơi nương tựa tại đây. Những nỗ lực ấy được ghi nhận bằng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và Cờ thi đua của UBND tỉnh.

Tuy nhiên, khi nhu cầu xã hội ngày càng lớn, cơ sở vật chất hiện hữu cũng dần chạm ngưỡng sức chứa. Trung tâm nhiều lần phải từ chối tiếp nhận thêm người do thiếu giường, trong khi bên ngoài vẫn còn những cụ già cần được giúp đỡ. Bài toán đặt ra không còn chỉ là làm thế nào để chăm sóc tốt hơn những người đang sống tại mái ấm, mà còn là làm sao mở rộng cánh cửa để không ai phải tiếp tục chờ đợi một nơi nương tựa.

Một trăn trở khác cũng ngày càng rõ rệt trong suy nghĩ của người sáng lập. Khi bước sang tuổi 76, bà Nguyệt nhận thấy các cơ sở bảo trợ từ thiện truyền thống thường đối diện với nguy cơ thiếu hụt nguồn lực nếu phụ thuộc quá nhiều vào tài trợ bên ngoài. Một mái ấm có thể được dựng lên bằng lòng tốt của một cá nhân, nhưng để duy trì hoạt động trong hàng chục năm, thậm chí qua nhiều thế hệ, cần một nền tảng tài chính và quản trị vững chắc hơn.

Từ đó, ý tưởng về Làng người già Bà Nguyệt Bao Dung dần được định hình. Tên gọi dự án cũng gắn với triết lý sống mà bà theo đuổi: “Bao dung cho đời và nhận lại sự bao dung từ người đời”.

Đặc biệt, bà Nguyệt mong muốn dành toàn bộ tài sản tích lũy cả đời để chuyển đổi thành di sản xã hội cho cộng đồng. Đây không chỉ là một quyết định trao tặng tài sản, mà còn là nỗ lực tìm kiếm cơ chế để những giá trị được tạo dựng trong cuộc đời một người có thể tiếp tục mang lại lợi ích cho nhiều người khác.

Ươm mầm lòng tốt bằng một mô hình dưỡng lão bền vững

Điểm đặc biệt của Làng người già Bà Nguyệt Bao Dung là mô hình doanh nghiệp xã hội kết hợp ba trụ cột, cùng hỗ trợ nhau để tạo nên nguồn lực chăm sóc người cao tuổi lâu dài. Trong đó, Nguyệt Foundation đảm nhận việc quản lý và khai thác khối di sản xã hội, hướng tới tạo nguồn thu ổn định từ bất động sản và đầu tư tài chính. Nhà dưỡng lão Tuổi Già An Vui cung cấp dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp với mức phí dự kiến 4,5–6,8 triệu đồng/tháng, dành cho những người có lương hưu hoặc được gia đình hỗ trợ. Song song với đó, Mái ấm Bà Nguyệt Bao Dung sẽ tiếp nhận và chăm sóc miễn phí từ 50–100 cụ già thuộc nhóm “3 không”.

Ba trụ cột này được kết nối bằng cơ chế tài trợ chéo: nguồn lợi nhuận từ dịch vụ dưỡng lão cùng nguồn thu từ quỹ di sản sẽ được tái đầu tư vào hoạt động của mái ấm. Nhờ vậy, việc chăm sóc miễn phí không chỉ dựa vào những đóng góp thiện nguyện nhất thời, mà hướng tới có được nền tảng tài chính ổn định để duy trì lâu dài.

Nói cách khác, người cao tuổi có khả năng chi trả được tiếp cận dịch vụ phù hợp, còn những người không có bất kỳ nguồn lực nào vẫn có cơ hội được chăm sóc. Hoạt động thương mại không đứng ngoài mục tiêu nhân văn, mà trở thành một phần của giải pháp bảo trợ xã hội.

Không gian sống của dự án cũng được định hình theo hướng vượt ra ngoài khái niệm một cơ sở lưu trú thông thường. Theo quy hoạch, Làng người già sẽ có nhà y tế và phục hồi chức năng, công viên, hồ bán nguyệt, đồi chè, quán cà phê bạn già và căn nhà ký ức. Những hạng mục này hướng tới việc kết hợp chăm sóc sức khỏe thể chất với đời sống tinh thần, để người cao tuổi không chỉ được ăn ở, chăm sóc khi đau ốm mà còn có không gian giao tiếp, thư giãn và duy trì những niềm vui thường ngày.

Một điểm đáng chú ý khác là dự án đặt mục tiêu số hóa hệ thống quản trị, từ hồ sơ người được chăm sóc đến các hoạt động tài chính. Việc kết nối với những nền tảng như MoMo, Zalopay và App Thiện Nguyện, cùng định hướng kiểm toán độc lập hằng năm, được kỳ vọng giúp dòng tiền tài trợ minh bạch, dễ kiểm soát và tạo niềm tin cho những người đồng hành.

