Thêm SOHA trên Google
Ông Chu, 57 tuổi, được phát hiện mắc xơ gan trong một lần khám sức khỏe định kỳ. Bệnh chưa ở giai đoạn nặng, song bác sĩ yêu cầu ông tái khám đúng lịch, điều chỉnh chế độ ăn uống và hạn chế những yếu tố có thể khiến gan tiếp tục tổn thương.
Trở về nhà, nghe người quen khuyên rằng "gan không tốt thì ăn gan lợn để bổ gan", ông Chu tin tưởng làm theo.
Từ đó, gan lợn thường xuyên xuất hiện trong bữa cơm gia đình. Khi thì gan lợn xào, lúc nấu canh, khi lại chế biến thành món kho. Một tuần, ông ăn vài lần, thậm chí có thời điểm gần như ngày nào cũng ăn.
Vợ nhiều lần khuyên ông không nên ăn quá nhiều nhưng ông vẫn cho rằng mình đang thực hiện chế độ "bổ gan".
6 tháng sau, ông Chu trở lại bệnh viện tái khám. Khi xem kết quả kiểm tra, bác sĩ nhìn ông rồi hỏi: "Thời gian qua ông đã ăn uống những gì?"
Ông Chu ngạc nhiên bởi bản thân nghĩ rằng mình đã rất chú ý đến việc bảo vệ gan.
Gan lợn giàu dinh dưỡng nhưng không phải "thuốc bổ gan"
Quan niệm "ăn gì bổ nấy" tồn tại khá phổ biến trong đời sống. Nhiều người cho rằng cơ quan nào trong cơ thể có vấn đề thì nên ăn chính cơ quan tương ứng của động vật để cải thiện chức năng.
Tuy nhiên, đây không phải nguyên tắc được y học hiện đại sử dụng để điều trị bệnh. Gan lợn là thực phẩm có giá trị dinh dưỡng, cung cấp protein, sắt, vitamin A và một số vi chất. Trong chế độ ăn phù hợp, loại thực phẩm này có thể góp phần bổ sung dinh dưỡng cho cơ thể.
Tuy nhiên, ăn gan lợn không đồng nghĩa với việc "bổ gan" hay giúp phục hồi lá gan đang bị tổn thương.
Sau khi được đưa vào cơ thể, các chất dinh dưỡng trong thực phẩm sẽ được hệ tiêu hóa phân giải và hấp thu. Cơ thể sử dụng những chất này cho nhiều hoạt động khác nhau chứ không phải gan lợn sẽ trực tiếp chuyển thành mô gan của con người.
Đặc biệt, người mắc bệnh gan không nên tự xây dựng chế độ ăn chỉ dựa trên một loại thực phẩm với kỳ vọng có thể cải thiện chức năng gan.
Vì sao ăn quá nhiều gan lợn không phải lựa chọn phù hợp?
Gan lợn chứa lượng cholesterol tương đối cao. Với những người có rối loạn chuyển hóa lipid hoặc đồng thời mắc các bệnh lý chuyển hóa, việc thường xuyên tiêu thụ thực phẩm giàu cholesterol cần được cân nhắc dựa trên tình trạng sức khỏe cụ thể.
Bên cạnh đó, gan động vật chứa hàm lượng vitamin A cao. Vitamin A cần thiết cho cơ thể nhưng bổ sung quá mức trong thời gian dài không có lợi cho sức khỏe.
Do đó, vấn đề không nằm ở việc "cấm tuyệt đối" gan lợn mà là không nên ăn quá thường xuyên, quá nhiều và không nên xem đây là thực phẩm có tác dụng điều trị xơ gan.
Đối với người mắc bệnh gan, chế độ ăn cần được xây dựng dựa trên tình trạng bệnh, khả năng chuyển hóa và các bệnh lý đi kèm. Khi có bất thường về dinh dưỡng, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng thay vì tự ý điều chỉnh chế độ ăn.
Người mắc xơ gan cần đặc biệt lưu ý điều gì?
Qua câu chuyện của ông Chu, điều đáng quan tâm không chỉ là việc ăn quá nhiều gan lợn. Một số thói quen sinh hoạt và ăn uống khác cũng có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe của người mắc bệnh gan.
1. Hạn chế thực phẩm nhiều chất béo và năng lượng
Các món chiên rán, nhiều dầu mỡ, thịt chế biến sẵn hoặc khẩu phần quá nhiều năng lượng nếu sử dụng thường xuyên có thể góp phần làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và rối loạn chuyển hóa.
