Thêm SOHA trên Google
Đó chính là: PGS.TS.BS Nguyễn Tiến Quyết, nguyên Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức (Bệnh viện Việt Đức).
Ông là một trong những người đặt nền móng quan trọng cho ngành ghép tạng Việt Nam. Nhắc đến PGS Nguyễn Tiến Quyết, nhiều người nhớ ngay đến ghép tạng. Hơn 40 năm gắn bó với ngoại khoa, ông đã dành gần 30 năm theo đuổi lĩnh vực ghép tạng và trở thành một trong những người tiên phong đưa kỹ thuật này từ những ca mổ đầy thử thách trở thành một lĩnh vực có thể làm chủ tại Việt Nam.
Hai ca mổ mở ra bước ngoặt
Ngày 6/11/2007, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thực hiện thành công ca ghép gan người lớn đầu tiên tại Việt Nam. Đó là người bệnh 47 tuổi, được ghép một phần gan từ người cháu. Ca mổ có sự hỗ trợ của các chuyên gia Bệnh viện Đại học Quốc gia Đài Loan, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc đưa ghép gan người lớn vào thực tiễn tại Việt Nam.
PGS.TS.BS Nguyễn Tiến Quyết
Nhưng nếu năm 2007 là thời điểm Việt Nam bước qua cánh cửa ghép gan người lớn, thì năm 2010 mới là cú bứt phá chứng minh năng lực làm chủ kỹ thuật.
Ngày 22/5/2010, Bệnh viện Việt Đức thực hiện ca ghép gan từ người cho chết não đầu tiên ở Việt Nam, đồng thời lấy đa tạng để ghép cho nhiều bệnh nhân. Đây là một bước ngoặt của ngành ghép tạng bởi từ nguồn tạng của một người chết não, các bác sĩ có thể đem lại cơ hội sống cho nhiều người bệnh.
Đặc biệt, quá trình này diễn ra trong điều kiện vô cùng thiếu thốn. PGS Nguyễn Tiến Quyết từng kể, thời điểm ấy Việt Nam chưa có thiết bị bảo quản tạng để vận chuyển đường dài. Thuốc phục vụ những ca ghép gan từ người chết não cũng chưa sẵn có. Ê-kíp phải nhờ người sang Hàn Quốc, Nhật Bản mua thuốc mang về, sau đó kiến nghị Bộ Y tế nhập thuốc về nước.
Ông từng nói về áp lực của những ngày đầu: nếu ca ghép đầu tiên thất bại, cả một chuyên ngành có thể sụp đổ. Chính vì vậy, mỗi ca mổ không chỉ là cuộc chiến giành sự sống cho một bệnh nhân mà còn là phép thử đối với cả nền y học, không cho phép thất bại.
Dưới sự dẫn dắt của những người tiên phong như PGS Nguyễn Tiến Quyết, Bệnh viện Việt Đức từng bước xây dựng năng lực ghép gan, thận, tim từ người cho chết não. Công trình “Nghiên cứu triển khai ghép gan, thận, tim, lấy từ người cho chết não”, do PGS Nguyễn Tiến Quyết làm trưởng nhóm, đã được trao Giải thưởng Nhân tài Đất Việt năm 2011 trong lĩnh vực Y dược.
Đây là dấu ấn đặc biệt bởi giá trị của công trình không chỉ nằm ở một kỹ thuật phẫu thuật mà còn góp phần hình thành quy trình lấy, bảo quản và ghép đa tạng từ người chết não, đặt nền móng cho việc phát triển hệ thống ghép tạng tại Việt Nam.
Ông cũng tham gia nhiều công trình nghiên cứu về phẫu thuật gan mật và ghép gan, trong đó có nghiên cứu đánh giá kết quả ghép gan cho bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào gan tại Bệnh viện Việt Đức. Ông là chủ biên cuốn “Ghép gan người lớn”, góp phần hệ thống hóa kiến thức và đào tạo thế hệ bác sĩ tiếp nối.
Với những đóng góp cho ngành y, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, Thầy thuốc Nhân dân, được trao các Huân chương Lao động và được vinh danh là Công dân Thủ đô ưu tú năm 2014.
Nhưng có lẽ di sản lớn nhất của vị Phó giáo sư không nằm ở những tấm bằng khen mà ở việc ông cùng các cộng sự đã chứng minh rằng những kỹ thuật ghép tạng tưởng như chỉ dành cho các nền y học tiên tiến hoàn toàn có thể được người Việt Nam làm chủ.
Từ một thời phải đi tìm từng loại thuốc, từng thiết bị bảo quản tạng, Việt Nam ngày nay đã có thể tổ chức quy trình lấy, vận chuyển và ghép tạng trong ngày. Và phía sau bước tiến ấy là những con người đã dám thực hiện những ca mổ đầu tiên, ở thời điểm thất bại không chỉ đồng nghĩa với mất đi một người bệnh mà còn có thể làm lung lay niềm tin vào cả một kỹ thuật mới.
Hai ca ghép gan năm 2007 và 2010 vì thế không chỉ cứu những người bệnh cụ thể mà còn mở cánh cửa để y học Việt Nam bước vào một lĩnh vực mà hôm nay đã trở thành niềm tự hào của ngành ghép tạng nước nhà.