Như vậy, điều dự án đang tìm cách xây dựng không chỉ là một mái ấm có nhiều giường hơn, mà là một hệ thống trong đó tài sản, hoạt động dịch vụ, công nghệ và nguồn lực xã hội cùng tham gia giải quyết một vấn đề chung.

Mái ấm mới và giấc mơ chở che hàng trăm phận đời tuổi xế chiều

Những ý tưởng của Làng người già Bà Nguyệt Bao Dung không xuất phát từ một dự án hoàn toàn mới chưa có thực tiễn vận hành. Chúng được phát triển trên nền tảng hơn một thập kỷ hoạt động của Trung tâm Bảo trợ xã hội Hường Hà Nguyệt.

Trong giai đoạn đầu, trung tâm đã duy trì chăm sóc 70–95 đối tượng, đạt 100% sức chứa. Đây là kết quả quan trọng cho thấy nhu cầu về cơ sở bảo trợ tại địa phương là có thật, đồng thời phản ánh giới hạn của mô hình hiện tại khi số người cần giúp đỡ tiếp tục tăng.

Để hiện thực hóa kế hoạch mở rộng, dự án đang từng bước hoàn thiện các điều kiện về mặt bằng, pháp lý và nguồn lực đầu tư. Trên tổng diện tích quy hoạch hơn 11.000 m², Làng người già Bà Nguyệt Bao Dung dự kiến được xây dựng với quy mô lớn hơn, bổ sung các khu vực chăm sóc, phục hồi chức năng và không gian sinh hoạt chung. Theo lộ trình, dự án sẽ hoàn tất các thủ tục cần thiết trong năm 2026, triển khai thi công trong giai đoạn 2027–2028 và hướng tới khánh thành, đưa toàn bộ cơ sở vào hoạt động từ năm 2029.

Khi hoàn thành, tổng công suất phục vụ dự kiến đạt 350 giường, trong đó có 50–100 giường miễn phí tại Mái ấm Bà Nguyệt Bao Dung và 100–200 giường tại nhà dưỡng lão dịch vụ Tuổi Già An Vui.

Để giấc mơ bao dung được tiếp nối qua nhiều thế hệ

Là một trong những dự án đăng ký tham gia Giải thưởng Hành động vì cộng đồng – Human Act Prize 2026, Làng người già Bà Nguyệt Bao Dung cho thấy những giá trị đáng chú ý trên cả năm phương diện: cam kết, bền vững, sáng tạo, tác động và lan tỏa. Từ hành trình hơn một thập kỷ chăm sóc người cao tuổi yếu thế, quyết định chuyển tài sản cá nhân thành di sản xã hội đến mô hình kết hợp dịch vụ dưỡng lão với hoạt động từ thiện, dự án đang từng bước tìm lời giải cho bài toán an sinh bằng một cách tiếp cận có tính dài hạn.

Có lẽ giá trị đáng nhớ nhất của Làng người già Bà Nguyệt Bao Dung không chỉ nằm ở số lượng người được chăm sóc hay quy mô cơ sở vật chất, mà còn ở cách một trăn trở cá nhân được chuyển hóa thành sáng kiến có cấu trúc, có kế hoạch và hướng tới khả năng tự duy trì. Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này không chỉ giúp đỡ những người già neo đơn tại Thái Nguyên mà còn có thể trở thành kinh nghiệm tham khảo cho các cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức muốn sử dụng nguồn lực của mình để giải quyết những vấn đề an sinh tại địa phương.

Đó cũng là tinh thần mà Human Act Prize 2026 hướng tới với chủ đề “Hợp lực Cộng đồng”. Hợp lực không đơn thuần là nhiều người cùng tham gia, mà là sự kết nối giữa những con người, tổ chức và nguồn lực có thế mạnh khác nhau, cùng chung mục tiêu tạo ra những tác động tích cực mà một cá nhân hay tổ chức khó có thể thực hiện nếu hành động riêng lẻ.

Những câu chuyện như Làng người già Bà Nguyệt Bao Dung cũng là lý do để các sáng kiến vì cộng đồng cần được nhận diện, ghi nhận và kết nối với những nguồn lực phù hợp. Các cá nhân, tổ chức đang thực hiện dự án tạo ra giá trị tích cực cho xã hội có thể chủ động đăng ký tham gia Human Act Prize 2026. Đồng thời, mỗi người dân cũng có thể trở thành một mắt xích lan tỏa bằng cách đề cử những câu chuyện, hành động đẹp mà mình biết đến.

Bởi đôi khi, để một điều tốt đẹp được tiếp tục, điều cần thiết không chỉ là người khởi đầu, mà còn là những người sẵn sàng nhìn thấy, ghi nhận và cùng nhau tiếp sức cho hành trình ấy.