Đối với người mắc bệnh gan, duy trì cân nặng hợp lý và chế độ ăn cân bằng có ý nghĩa quan trọng.
Thay vì tập trung vào một món ăn được cho là "bổ gan", người bệnh nên chú trọng tổng thể chế độ dinh dưỡng, ưu tiên thực phẩm tươi, đa dạng và phù hợp với tình trạng sức khỏe.
2. Rượu bia là vấn đề đặc biệt cần lưu ý
Đối với người mắc xơ gan, việc tiếp tục sử dụng rượu bia có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan. Rượu được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Khi gan đã bị tổn thương, việc tiếp tục uống rượu có thể khiến tình trạng bệnh diễn biến bất lợi.
Vì vậy, người mắc xơ gan do rượu cần tuyệt đối tránh rượu. Với các nguyên nhân xơ gan khác, người bệnh cũng nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ về việc sử dụng đồ uống có cồn.
Không nên nghĩ rằng "uống một chút không sao" rồi tự đưa ra quyết định trái với khuyến cáo điều trị.
3. Không tự ý sử dụng thuốc hoặc thực phẩm bảo vệ sức khỏe
Một sai lầm khác khá phổ biến là khi phát hiện bệnh gan, nhiều người tìm mua các sản phẩm được quảng cáo với những cụm từ như "bổ gan", "giải độc gan", "phục hồi chức năng gan".
Tuy nhiên, "tự nhiên" không đồng nghĩa với "an toàn tuyệt đối".
Một số thuốc, thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung có thể ảnh hưởng đến gan hoặc tương tác với các thuốc đang sử dụng.
Người mắc bệnh gan nên thông báo cho bác sĩ về tất cả các loại thuốc, thực phẩm bổ sung hoặc sản phẩm thảo dược đang sử dụng. Không nên tự ý dùng thêm sản phẩm với mục đích "bồi bổ" khi chưa được tư vấn.
Vậy người mắc bệnh gan nên ăn thế nào?
Không có một thực đơn duy nhất phù hợp với tất cả người mắc xơ gan. Chế độ dinh dưỡng cần được cá thể hóa tùy nguyên nhân gây bệnh, mức độ tổn thương gan và các biến chứng đi kèm.
Tuy nhiên, về nguyên tắc, người bệnh có thể lưu ý một số điểm:
- Đảm bảo đủ năng lượng và protein theo nhu cầu. Các nguồn protein phù hợp có thể bao gồm cá, trứng, thịt nạc, sữa và các sản phẩm từ đậu, tùy tình trạng cụ thể.
- Tăng cường rau xanh và trái cây phù hợp. Đây là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất và chất xơ, góp phần tạo nên chế độ ăn cân bằng.
- Ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm ít chế biến. Yến mạch, gạo lứt, ngô, các loại đậu… có thể được sử dụng phù hợp với khẩu phần và tình trạng sức khỏe.
- Hạn chế thực phẩm quá nhiều muối khi bác sĩ yêu cầu. Đặc biệt, người mắc xơ gan có cổ trướng hoặc phù thường được bác sĩ hướng dẫn kiểm soát lượng natri trong khẩu phần.
- Uống nước theo hướng dẫn y tế. Không phải bệnh nhân xơ gan nào cũng nên uống càng nhiều nước càng tốt. Với một số trường hợp có biến chứng, lượng dịch đưa vào cơ thể cần được bác sĩ đánh giá và hướng dẫn cụ thể.
- Duy trì giấc ngủ và vận động phù hợp. Sinh hoạt điều độ, vận động vừa sức và tái khám đúng lịch là những yếu tố quan trọng trong quá trình quản lý bệnh.
Sau khi được bác sĩ tư vấn, ông Chu thay đổi thói quen sinh hoạt. Gan lợn không còn xuất hiện thường xuyên trong bữa ăn. Ông cũng bỏ rượu, chú ý lựa chọn thực phẩm, duy trì vận động nhẹ nhàng và ngủ nghỉ điều độ.
Trong lần tái khám tiếp theo, các chỉ số sức khỏe của ông ổn định hơn. Câu chuyện này cho thấy một điều quan trọng: bảo vệ gan không thể dựa vào một loại thực phẩm đơn lẻ.
Một chế độ ăn đa dạng, cân bằng; hạn chế rượu bia; không tự ý sử dụng thuốc và thực phẩm bổ sung; cùng với việc kiểm soát cân nặng và các bệnh chuyển hóa sẽ có ý nghĩa thiết thực hơn nhiều so với quan niệm "ăn gì bổ nấy".
(Ảnh minh hoạ: Internet)
(Nguồn: Sohu)
