Việt Nam có vị bác sĩ vừa được gọi tên cho giải thưởng ở Úc: Là người Việt đầu tiên được vinh danh, làm nghề hơn 30 năm, hiện công tác tại bệnh viện công hàng đầu TP.HCM ở lĩnh vực khó

Một dấu mốc mới vừa được ghi nhận với ngành ghép tạng Việt Nam. Cụ thể, tại Đại hội Quốc tế lần thứ 31 của The Transplantation Society (TTS 2026) diễn ra ở Sydney, Australia ngày 22/9 vừa qua, TS.BS Dư Thị Ngọc Thu, Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người, Bệnh viện Chợ Rẫy, được vinh danh với giải Unsung Hero 2026 của Women in Transplantation (WIT).

Theo Women in Transplantation (WIT), đây là giải thưởng dành cho những phụ nữ có tác động đặc biệt trong lĩnh vực ghép tạng thông qua hoạt động cộng đồng, cố vấn, đào tạo và những đóng góp diễn ra phía sau nhưng có ảnh hưởng đáng kể tới người bệnh, gia đình người hiến cũng như cộng đồng ghép tạng. TS.BS Dư Thị Ngọc Thu cũng chính là đại diện Việt Nam đầu tiên được trao giải này.

Nữ bác sĩ cho biết bà bất ngờ và xúc động khi được gọi tên, bởi suốt nhiều năm qua bà vẫn chủ yếu tập trung vào công việc thường ngày trong lĩnh vực hiến - ghép tạng.

Hơn 30 năm theo nghề, có 114 bài báo khoa học

Phía sau khoảnh khắc được vinh danh tại Sydney là hành trình làm nghề kéo dài hơn ba thập kỷ.

Theo hồ sơ chính thức tại TTS 2026, TS.BS Dư Thị Ngọc Thu tốt nghiệp Đại học Y Dược TP.HCM năm 1993, sau đó được đào tạo về tiết niệu và làm việc tại Khoa Tiết niệu, Bệnh viện Chợ Rẫy từ năm 1995 đến 2016. Bà đồng thời tham gia giảng dạy tại Đại học Y Dược TP.HCM giai đoạn 2009-2017 và Đại học Y Dược Cần Thơ từ năm 2017.

Trong quá trình làm nghề, nữ bác sĩ còn được đào tạo về phân bổ tạng tại Bỉ, Sydney và Tây Ban Nha lần lượt vào các năm 2007, 2013 và 2015. Sau khi trở về từ Sydney, bà tham gia quá trình xây dựng đơn vị điều phối tại Bệnh viện Chợ Rẫy và giữ vai trò lãnh đạo đơn vị từ năm 2014.

Một con số đáng chú ý khác nằm ở hoạt động nghiên cứu khoa học. Hồ sơ TTS ghi nhận TS.BS Dư Thị Ngọc Thu có 114 bài báo về tiết niệu, ghép thận và phân bổ tạng, được công bố trên các tạp chí trong nước và quốc tế. Bà cũng tham gia nhiều đề tài nghiên cứu ở cấp bệnh viện, TP.HCM, Bộ Y tế và cấp quốc gia liên quan tới tiết niệu, hiến và ghép tạng.

Trong số đó có đề tài xây dựng mạng lưới phối hợp liên viện giữa Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Thống Nhất và Bệnh viện Nhi đồng 2 trong hiến, ghép thận. Sản phẩm nghiên cứu bao gồm phần mềm hỗ trợ phân bổ thận nhằm tăng tính minh bạch và công bằng. Hướng nghiên cứu sau đó tiếp tục được mở rộng sang các tạng khác và ứng dụng AI trong dự đoán tương hợp giữa người hiến và người nhận.

Công việc phía sau những ca ghép tạng

Nếu những con số trên cho thấy bề dày chuyên môn, công việc điều phối hiến - ghép tạng mà TS.BS Dư Thị Ngọc Thu theo đuổi nhiều năm lại cho thấy một khía cạnh khác: áp lực rất lớn nhưng thường ít được nhìn thấy sau mỗi ca ghép thành công.

Trao đổi với Tiền Phong hồi tháng 5/2026, bác sĩ Thu cho biết Việt Nam hiện đã làm chủ nhiều kỹ thuật ghép như thận, tim, gan, song điều phối hiến - ghép tạng vẫn là lĩnh vực còn tương đối mới. Hệ thống điều phối, quản lý và đào tạo điều phối viên vẫn trong quá trình hoàn thiện.

Thực tế, người hiến tiềm năng có thể xuất hiện tại bất kỳ bệnh viện nào. Khi đó, điều phối viên phải kết nối nhanh giữa cơ sở y tế, gia đình người hiến, người đang chờ ghép và các ê-kíp chuyên môn. Theo TS.BS Thu, những người làm công việc này có thời điểm phải thức xuyên đêm, di chuyển liên tục giữa các tỉnh, thành để bảo đảm quá trình điều phối diễn ra kịp thời.

Khó khăn không chỉ nằm ở chuyên môn hay thời gian. Điều phối viên còn phải tiếp xúc với gia đình người hiến trong thời điểm họ đang đối diện mất mát lớn, đồng thời bảo đảm việc hiến tạng diễn ra trên cơ sở tự nguyện, minh bạch và đúng quy trình.

Theo chia sẻ của bác sĩ Thu, riêng tại Bệnh viện Chợ Rẫy, hơn 55 người hiến tạng đã giúp cứu gần 200 bệnh nhân. Với nhiều người mắc suy tạng giai đoạn cuối, một ca ghép thành công đồng nghĩa với cơ hội trở lại học tập, lao động và hòa nhập với cuộc sống thay vì tiếp tục điều trị kéo dài.

Mang kinh nghiệm của Việt Nam tới diễn đàn quốc tế

Tại TTS 2026, TS.BS Dư Thị Ngọc Thu không chỉ xuất hiện với tư cách người nhận giải. Chương trình chính thức của đại hội còn ghi nhận bà là Invited Speaker, tham gia các nội dung chuyên môn về hiến tạng từ người hiến qua đời tại Bệnh viện Chợ Rẫy trong giai đoạn 2008-2025 và những bước đầu ứng dụng AI trong phân bổ tạng.

Một hình ảnh đáng chú ý khác trong chuyến đi Sydney lần này là việc nữ bác sĩ trao tặng hai bộ sách về điều phối trong hiến - ghép tạng đầu tiên tại Việt Nam cho The Transplantation Society và Women in Transplantation.